Тыге ойла Морко район Шеҥше селан шочшыжо, Г.Константинов лӱмеш академический руш драме театрын директоржо Валерий Андреев.
– Валерий Иванович, Шкетан лӱмеш Марий национальный драме театр вуйлатышын алмаштышыжлан лу ий наре тыршымеке, вес пашаш куснаш куштылго лийын мо?
– Марий Эл правительстве председательын алмаштышыже – тӱвыра, савыктыш да калык-влакын пашашт шотышто министр Константин Анатольевич Иванов 2022 ий декабрь мучаште руш театрым вуйлаташ темлен. Шоналташ ик кечым пуэн. Паша у огыл, но пеш ответственный. Министрын темлымашыж дене келшен, 2023 ий январь гыч руш драмтеатрым вуйлаташ тӱҥальым. Коллектив сайын вашлийын.
– Пашам тӱҥалмеке, тӱткышым эн ончычак молан ойыренда?
–Театрын репертуарже дене палыме лияш манын, артист, цех пашаеҥ-влак дене вашлийын мутланенам, кажне постановкым онченам. Труппо виян, спектакльлаш калык зал тич эреак погына.
Шошо вашеш лум шулыктымо дене тувыраш гыч вӱд чыпчаш тӱҥале. Экшыкым кораҥдаш манын, кеҥежым леведышын тиде ужашыжым шке вий дене олмыктышна.
А такшым Константин Анатольевич театрыш толмо деч ончычак капремонтым ышташ кӱлмӧ нерген ойлен ыле. Тидым шотыш налын, проектым ямдылыме. Шонымашым илышыш пурташ шийвундым вучена.
Театрын сайтшым уэмдышна. «Мост дружбы» фестивальышкат вашталтышым пуртенна: ондак лу кече эртаралтын гын, а кызыт латкок кече эртаралтеш. Тыгай вашталтыш колектив-влак ешаралтмылан кӧра лийын. Сай команде, икоян коллектив, кажныже шке пашажым сайын пала, садлан кеч-могай сомылымат виктарен колташ куштылго. Мутат уке, творческий паша шотышто ик эн тӱҥ эҥертышлан театрын художественный вуйлатышыже Владислав Георгиевич Константиновым шотлем. Тудо мемнан пагалыме аксакална. Чыла пашам каҥашен ыштена.
– Коллектив дене пырля гастрольышкат лектыда. Тидыже театр илышым утларак умылаш йӧным пуа.
– 2023 ийыште шошым Москош Изи Ордынкысо театрыш «Островский в доме Островского» фестивальыш, а сентябрьыште Самара олаш «Волга театральная» фестивальыш мийыме. Самара гыч ныл статуэткым кондышна. 2024 ийыште «Евгений Онегин» моноспектакль дене Китайыш миен толмо кужу жаплан шарнаш кодеш. (Спектакльыште рольым Наталья Ложкина модын). Ярославльыште Волковский фестивальыште «Вечера на хуторе близ Диканьки» спектакльым ончыктенна. Верысе калык пеш рӱж совым кырен вашлийын.
«Кугу гастроль» программе полшымо дене театр коллектив Российын тӱрлӧ регионышкыжо лектеда. Ондак театр республик мучко йӧршын гаяк коштын огыл манаш лиеш, садлан ме 2023 ийыште икымше гана Кужэҥер районыш миен толынна, варажым Шернурыш, Моркыш, Волжский районыш лектынна. Тыге лектын коштмо артист-влаклан пеш келша. А теве вашке, 25 февральыште, Волжск олаш, а мартыште Моркыш кайышаш улына.
– Вуйлатыше могай лийшаш?
– Эн ончыч вуйлатыше калык дек лишкырак лийшаш. Задачым чын шындыман да тудым шукташ тыршыман… Иктаж йодыш тургыжландара гын, вашлийын мутланыман, мыйын омсам чылалан почмо.
– Вуйлатыме паша тугай: паша верыште эр гыч кас марте лияш перна.
– Туге, жап шыгыр гынат ешлан жапым ойыраш тыршем. Эн тӱҥжӧ ешыште икте-весым умылен, ваш-ваш эҥертен илет гын, кеч-могай нелылыкым сеҥаш лиеш.
– Пелашда дене кум икшывым ончен куштеда. Нуно усталык шӱлышан улыт мо?
– Тоня пелашем медицине аланыште тырша. Кугурак ӱдырна Аня Йошкар-Оласе 11-ше номеран лицейым медаль дене тунемын лектын, кызыт Санкт-Петербургысо архитектурно-строительный университетын пытартыш курсыштыжо тунемеш, дипломым воза, тыгак шке направленийже денак пашам ышта. Кокымшыжо – Катя, 11-ше классыште тунемеш, кандаш ияш гыч дзюдо секцийыш коштын, сеҥымашыже лийын. Канде ӱштӧ марте шуын. Кирилл – кумшо икшывына, вич ияш. Тудлан мо келшымым але огына пале, садлан гимнастикыш, футболыш да дзюдош лишыл жапыште намиен коштыкташ шонена. Олаште йочам тӱрлӧ могырым шуараш чыла йӧн уло, садлан жапым муашак тыршыман. Вет ме ялыште кушкынна, йӧным шке кычалынна: волейбол, баскетбол да футбол секцийлаш коштынна.
– Пӧръеҥ илышыштыже кум пашам шуктышашак, маныт…
– Пушеҥгым йоча годымат ятыр шындыме, кызытат театр-влакын коллективышт дене чӱчкыдынак тӱрлӧ акцийыш ушнена.
Йоча годым ялышкак илаш кодаш кумыл лийын. Изинек ялыше пашалан шуаралт кушкынам. Кугырак пӧръеҥ-влак дене чоҥымо пашалан тунемынам. Вузышто тунемме годымат тӱрлӧ вере пашам ыштенам. Пашалан туныктымыштлан кугурак изай-шамычлан кызытат тауштен илем. Шеҥше школ деч вара Йошкар-Оласе строительный техникумышто, а вара «политехыште» заочно тунемме годым ялыштак шке пӧртым чоҥаш шонымаш лийын. А ешаҥмеке, икшыве-влак шочмеке, ты шонымаш шеҥгеке кодын. Ялыште паша вер шотыштат нелылык уло, сандене олашкак илаш кодынна. Ик жап айлыме пачерыште иленна, а вара Йошкар-Ола воктенысе посёлкышто мланде участкым налынам. «Самырык-влаклан – илыме верым» кугыжаныш программе полшымо дене пӧртым чоҥаш тӱҥалынна. Пӧртлан проектым шкеак ямдыленам да шке виденак чоҥенам.
Пӧрт воктенак – пакча, монча. Уш денат, капкыл денат каналташ моткоч сай.
– Кум ий ончыч Морко землячествым вуйлаташ ӱшаныме…
– Морко кундемыште шочын-кушшо-влак Йошкар-Олаште шукын улына. Землячествым ончычат кундемнан лӱмлӧ шочшыжо-влак вуйлатеныт, тӱрлӧ пашам шуктеныт. Садлан тиде йӱлам умбакыже шуен, меат кертме семын калыклан пайдале пашам ышташ тыршена. Морко землячество район гыч олаш толшо самырык-шамычлан, туткарыш логалше-влаклан тӱҥ эҥертыш семын лийшаш, полшен шогышаш.
– Вий-куатым кушто налыда?
– Мемнан пӧрт шеҥгелне чодыра уло, сандене жап лийме семын тушко лекташак тыршем. Телым еш дене ечыгорнышкат лектына, а кеҥежым емыж-саскам погаш коштына. Чодыраште шкет лияш утларак келша: тыге мый пӱртӱс йӱкым, кайык мурым колыштам. Поҥгым кечыгут поген кертам. Икана эсогыл мешак дене поген конденам.
Пашаште уш дене ноем, а мӧҥгӧ мийымеке, физический пашам ыштен канем. Тӱрлӧ сомыл дене пелйӱд але эр мартеат шогылт кертам. Садлан пӧртыштӧ олмыктымо пашам чыла шке ыштем. Пӧрт кокласе сомылым шкет ышташ йӧратем. Молан шкетын? Тыге мый вашкыде, чылажымат шонен-вискален, шкан келшышын ыштем.
– Пӧръеҥын шолтымо кочкышыжо поснак тамле, маныт. Тыланда кочкышым ямдылаш келша?
– Шочмо вел йӱлам кучен, палышым ончыч идалыклан кок гана ыштем ыле: У ийлан да шочмо кечемлан. Тений нине пайремлан акам конден. Каныш кече годым, кертмем семын, родо-тукым ден шке ешемлан тулеш кӱктымӧ шылым (шашлыкым), колым, тӱрлӧ пакча-саскам кӱктен пукшем, тыгак шурпамат шолтем. А пелашем кажне кечын тамле кочкыш дене мемнам куандара.
– Валерий Иванович, йодышем-влаклан вашештымыланда моткоч кугу тау. Пашаштыда да еш илышыштыдат чыла сайым гына тыланем.
– Моткоч кугу тау. Тенданат чыла сай лийже!
Алевтина БАЙКОВА
Фотом театрын архивше гыч налме
