15-16 майыште Марий Элыште «Финн-угор калык-влакын поянлыкышт» XIII тӱнямбал финн-угор студент форум эртен.
Пленар заседаний деч ончыч куштымо флешмобыш финн-угор регионла гыч толшо, тыгак верысе ӱдыр-рвезе-влак да Российысе калык-влак ассамблейын Марий регионысо пӧлкажын еҥышт ушненыт. Мероприятийым торжественно Марий Элын Конгресс полатыштыже почыныт. Форумыш Удмуртий, Мордовий, Коми, Карелий да Марий Эл гыч студент ден аспирант-влак толыныт. Тений мероприятий Российысе калык-влакын икоян улмо идалыклан да Россий парламентаризмын 120 ий теммылан пӧлеклалтын.
Марий Эл вуйлатышын саламлыме мутшым правительстве председательын алмаштышыже – тӱвыра, савыктыш да калык-влакын пашашт шотышто министр Константин Иванов, Марий Эл Кугыжаныш Погын лӱм дене председатель Михаил Васютин, тыгак Марий кугыжаныш университетын ректоржо Михаил Швецов ойленыт. Финн-угор студент-влаклан шокшо салам мутыштым ФАДН вуйлатыше Игорь Баринов ден Российысе АФУН председатель Петр Тултаев колтеныт.
– Ме элнан историйжым жаплышаш да шарнышаш улына, калык коклаште ваш умылымаш лийшаш, тунам гына элна виян, ончыкылыкшо сай лийыт. Нацизм да неонацизм ваштареш кучедалмаште героизм темат таче поснак кугу верым налеш, – каласен Константин Иванов.
Михаил Васютинын мутшо почеш, студент форум шанче але усталык площадке веле огыл, а «кугезына-влакын пашаштым умбакыже шуйышо самырык тукымын илыше йӱкшӧ». Кугыжаныш Погынын спикерже палемден: «Марий Эл – калык-влакын тӱвыраштым переген кодымо кундем, марий, руш, татар, чуваш да шуко моло калык келшен илат».
Пленар заседанийыште икмыняр докладым колыштмо. Нуно йылме-влакым арален кодымо, тӱвыра поянлык, цифровизаций, киберволонтерство, самырык-влакын инициативышт теме шумлык лийыныт.
– Форумышто удмурт калыкын йылмыжым да тӱвыражым аралымаште искусственный интеллектым кучылтмо нерген докладым ыштенам. Тачысе илышыште тиде поснак кӱлешан. Ӱшанем, мыйын шымлымашем ӱдыр-рвезе-шамычлан пайдале лиеш да нуно тудым шке пашаштышт кучылташ тӱҥалыт, – каласен Удмурт кугыжаныш университетын студенткыже Виктория Афанасьева.
Ты кечынак МарГУ-што секций-влак пашам ыштеныт. Нуно йылмышанчылан, сылнымутлан, этнографийлан, туризмлан, сымыктышлан, студент самоуправлений темылан пӧлеклалтыныт. Чылаже 10 тӱрлӧ секций лийын. Шымлымаш пашам колыштмеке, уна-влакым поян тӱвыра программе вучен. Марий кугыжаныш университетын Калыкле тӱвыра да тӱвыра кокласе коммуникаций институтын студентше-шамыч «Пӧрт» программым ончыктеныт. Кастене участник-влак Йошкар-Ола мучко экскурсий дене коштыныт.
Кокымшо кечын форумын участникше-шамыч Морко район Унчо этнотӱвыра комплексыште уна лийыныт. Тушто нуно уа гыч пидме, тӱрым тӱрлымӧ мастарлык классыш ушненыт. Тыгак марий калыкын ожно пашаште, сурт сомылкаште кучылтмо арвер-влак дене лишкырак палыме лийыныт. Эсогыл пырчым ӱден, вынерым куэн, межым шӱдырен, парчам шийын онченыт. Мучашлан чыланат лашка шӱрым, команмелнам, шылан да кавунан пучымышым тамленыт.
Форумым торжественно Унчыштак петыреныт, ойыртемалтше студент ден аспирант-влакым диплом да пӧлек дене палемденыт.
Михаил Скобелевын фотожо.
