Вася – «Шиба»
«Але вара тӱнямбалне алят огыт умыло: Россий ваштареш каяш нимолан. Тудын дене келшаш кӱлеш. А кӧ ваштареш лийын – эре сеҥалтыныт. Калыкнан кӧргӧ вий-куатшым садак темдалын кертын огытыл…», – теве тыге ойлен аважлан Вася эргыже СВО тӱҥалме годым.
Кужэҥер район Старсела ял гыч Галина Шибанаева тений шошым тушто лийше 22 ияш Василий эргыжым тойыш. Рвезе кодшо ийыште 18 июньышто Югра кундемысе военкомат гоч армийыш каен. 1 июльышто СВО-ш каяш контрактым подписатлаш келшен. Кемерово областьысе Юрга олаште стрелоклан тунем лекмеке, Хабаровскысо снайпер школыш ойыреныт. Тылзе утларак гыч инструктор-влак икмыняр салтаклан сугыньленыт: «Аралыза шкендам, рвезе-влак».
Варажым моло дене пырля Василийым Украиныш колташ штурмлан ямдыленыт. Кажне кечын боевой заданийым шукташ логалын. Тидын нерген аважлан серен: «Кушкыжмын да вӱргечын блиандажлаште илаш тӱҥалына. 5 шагатлан штурмыш каена. Палемдыме верыш миен шумеке, позицийым ямдылыман, отрядым вучыман, а вара – штурм. Мый вет снайпер улам, кукурузым огыл аралышаш, а моло дене пырля заданийыш коштшаш улам».
27 октябрьыште Василий ДНР Республикын Селидово олаштыже боевой заданийыш кайымыж деч ончыч аважлан серен: «Авай, ик кок шагат гыч тарванена. Тыланет возаш кыл ок лий, можыч. Авай, мый тыйым моткоч йӧратем. Ит ойгыро. Пӧртылам, йыҥгыртем. Ме садак сеҥена!» Тиде тудын икымше боевой заданийыш кайымыж деч ончыч колтымо серышыже лийын.
«2 ноябрьыште, Селидово деч шоласе чараште чодыра полосаш логалмеке, стрелковый кредалмаш тӱҥалын. Ме миномёт обстрелыш логалынна. Рвезе-влак чылан гаяк коленыт. Мыйым, сусыргышым, 19 ияш рвезе тушеч луктын, но вара шкежат колен. Вася полшаш толын шуын, вӱдым пуэн. «Чыте, командир, заданийым шуктем да пӧртылам, вара кутырена», – каласен шуктен. Шкеже взвод командир дене пырля ончыко каеныт. Чодыра полоса покшел марте шумеке, взвод командир осколко дене чот сусырген. Вася тудымат лӱдыкшӧ уке улмо верыш намиен коден. Шкеже тыге лиймылан чотак сырен: вет иктат илыше кодын огыл. Автоматым кидыш налын, лӱйкален, ончыко куржын. Чодыра поласа мучаш марте шукат кодын огыл. Тушманын пеҥгыдемдыме позицийышкыже миен шуын, икмыняр гранатым кудалтен. Взводлан пуымо заданийым, блиндажым пудештараш, шуктен…
Ончыч сусырген, но тудым тушеч лукташ нигӧлан лийын. Тудо садак пӧртылеш манын, мый пытартыш марте вученам. Вася моткоч ответственный да ӱшанле салтак, йолташ лийын. Сӧй пасушто тудын шотышто нигунам кокытеланен омыл. А тыгай рвезе-влак шукынжак огытыл. Шкенжын боевой йолташыже-влак олмешат тудо заданийым шукташ тыршен. Моткоч лӱддымӧ да шке элжым йӧратыше салтак, Герой. Колымекыже, ме тудым Мужество орден дене палемдаш представленийым ыштенна», – теве тыге серен вараже Василийын ротныйжо Галина Григорьевналан.
Извещенийыште салтакын колмо датыже 2 ноябрь ончыкталтын. А тудын капшым шочмо кундемышкыже 6 февральыште гына конден тоеныт. Кум тылзе лишке салтак увер деч посна йомшылан шотлалтын. 28 январьыште «Шиба» позывноян марий рвезын колышо капшым Ростовышто рашемденыт. Ты кечын тудлан 22 ий темын.
Ава чон – эре шочшо пелен
Эргыж деч нимогай увер уке лиймеке, ава шып шинчен кертеш мо? Кычалаш тӱҥалын. Галина Григорьевна кушко лиеш, чыла вере лектын, но… Садак вучен, сай уверлан ӱшанен да кертме семын кычалын. Вес семынже лийынжат кертын огыл. Кугу ӱшаным пуышо эргым шкет гаяк йолӱмбаке шогалтымеке, илыш корныш луктын колтымеке, тыге лийын кертеш манын шонет мо? Галина эре школышто историй ден англичан йылмым туныктышылан ыштен. Пӱрымаш тыге савыралын, Югра велке лектын каяш логалын. Вася икымше класс гычак йот кундемыште туныктышо аваж пелен кушкын. Эре сайын тунемын. Чолга улмыжлан «Артек» йоча рӱдерышкат кок гана каяш палемдалтын. 11-ше классыште рвезын сеҥымашыже-влак нерген ХМАО-Югран талантан йочаже-влакын сеҥымашышт нерген Российысе энциклопедийын колекцийышкыжат пуртеныт. Музкым йӧратен, видеом войзгален, нефтяник лияш шонен. А вара – армий. Мут толмашеш, аваж дене пырля Вася кочажын Фёдор Иванович Петуховын Кугу Отечественный сар годым увер деч посна кузе йоммыжым рашемден, шымлымаш пашамат возен.
Кызытсе пуламыр жапыште вуйым пыштыше кажне салтакын ача-аваштын, пелашыштын, икшывыштын ойгышт нимучашдыме. Илышын кочо сӱретше – южо ача-ава-влак кок-кум шочшо дене йомдарат… Сарзе операцийыш эргым ужатыше кажне ешын шенжын ойган историйже. Кажне рвезе моткоч жал, но ме нуным эре шарнаш да нунын дене кугешнаш тӱҥалына. Тек сӧйжӧ гына вашкерак пыта.
Моткоч неле шке падырашыштым жап деч ончыч йомдарыше ача-ава-влаклан. Кугыжанышын ойырымо нимогай окса чон кочыштым ӱмылтен огеш керт. Вет тыгай полышым огыл нуно шке шочшыштым ончен-куштышыла вученыт. Поснак нунылан писохологий велым неле, медицине полышат кӱлеш.
Таче СВО-што улшо, лийше, пӧртылшӧ сарзе-влаклан, ешыштлан гуманитар, юридический, психологический, социальный полышым регионыштына «Шочмо элым аралыше-влак» кугыжаныш фонд пуа. Тудлан эҥертыше-влакын палемдымышт почеш, фондын координаторжо-влак республикыште сайын пашам ыштат, полшашак тыршат. Тыгак кажне районышто гаяк Шочмо элым аралыше сарзе-влакын ешыштын комитетышт уло. Тушко шке кумылын ача-ава-влак ушненыт.
Мутлан, Кужэҥер районышто комитетын пашажым посёлкысо йочасадыште поварлан ыштыше Ирина Мирзигаева шукта. Роман эргыже кодшо ийын февральыште колен. Моло ача-ава-шамычлан кузе нелым тудо моткоч сайын умыла. Ойго дене шинчаваш шкет кодмеке, айдеме психологий велым лунчыргенат кертеш. Сандене нуным пырля ушаш тырша. Нуныштат лишемаш кумылан улыт, вет пырляште ойгыжымат сеҥен лекташ куштылгырак. Районышто, республикыште эртаралтше тӱрлӧ мероприятийыш, экскурсийыш, пайремлаш монь лекташ тыршат. Шке семынат чӱчкыдын вашлиялтыт, икте-весылан эҥертыш улыт. Икшыве-шамычымат ӧрдыжеш огыт кодо. СВО-ш гуманитар полышым чумырат. Шукерте огыл Йошкар-Олаште эртыше «Чарла колшӱр» фестивальышкат ушненыт. Моло районла гыч лач тыгай тӱшкаш ушымо еҥ-влакын командышт ятыр лийыныт. Фестивальжат нунын лӱмешак эртаралтын.
Светлана Носова
Фотошто: Василий Шибанаев; Кужэҥер районышто Шочмо элым аралыше сарзе-влакын ешыштын комитетыштын еҥже-влак Сеҥымаш кечылан погынымышт годым.
Фотом Галина Шибанаеван еш альбомжо гыч налме.
