Лидия Шабдарова
17-23 июльышто Куяр посёлкышто «Авангард» военно-патриотический рӱдерыште Финн-угор йоча ден самырык-влакын тӱнямбал слётышт эртен.
Тушко мийымына годым ӱдыр-рвезе-влак лачак слётым почаш ямдылалтыныт. Тений Марий Элын тӱрлӧ районжо гыч, тыгак Мордовий, Татарстан, Карелий, Коми, Удмурт республикла, Угарман, Пермь кундемла, Киров область гыч чолга самырык-влак чумыргеныт. 12-18 ияш икшыве-влак самырык краевед, этнограф улыт, ятырын йоча фольклор ансамбльыш, калык кидмастар студийыш коштыт. Шукынжо финн-угор калык-влакын тӱвыраштым арален кодаш полшышо программым илышыш шыҥдарыше йоча мер ушемлан еҥже улыт.
Погынышо-влакым Марий Эл Правительстве председательын алмаштышыже – тӱвыра, савыктыш да калык-влакын пашашт шотышто министр Константин Иванов, Марий Эл Кугыжаныш Погын председательын икымше алмаштышыже Лариса Яковлева, республикысе Молодёжный комитетым вуйлатыше Станислав Игошин саламленыт. Слётым почмаш моткоч поро шӱлышеш эртен. Кажне кундемын делегацийже изирак сценке гоч калыкше дене палдарен. Тыгодым шочмо йылмышт дене ойленыт. Ты кечынак кастене вашлийме лӱмеш калык куштымашыштым ончыктеныт, мурым муралтеныт, семӱзгар дене шокталтеныт.
Слётын темыже «Келшымаш кыл» маналтын. Ты лӱмым арам огыл пуэныт, вет лачак калык кокласе келшымаш кеч-могай нелылыкым сеҥаш, тӱвырам, йӱлам, йылмым арален кодаш полша. Тыгак тений Финн-угроведений университет пашам ыштен. Тушто шкешотан экзаменым кученыт. Калык кидмастар мастаргудышто ӱдыр-рвезе-шамыч кӱсле дене шокташ, марий тӱрым тӱрлаш, курчакым ышташ, уа дене тодаш, куэ кумыж гыч тӱрлӧ арверым ямдылаш тунемыныт.
Кугу Отечественный сарыште сеҥымылан 80 ий теммылан пӧлеклалтше мероприятийлаште интерактивный станций-влак пашам ыштеныт. Иктыштыже эсогыл виртуальный шинчалык полшымо дене Рейхстагыш миен толаш йӧн лийын. «Еш архив» конкурсыш ушнышо участник-влак Кугу Отечественный сарыште лийше кугезе коча-ковашт нерген каласкаленыт.
21 июльышто режиссёр Денис Шаблий дене вашлиймаш эртен. Слётышто тӱрлӧ модмаш лийын. А ик кечын слётын участникше-шамычлан экологыш савырнашышт логалын: нуно нелылыкыш логалше янлык-влакым «утареныт».
Слётышто пеҥгыде келшымаш кыл шочмо нерген Коми кундем гыч толшо Кристина Колипова, Эвелина Муравьёва ден Алина Федухина ойленыт. Нуно самырык эколог улыт. Эвелина тышке кокымшо гана толын. Ты гана тудо йолташ ӱдыржӧ-влакымат ӱжын.
Черетан слёт мучашлалтын. Ӱшанена, ӱдыр-рвезе тудым порын шарнен илаш тӱҥалыт, вашлийме йолташ-шамыч дене кылышт огеш кӱрылт, а слётын чоҥымо келшымаш кӱварже пеҥгыде лиеш.
Врезке семын:
– Медведево район Мамьярсола гыч улам. Финн-угор йоча ден самырык-влакын слётышкышт (тунам лагерь лийын) ынде 20 ий коштам. Икымше гана 2005 ийыште лийынам. Тунам мый кандашымше классыште тунемынам, йоча-влак коклаште вожатый-влакын конкурсыштышт сеҥенам. Пӧлеклан слётыш путёвкым кучыктеныт. Тидын деч вара илышем йӧршын вашталтын. Лач тушто марий улмем дене кугешнаш, шочмо йылмем чотрак аклаш, тӱвыранам, тукымем келгын шымлаш тӱҥалынам. 2009 ийыште слётыш вожатый семын толынам. Икшывем-влакат ты слётын участникше улыт. Илышем финн-угор лагерь дене кылдалтын, лач тыште мый чын йолташ-влакым муынам. Шукышт дене кызытат кылым кучена, эсогыл иктыже ӱдыремын кресаваже лийын. Йоча-шамыч дене пашам ышташ келша. Нунын чоныштышт шочмо калык деке йӧратымаш кумылым ылыжтыме нимо деч шерге, – каласыш слётын вожатыйже Ольга Киселёва.
Михаил Скобелевын фотожо.
