Шинчымаш кечын Марий Элым вуйлатыше Юрий Зайцев, РФ Федераций Советын председательжын алмаштышыже Константин Косачёв, РФ Федераций Советын обороно да лӱдыкшыдымылык шотышто комитетшын председательжын икымше алмаштышыже Сергей Мартынов дене пырля Медведево районысо Новый посёлкышто верланыше Арбан кыдалаш общеобразовательный школын торжественный линейкыштыже лийын. Тыгак нуно республикысе вузлаште тунемше да учёныйышт дене вашлийыныт.
«Ялыштат, олаштат икгай йӧн лийшаш»
Арбан школышто кызыт 469 ӱдыр-рвезе шинчымашым пога. А школ тений нуным у сынже дене вашлийын: «Молодёжь да йоча-влак» нацпроект да «Единый Россий» партийын Калык программыже почеш оралтым капитально олмыктымо. Тиде пашалан 155 миллион теҥгем ойырымо. Ты окса дене школышто физике, химий, биологий, ОБЗР кабинетлам, тыгак книгагудым, спорт да тренажёр зал-влакым, кочмыверым, пищеблокым уэмдыме.
Регионым вуйлатыше палемден: школ ден йочасад-влакым жаплан келшышын уэмдымаш – республикна мучко ыштыме пашан кугу ужашыже. – Марий Элын правительствыже образований сферлан кугу тӱткышым ойыра. Ныл ийыште республикыште 52 школ оралтым олмыктымо. Тений образований сферым вияҥдаш 16,5 миллиард теҥгем ойырымо, тунемме вер-влакым уэмдыме пашам умбакыже шуена.
Икымше классыште тунемаш тӱҥалше-влаклан у да оҥай илыш тӱҥалеш. Школ лондемым вончымеке, ий гыч ийыш у шинчымаш дене пойдаралтыда. Корныда пиалан лийже! – каласен Юрий Зайцев.
РФ Федераций Советын председательже Константин Косачёв ушештарен: кугыжанышын обязанностьшо – граждан-влаклан илаш, пашам ышташ да тунемаш икгай условий лийшаш.
– Ме у школым чоҥена, тоштыжым олмыктена – яллаштат, олалаштат. Тыгак лийшаш, вет чыла вережат мемнан, кугу Российнан гражданже-влак илат, – каласен РФ Федераций Советын председательже Константин Косачёв.
Регионым вуйлатыше кугу уна-влак дене пырля школышто веле огыл, тыгак верысе «Радуга» йочасадыште лийыныт. Тушко 2-7 ияш 170 икшыве коштеш.
Тиде дошкольный тӧнежын оралтыже 1985 ийыште чоҥымо, шукерте огыл тудымат капитально олмыктымо. Тидын деч посна у мебельым, интерактивный оборудованийым налме, тыгак омсам, окнам, леведышым, верандым да молымат уэмдыме.
Уна-влак группылаште, музык да физкультур залыште, пищеблокышто да специалист-влакын кабинетыштышт лийыныт. Йочасадыште кугу тӱткыш профориентаций пашалан ойыралтеш. Выпускник-влаклан, мутлан ялозанлык направлений дене ешартыш шинчымашым налмым верысе школын агроклассыштыже шуяш йӧн уло. Подготовительный группылаште «Икымше-влакын толкыныштын» полшымышт дене «Орлята-дошколята» проект илышыш пурталташ тӱҥалеш.
«Лач те ончылъеҥ улыда»
Республикысе вузлаште тунемше чолга студент да учёный-влак дене вашлиймаш Марий кугыжаныш университетыште лийын.
Шинчымаш кече дене саламлаш толшо кугу уна-влак самырык-шамычын цифран технологий, нейросеть полшымо дене марий йылмым аралыме да моло дене кылдалтше йодышыштлан кумылын вашештеныт, тыгак «Единый Россий» партийын стажёрын статусшо нерген законопроектше шотышто каҥашеныт.
Марий Элым вуйлатыше Юрий Зайцев ӱдыр-рвезе-влаклан «Йот йылме» специальность дене военный университетыш тунемаш пурымыж, студент илышыж нерген шарналтен ойлен.
– Чынжым гын, тунемаш пураш куштылго огыл ыле. Конкурс тунам кугу лийын, ик верыш – 15-20 еҥ. Кажне предмет дене экзаменлан сайын ямдылалташ кӱлын, поснак – йот йылме дене. Мый тунам армийыште служитленам, но тушто улмем полшен гына: кӱлеш семын ямдылалташ жап лийын», – каласен регионым вуйлатыше.
Тудо погынышо ӱдыр-рвезе-влакым у тунемме идалыкым тӱҥалме дене саламлен да палемден:
– Куанем, тендан коклаште студент-влак веле огыл, тыгак науко корным ойырышо аспирант-влак улыт. Те лидер, регионын ончыкылыкшо улыда. Эн ончычак тыланда вияҥаш тыланем. Вузым тунем пытарыме деч варат чарнен шогалаш ок кӱл: лач тунемын моштышо да шке корныж дене умбакыже ошкылшо айдеме гына шке профессийыштыже сеҥымашыш шуэш. Но эн шергаканже – тудо шке сеҥымашыж дене гына серлагышаш огыл, тудо регионын да элжын вияҥмашкыже пыштыме надыржым кӱлешлыкшым шижын умылышаш. Тыгай еҥ-влак кугу пагалымашым сулат. Мыйын шонымаште, те лач тыгай улыда.
Константин Косачёв самырык-влакын сай тӱҥалтышыштлан бюджет гыч ойырымо окса дене кылдалтше йодышлан вашештымыш годым пилотныйлан шотлалтше проектым тичмаш инструментыш савыраш решенийым темлен.
Сергей Мартынов Юл кундем кугыжаныш технологий университет пеленысе военный тунемме рӱдерыште специалист-влакым ямдылыме направленийлам кумдаҥдыме йодышым умылтарен. Тудын мутшо почеш, тыгай рӱдерым почаш лач тиде вузым арам огыл ойырымо: университетын базыже шонымашыш шуаш келшышылан шотлалтеш. Марий кугыжаныш университетыштат военный-тунемме рӱдерым почмо дене кылдалтше йодышым ончаш темлен.
Вашлиймаш ты кечын шочшо самырык еҥ-влакым саламлымаш дене мучашлалтын. Регионым вуйлатыше нунылан чыла сайым тыланен да пеледыш аршашым кучыктен.
Марий Элым вуйлатышын пресс-службыжын уверже негызеш Галина Кожевникова ямдылен.
Фотом Марий Элым вуйлатышын пресс-службыж гыч налме.
