Россий Федерацийысе калык-влакын шочмо йылмышт дене туныктышо-влакын съездыште Волжский район Карай школын директоржо, уста туныктышо Любовь Сергеева Россий Федерацийысе калык-влакын йылме поянлыкыштым арален вияҥдымашке да шочмо (марий) йылмым у йӧн дене туныктымашке кугу надырым пыштымыжлан Россий Федераций Просвещений министерствын Тауштымашан серышыжым торжественно кучыктеныт.Саламлена!
Ушештарена, тиде съездыште Марий Эл гыч Любовь Сергеева дене пырля эше кок марий туныктышо – Людмила Алмаматова (Шернур район Кукнур школышто туныктышо) ден Ирина Оразаева (Морко район Унчо школышто туныктышо) – миен.
Мероприятийыште нуно мом ыштеныт, могай тӱҥ йодышлам каҥашеныт, съезд могай шонымашым шочыктен?
– Съездын икымше кечынже, пленарный заседанийыште, шочмо йылмын тӱнямбал кӱкшытыштӧ верже, тудын ончыкылыкшо, тӱп калык-влакын шке йылмышт дене мутланымышт, шочмо йылмым туныктымо нерген мутланымаш лийын, – ойла Любовь Сергеева. –
Ме кажныже посна секцийыште пашам ыштенна. Шочмо йылмым туныктымаште тачысе кечын пӱсын шогышо йодышым пырля каҥашенна. Йоча-влак мемнан кундемыште веле огыл, тыгак уло Россий кумдыкышто шочмо йылмым изиш вес семынрак ончаш тӱҥалыныт. Тиде туныктышо-влакым тургыжландара. Икшыве-влакын илыш пӧрдемыште шкеныштым у семын ончымышт кӱлешан, но нуно шочмо йылмым изинек йӧратышаш, пагалышаш улыт. Тунам гына йылмым ончыкылыкшо лиеш. Тидын шотышто ме огына тырше гын, тидым кӧ ыштышаш?
Тений «Марий йылмым эн сайын туныктышо» профессионал мастарлык конкурсын республик кӱкшытан йыжыҥыштыже сеҥышыш лекше Ирина Оразаева каласыш:
– Съездыште куд площадке пашам ыштен, ме нунын пашашкышт ушненна. Тушто шукыжым шочмо йылмым арален кодымо да вияҥдыме, тудым тунемаш йоча-влакым кумылаҥдыме йодышлам тарватыме.
Мый вич секцийыште лийынам. Нуно тӱрлӧ семын маналтыныт гынат, цельышт шочмо йылмым арален кодымо йодыш дене кылдалтын. Пытартыш секцийыште «Шочмо йылмым да литературым эн сайын туныктышо» конкурсым умбакыже кузе эртарыме шотышто каҥашыме. Тиде конкурсын лӱмжым вашталтыме, номинацийлашке вашталтышым пуртымо, туныктышо-влакым кумылаҥдаш окса пӧлекын фондшым кугемдыме да моло нерген мутланыме. Мемнан коклаште йодыштмашым эртареныт ыле, тушто темлымаш-шамычым возаш йодыныт. Мыйын темлымашем тыгай лийын: шочмо руш йылме дене да моло шочмо йылме-шамычым туныктышо-влаклан кок номинацийым ышташ, нунын пашаштым кок семын аклаш кӱлеш. Тиде темлымаш экраныш возалтын.
Съезд мо шотышто келшен? Тудым пеш сайын организоватленыт. Яра шинчаш жап лийын огыл. Съезд жапыште тыгак мастерской пашам ыштен. Тушто участник-влакын кондымо книга, методический пособий, дидактический материал-шамычым чумырымо чапле ончер дене палдареныт.
Мыланем эше теве мо моткоч келшен. Съездыш тӱрлӧ регионла гыч «Шочмо йылмым да литературым эн сайын туныктышо» конкурсын участникше-влак миенна. «Коло утла улына», – шоналтышым. Ме пырля войзалтынна, мутланенна… Пуйто икте-весе дене шуко жап палыме йолташ улына – туге чучын.
Марий Элна гыч моткоч уста, талантан да виян туныктышо-влак, тунемме книган авторышт Любовь Анатольевна ден Людмила Ильинична дене миенам. Мылам нунын дене пырля лияш моткоч келшен. Ушан ойыштым ойлымыштым, шкем кучымыштым кугешнен онченам.
– Тыгай съездыште лияш – кугу пиал, – ойла кугу опытан, виян туныктышо, марий йылме дене тунемме книга-влакым ямдылымаште кугу надырым пыштыше Людмила Алмаматова. – Тыште Российын тӱрлӧ кундемлаштыже шочмо йылмым туныктышо-влак дене палыме лийынна, нунын дене мутланенна да кажне калыкын кызыт пӱсын шогышо йодышым – шочмо йылмым аралыме, йоча-влаклан тудым туныктымо нерген – нерген каҥашенна.
Ме тӱрлӧ секцийыште пашам ыштенна, кажныштыже шочмо йылмым туныктымо дене кызытсе жаплан келшыше йодышым тарватыме. Мыланна шкенан пӱсӧ йодышнам моло калыкын дене таҥастарен ончаш, туныктышо-влакын паша опытышт, туныктымо методикышт дене палыме лияш йӧн лийын.
Г.Кожевникова
Фотом Л.Сергееван соцкылысе лаштыкше гыч налме
