Шукерте огыл Москваште «Идалыкын ешыже – 2025» всероссийский конкурсым иктешленыт. Сеҥыше-влак радамыш Марий Эл гычат еш логалын. Тиде – Козьмодемьянск гыч Макаровмыт.
Нуно «Йӱлам аралыше еш» номинацийыште ойыртемалтыныт да лишыл жапыште, 13 октябрьыште, Москвашке кайышаш улыт. Тушто еш-влакым Кремль дворецыште саламлаш тӱҥалыт.
Тиде чолга еш дене лишкырак палыме лияш манын, ик кечын Мария Макарова дене мутланышна.
– Мария, айста тӱҥалтыште мом тунем пытарымыда, ешым кунам чумырымыда дене палдарена.
– Александр пелашем дене ме 2011 ийыште ушненна. Саша Йошкар-Оласе аграрный колледжыште электромонтерлан тунем лектын да налме специальностьшо денак «Мариэнерго» организацийын «Россети» филиалыштыже Козьмодемьянскыште пашам ышта.
Мый Палантай лӱмеш музыкальный училищыште академический музык факультетыште «хор дирижер» специальность дене шинчымашым погенам. Кызыт оласе «Светлячок» йочасадыште музыкальный вуйлатышылан ыштем, оласе икымше номеран школышто музыкым туныктем, тыгак ветеран-влакын хорыштым вуйлатем. Кок икшыван лиймекына, пелашем дене коктынат МОСИ-ште «Менеджмент и логистика» специальность дене заочно тунем лектынна. А тымарте мый Москвасе Культур институтыш тунемаш пуренам ыле. Но йоча-шамыч икте почеш весе шочыныт, да тушко кудалышташ йӧндымӧ лийын. Ты амал дене тудым пытарен шуктен омыл, а высший образованийым налаш кумылем лийын. Ынде коктынат кӱшыл шинчымашан специалист улына.
– А те ушнымыда деч ончычак Александр дене шуко шочшан ава ден ача лийыда манын мутланен келшенда?
– Ачам-авамын ме кум икшыве улына. Мый – кумшо. А пелашем кок икшыван ешыште кушкын. Тудо – икымше. Сашалан ончыкыжым мемнан ешна шуко шочшан лийже манын шонымем нерген ойленам, да тудо келшен. Такшым кумытым але нылытым ышташ шоненна, а ыштенна визытым. Кызыт Софья 13 ияш. Тудо кушташ, сӱретлаш йӧрата. Кира 9 ияш. Скрипка дене шокта, Эшпай лӱмеш калык тӱвыра рӱдер пелен чумырымо «Фантазия» вокальный ансамбльыште мура. Серафима вашке шым ийым тема. Тудо Йоча усталык пӧрт пеленысе «Весёлые ложкари» ансамбльыш коштеш. Антонина 4 ияш. Тудат тиде ансамбльыштак совла дене шокта. Василий эше идалыкат пелаш веле. Юмо пуа гын, уло кумылын эше йочам ыштем.
– Те йӱлам аралыше еш семын ойыртемалтында. А такшым ешыштыда могай йӱла-влакым шуктеда?
– Ме уло ешге черкыш коштына, кажне эрдене да кастене молитвам лудына, чыла православий пайремым палемдена. Адакшым мый эше черкыште мурем. Тыгак историйым да курыкмарий калыкын илышыжым шымлена. Мый ончыч тоштерыште пашам ыштенам. Кызыт вес вере тыршем гынат, изирак яллашке шкешотан экспедицийыш миен толаш кумылем йомын огыл. Адакшым икшывына-влакат тидлан шӱман улыт. Сандене, чыланат машинашке шинчын, жапын-жапын иктаж-кушко миен толедена. Яллаште илыше-влакым мый ондакысе мурым шарналтен муралташ йодам. Мыняржым тыглаяк аралем, мыняржын мутшым возен налам, нотыш пыштем. Ончыкыжым еҥ-шамыч нуным мурен кертышт манын, сборникыш савыкташ шонем. Иктаж ойыртемалтше ӱзгарым але арверым ужына гын, нуным фотографироватлена да посна папкыш чумырена.
Мый кӱсле дене шоктем да йочана-влакымат туныктем. Тыгак мӧҥгышкӧ фортепианом налынна, да нуно тудын дене уло кумылын шоктат. Ме чылан пырля курыкмарий мурым тунемына да вара чылан иквереш мурена. Утларакше тиде иктаж пашам тӱшкан ыштымына годым, мутлан, кудывечыште сомылым шуктымо але пӧртым эрыктыме годым, лиеда. Вет ме шкенан кок пачашан пӧртыштына илена, да кугурак икшывына-влак сурт-пече коклаште чыла гаяк пашам ышташ полшат. Жапын-жапын уло ешна дене фотосессийым эртарена. Тидлан лӱмынак чыланат курыкмарий вургемым чиена. Фотосессий-влак мастарлык пӧртыштӧ, Этнографий тоштерыште лийыныт. Нине фотографий-влак кокла гыч икмынярыштым конкурслашкат колтеденна.
– А шочмо калыкым, тӱвырам йӧратымаш кушеч толын?
– Ачам Георгий Сильвестрович Иванов баянист да композитор лийын. Тудо 2002 ийыште ош тӱня дене чеверласен. Изиэм годым, шарнем, ачам баяным, Герман изам гармоньым шоктат, авам кушта, а ме Юлия акам дене кӱсле дене шоктена, мурена ыле. Тыге ешна дене изирак ялласе клублаште выступатленна. Санденак мый кызыт шке ешыштемат тыгеракак ышташ тыршем, да тиде чылаштлан келша. Но ме але марте чылт чыланжак ик ганат шке мастарлыкнам калык ончылно ончыктен огынал. Утларакше ик концертыште ик икшывына, весыште – весе, кумшышто, мутлан, мый шке хорем дене лектына.
– «Идалыкын ешыже – 2025» конкурс деч посна те эше молылашке ушненда?
– Тудын деч ончыч «Всей семьей» ден «Это у нас семейное» конкурслашке ушненна. Тунам лачак визымше йочам ыштенам гына ыле, да чыла заданийжымак шуктен кертын огынал. Тиде амал дене полуфиналыш лекташ баллна изишак ситен огыл. Тений «Это у нас семейное» конкурсшын у сезонжо тӱҥалын. Но 1 сентябрьыште Серафима ӱдырна икымше классыш каен. Мый пашашке лектынам, сандене кызытеш жапна чӱдырак, да ты гана огына ушно. А вес ийын – ончалына.
2023 ийыште Нижний Новгородышто «Женское счастье – семья» регион-влак кокласе видеоролик-влак конкурс эртаралтын ыле. Тушто мый икымше верым сеҥен налынам. Йоча-шамычат шымлыме пашашт дене, тыгак коллективышт дене ончыл радамыш лектыт.
– Вич йоча – тиде шагалжак огыл. Тыланда нойымыла огеш чуч?
– Уке. Еш, мутат уке, эн тӱҥ. Туге гынат ӱдырамаш, ава тидын дене гына илышаш огыл, шонем. Санденак мый, шуко шочшан ава улам манын, мӧҥгыштӧ гына ом шинче, а шканемат жапым ойырем. Мутлан, опер концерт моткоч келша, да тудым ялт шкетын колышташ йӧратем. Кеч такшым ме уло ешна дене Йошкар-Олашке, Чебоксарыш классический музык концертлашке, спектакльлашке миен толедена. Бассейныш коштам, маникюрым да педикюрым ыштыктем. Изирак йоча-влакым ончаш кугурак-шамыч полшат. Шольышт дене ик шагатым ик акаже шинча, вес шагатыште тудым весыже онча. Мӧҥгыштына эсогыл расписаний уло. Тушто могай кечын кӧм кушко кӧ наҥгая – радамын возымо.
Пелашем ден когылянна йоча-шамыч нигунамат нимо шотыштат чарак але мешанчык огытыл. Санденак ончыкыжым уло ешна дене Байкалыш миен толаш шонена. Тымарте Санкт-Петербургышто, Карелийыште, Крымыште, Краснодар крайыште, пошкудо Татарстан ден Чувашийыште сӧрал вершӧрлаште лийынна.
– Пиал – тиде Тыланда мо?
– Пиал – тиде кунам йоча-шамычын чыла сай. Кунам чылан таза улына, келшен илена, кунам калык пагала, кунам илышлан куанем – тиде мылам пиал.
