Геннадий Сабанцев ямдылен.
Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиум Председательлан ятыр ий тыршыше Виталий Иосифович Романовын шочмыжлан 15 майыште 95 ий темеш.
Шочмо мландылан уло вийыштым да ӱмырыштым пуышо, шкенан республикыштак шочын-кушшо ятыр тале вуйлатыше лийын. Виталий Иосифович Романов – нунын кокла гыч иктыже.
Тудо Курыкмарий кундемысе Кӱшӹл Солаволкы ялыште кресаньык ешеш шочын. Мария Михайловна ден Иосиф Тимофеевич Романовмытын кум шочшышт лийын: Людмила, Валерий да Виталий. Ачашт 1966 ийыште колен, а авашт 1982 ийыште илыш гыч каен. Тудо кок эргыжын, Валерий ден Виталийын, тале кугыжаныш пашаеҥ лиймыштым ужын шуктен (Валерий Иосифович кужу жап Марий АССР Кӱшыл Суд председательлан, юстиций министрлан ыштен). Нунын Людмила акашт школышто туныктен, ялысе библиотекыште тыршен.
Виталий Романов изинек пӱсӧ уш-акыл дене ойыртемалтын, пашалан кожмак кушкын. 1947–1949 ийлаште Чыкмасе (Козьмодемьянскысе) ялозанлык техникумын тунемме озанлыкыштыже молотобоецлан, шочмо ялысе колхозышто апшатлан тыршен. Тиде пашалан ӱнаржат ситыше лийын: ийготыш вочмо жапше гыч фотосӱретым ончалза теве – тудын тӧпката капкылже вигак шинчалан перна. 1951–1956 ийлаште Совет Армийыште служитлен. Армий гыч толмекше, тудым комсомол Курыкмарий райкомын икымше секретарьжылан сайлат. Но вара ялозанлык пашаш кусна: 1959 ий гыч шке районыштыжак «Аврора», 1961 ий гыч «Дружба» колхозым вуйлата. 1963–1990 ийлаште Марий АССР Кӱшыл Каҥашын депутатше лийын.
Чуваш ялозанлык институтым пытарымек, Курыкмарий районысо ялозанлык управленийым вуйлата. 1970–1979 ийлаште – КПСС Курыкмарий райкомын икымше секретарьже. 1979 ий декабрь гыч 1990 ий апрель марте Марий АССР Кӱшыл Каҥаш Президиум Председатель лийын. 1980–1990 ийлаште РСФСР Кӱшыл Каҥашын депутатшылан сайлалтын, ик созыв годым тиде органын Президиум председательжын алмаштышыже лийын.
Курыкмарий кундемын шочшыж семын, тусо калыклан эреак полшаш тыршен. Виталий Иосифович Романовын шонен пыштымыж дене 1983 ийыште Козьмодемьянск олаште кава йымалысе этнографий тоштерым почмо. 2001 ий гыч тоштер тудын лӱмжым нумалеш.
Виталий Иосифовичын тыршен шуктымо пашажым Ленин, Трудовой Йошкар Знамя (кок гана), Калык келшымаш, «Знак Почёта» орден-влак дене палемдыме. Тудо Козьмодемьянск олан почётан гражданинже лийын.
1995 ий 27 ноябрьыште илыш гыч каен. Шочмо ялысе шӱгарлаште тойымо.
Виталий Иосифовичын наградыже-влакым ончалын, умылет: тудо ӱшанен пуымо чыла пашаштат – комсомол, озанлык, партий, совет пашам шуктымаште – шкенжым сай лектышыш шуаш тыршыше чолга, шотан вуйлатыше семын ончыктен. Тудо пеш кожмак, кӱлеш йодышым илышыш пуртымаште пеҥгыдын шогышо, шке дечше да пашаеҥже-влак деч чот йодшо лийын. Тыгодымак еҥ-влак деч, поснак тыглай еҥ-влак деч шкенжым ӧрдыжкӧ кораҥден огыл, йодын але вуйшийын толшо-влак тудын дене эреак вашлийын мутланен, полышым налын кертыныт. Санденак республикысе шемер калык коклаште тудым кугун пагаленыт.
Чыла тидым мый яра мут семын ом ойло. Виталий Иосифовичым мый шкежат лишке паленам манын кертам, вет идалык утла тудын пелен пашам ыштенам: Кӱшыл Каҥаш Президиумын орготделыштыже инструктор да тыгодымак Председательын полышкалышыже лийынам. Виталий Иосифович пелен кажне кечын манме гаяк воктенже лияш, тӱрлӧ кӱштымыжым шукташ, тӱҥ шотышто прессе дене кылым кучаш логалын, сандене пашаче да айдеме койышыжым раш ужын шуктенам. Пеҥгыдын йодмо жапыштак тудо тыматле койышан ыле, мом от умыло але йоҥылыш ыштен колтет гын, нигунамат йӱкым ок кугемде, а уста вуйлатыше семын туныктен-умылтарен пуа. Тылеч вара уэш иктаж йоҥылышым ышташ моткоч кугу вожылмаш лийын.
Таче мыят, Виталий Иосифовичым порын шарналтен, тудым палыше, пеленже пашам ыштыше-влак дене пырля вуем савалтем.
Геннадий Сабанцев ямдылен.
Снимкыште: Шола гыч пурлашке: Валерий Иосифович Романов, Марий АССР Министр-влак Каҥаш председатель Аркадий Александрович Васильев да Виталий Иосифович Романов.
Фотом соцкыл лаштык гыч налме.
