12 августышто Курыкмарий драме театрын тӱҥ режиссёржо, Марий Элын сулло артистше Ольга Искоскиналан (Кузьмина) – 50 ий.
– Ольга Лазаревна, кумылда могайрак?
– Пиш яжо. Кумыл кӱшнӧ, ыштышаш пашам моткоч шуко, чонем мура, ушышто тӱрлӧ спектакль, роль, образ… Вет мылам улыжат латкандаше!
– Йочада годым кӧ лияш шоненда?
– Музык дене туныктышо. Ачам аваж семынак мураш чот кертын, чечёткым сайын куштен, садлан мыйымат мураш да кушташ туныктен. Гармоньымат талын шоктен. Авам птицефабрикыште лабораторийым вуйлатен.
– Тугеже ачада гаяк изинекак усталык шӱлышан кушкында?
– Индешымше класс деч вара Йошкар-Оласе музыкальный училищын дирижёр-хор пӧлкашкыже тунемаш пураш шоненам, но музыкальный школым тунемын пытарыдымемлан кӧра мыйым налын огытыл. Тыге мый Виловат школыштак этнографий классыште шинчымашым налынам. Но трукышто Курыкмарий мландын уста шочшыжо, Виловат калык театрын режиссёржо, поэт, самодеятельный композитор Виталий Михайлович Салдушкин Палантай лӱмеш тӱвыра да сымыктыш колледжыште актёр курсым почмо нерген ойлен да тунемаш каяш темлен. Ончыч ялла мучко талантан ӱдыр-рвезе-влакым Йошкар-Олаш тунемаш колташ кычалын коштыныт да тыге увертареныт: 9 шагатлан Ош пӧрт воктене вашлийына да олаш кудалына. Вес кечын палемдыме верыш тиде жаплан миен шуынам, а тушто иктат лийын огыл. Вараш кодынам манын шоненам да автобус дене кудалынам. Миен шумеке, кабинет омсам почын ончем, экзамен кая. Мыят пурен шогальым, чылан олыкмарла мутланат. Олег Геннадьевич Иркабаевын кушеч улмем йодмыжлан ӧрынрак, но тунамак пеш чолган вашештенам. «А тендан-шамыч але толын огытыл, изиш вучалте» манын. Утыждене чолга лиймемым кызытат воштылалын шарналтем.
– Тунемын лекмекыда Курыкмарий театрыш толында. Айста изишлан тунамсе жапыш пӧртылына…
– 1994 ийыште театрым почмо кечын Евграф Поствайкинын «Тыр вады» пьесыж почеш тыгаяк лӱман спектакльым сценыш луктыныт. Тушто ме, тунемын гына толшо самырык артист-влак Ольга Кузьмина ден Людмила Антикова (а кызыт – Атласкина), тӱҥ рольым модынна. Кумло ий эртымеке, тиде театрнам вуйлатыме паша мемнан вачӱмбаке возеш манын, кӧ шонен?
Артистлан пашам ыштыме жапыштак йочасадыште «Искусство и мы» кружокым вӱденам: воспитатель, ача-ава да йоча-влак дене пырля тӱрлӧ спектакль гыч ужашым модын ончыктенна. Модыш, спектакльла гоч йоча-влаклан курыкмарий йылмым туныктымо нерген книгам савыктен луктынна. Интерактив занятий-влакем «Дошкольное образование» газетыште печатлалтыныт.
Лу ийыште икшыве-влак дене пашам ышташ пеш келшен, нунат мыйым йӧратеныт: куржын толын, шокшын ӧндалмышт шулдырым куштен. Тамада семынат ятыр сӱаным, юбиле йым, пайремым эртаренам. Самырык годым чылажат кушкаш чот полшен, шуко книга ден журналым лудаш кумылаҥден.
– Варажым режиссёр мартеат кушкында?
– Артистлан ыштыме годым ик жап труппым, а вара постановко ужашым вуйлатенам. Кӱшыл шинчымашым налаш кӱлмӧ шонымаш дене 2008 ийыште МарГУ-ш режиссёрлан заочно тунемаш пуренам. Тунемаш моткоч келшен, тынар шуко книгам, оҥай деч оҥай материалым лудаш пернен! Студент жапыштак этнографий тоштерлан марий калыкын тӱрлӧ йӱлаже да пайремже дене кылдалтше театрализоватлыме программе, концерт-влакым ямдыленам. Диплом пашалан «Восемь любящих женщин» детективым шындышым. Варажым тудымак «Йошкар-Ола театральная» фестивальыште жюри кӱкшын аклен. Ты пашам дене лауреат лӱмым налмеке, 2013 ийыште мыйым режиссёрын сомылжым жаплан шуктышылан шогалтеныт. Идалык почеш кокымшо, кумшо… вич ият эртен. Ик ийыште вич премьерым монь калык ончыко луктынам. Вара веле режиссёрлан кусареныт.
Таче кече марте иктаж витле утла спектакльым шынденам: «Шудо шешкӹ», «Ӓрвӓтӹ меленӓ», «Армарывлä», «Мӱӓн ӓль качы», «А зори здесь тихие…», «Свет делёкого счастья» постановкылам калыкат шокшын вашлийын, тӱрлӧ фестивальыште сай акым пуэныт.
Йоча-влаклан шындыме постановкат пеш шуко, поснак «Кыткы сӱӓн» йомак нерген ойлынем. Тушто марий калыкым ончыктенам: курыкмарий-влак сар (нарынче) кутко улыт, олыкмарий-шамыч – шем кутко (Морко районышто шем шовырым чийымышт дене кылдыме – авт.), башкир марий-влак – йошкар кутко. 2013 ий гыч ты постановкым Российын тӱрлӧ кундемыштыже ончыктымо.
– Спектакльлан пьесым ойыраш кӧ полша? Могай темылан постановкым шындаш утларак келша?
– Пьесым тӱҥ шотышто шкеак ойырем. Репертуарысе чыла гаяк спектакль мыйын илышем, пӱрымашем дене кылдалтше. Пьесым лудын лекмеке, чоныш логалшыж нерген кужу-ун шонен коштам, да артист-влак дене пашам ышташ тӱҥалам. Мутлан, «Кловой пӹлгомын семжӹ» («Песни синего неба») спектакль логарыш кочо комылям кӱзыкта, уло кӧргым тарвата. Тидым «Майатул» фестивальыште кум премийым сеҥен налмына пеҥгыдемда.
Вес оласе режиссёр-влак денат кылым кучена. Мутлан, «Саликам» Олег Иркабаев, «Мёртвые души» спектакльым Воронеж гыч режиссёр Александр Тарасов, Чебоксар ГЭС-ым нӧлталмеке, Курыкмарий районысо шуко ялын вӱд йымаке кайымыж нерген «Цеверӹн Ӓвӓсир» («Прощание с Матёрой», авторжо – Валентин Распутин) постановкым Калмыкий гыч Борис Манджиев, Васюки олам ушештарыше «12 стульев» спектакльым Станислав Голодницкий шынденыт.
– Ольга Лазаревна, артист-влак шочмо кечыштлан бенефисым эртарат. Теат, очыни, калыкым куандараш вашкеда?
– Кумло ий жапыште моткоч шуко рольым модмо да кызытат модам. Кажне образ мылам лишыл. А кызыт театрыштына Воронеж гыч режиссёр Александр Тарасов «Одуванчики» спектакльым сценыш лукташ ямдыла. Мылам тушто тӱҥ рольым Анастасиям модаш ӱшанен. Моткоч кӱчык жапыште ямдылалташ кӱлын: репетиций кечын, кум шагатланак кынелын, садышкем лектын шинчын, рольым тунемым. Тыгодым «эх, артистын илышыже куштылгыжак огыл улмаш» манын шоналтышым.
– Театр – мыйын илышем, маныт шукынжо…
– Мыят тыгак ойлем: театр – мыйын илышем, коллективна – кокымшо ешем. Кугу ешем моткоч йӧратем. Тидым мӧҥгыштемат сайын палат, садлан южгунам «авана вуйге искусствыш пуреҥгаен» шылталат. Режиссёр пашаште тыршаш сандалыкем, шочмо Курыкмарий мландем йӧратыме сайын полша, вий-куатым пуа. Ыштыме пашамлан калыкемын пуымо акше эн шерге.
– Пелашда дене кок ӱдырым ончен куштенда. Нуно усталык шӱлышан улыт мо?
– Мария искусствоведений, а Анастасия туризм дене Москошто тунемын лектыныт. Изишт годым коктынат спектакльыште модыныт, тидын нерген кызытат чӱчкыдынак шарналтена. Мураш, книгам лудаш йӧратат.
– Яра жапым кузе эртареда?
– Пӧрт пеленысе садыштем тӱрлӧ пеледышым, кушкылым кушташ, а вара ты моторлыкышто лияш йӧратем. Шкенан кундемысе сылне ер ден эҥер воктене канем, чодыраште емыж-саскам, поҥгым погаш йӧратем. Курык сир ты шотышто пеш поян.
– Курыкмарий кундемыште чыла ӱдыр, ӱдырамаш кӱслем шоктен мошта, маныт…
– Ане докан. Ты семӱзгарым Виловат селасе музыкальный школышто шокташ тунемынам, но пытартыш жапыште весын шоктымыжым веле куанен колыштам.
– Те пиалан улыда?
– Пиалан улам. Мыйым йӧратыше ешем, авам улыт. Нунак илышыштем эн тӱҥ эҥертыш улыт.
– Ольга Лазаревна, йодышем-влаклан вашештымыланда кугу тау. Тендам шушаш шочмо кечыда дене шокшын саламлена да пеҥгыде тазалыкым, пиалым, усталык пашаштыда эшеат кугу кӱкшытыш шуаш тыланена.
– Пеш кугу тау! Тенданат чыла сай лийже!
Алевтина БАЙКОВА
Фотом еш альбомжо гыч налме
