Лӱмгече
«Мондалтше ял» ок мондалт
Морко район Тыгыде Морко ялын шочшыжо, Марий Элын сулло журналистше да поэт Юрий Григорьевлан – 60 ий.
Тудо мый дечем кандаш ийлан самырыкрак. Марий кугыжаныш университетым тунем пытарымем деч вара лач тынар ий гыч тушко пурыш. Вузын тӱшкагудыжо кокымшо сурт гаяк лишыл лийын гын, газет редакцийыште ыштымем годымат тушко чӱчкыдынак коштынам. Да ик гана веле огыл Юрий Григорьевын гитар дене шоктымыжым колынам. Тылеч ончыч тудо культпросветучилищыште тунемын, сандене музыкылан шӱман лийын. Университетыште «Палыме лийына» марий самодеятельный муро ансабльымат чумырен ыле. Шкеже да ик солисткыже Раисия Павлова (Чепакова) дене пырля чӱчкыдынак пырля шинчын муралтенна. Юрий сайын шоктен да мурен гына огыл, эше почеламутымат да семжымат шкеак возен. Мылам «Мондалтше ял» мурыжо пеш келшен:
Мондалтше ял уэш конча мылам.
Тугаяк палыме, шуйналтше тӧр урем.
Шонем, мый угыч шочмо велыште улам,
Вуем савалын порын, суртышкем пурем.
Тугай лыжга да чоныш логалше… мутшат да мурыжат! Ялым коден кайыше кажне еҥ тидым келгын шижеш.
Тудат журналистикыш паша корныжым «Ямде лий» газет редакций гыч тӱҥалын. Ик жап Марий радиошто сылнымут редакторлан ыштымеке, 1993 ийыште «Кугарня» газетыш пашаш куснен. А 1999 ий гыч 2012 ий йотке «Марий Эл» газет редакцийыште усталыкшым куштен. Темыжымат келшышым пуэныт – тӱвыра да сымыктыш йодыш дене редактор лийын. Ты сферыште тыршыше да палыме мыняр еҥ нерген очерк шотан материалым, спектакль ден концертла нерген корреспонденцийым, выставке ден пайремла гыч репортажым возен. Журналист паша тугай: эре жап почеш шуман, эре номерыш возыман – жап ок сите гын, йӱдымат. Почеламут ден мурымат ӧрдыжкӧ шӱкалаш пернен. Но тыршымыже арам лийын огыл – «Марий Элын сулло журналистше» почётан лӱмым пуэныт.
Но чонлан лишыл шижмашым садыгак шылтен от пыште. Тунамат редакцийын пашаче ешыж дене пырля каналтыме але лудшо-влак дене вашлийме годым Юрий Михайлович чӱчкыдынак гитарже дене шоктен мурен. Ту жаплан мурыжат мыняр-гынат погынен да ончышылан, кеч ончычсо жап гыч, бард семын палыме лийын. Почеламутым возашат, кеч изиш да, жапым муаш тыршен. «Ом ӧпкеле» маналтше икымше сборникше «Кугарня» газетыште ыштымыж годым лектын гын, «Шӱдыр корно» кокымшо книгаже – «Марий Эл» газет редакцийыште лиймыж годым.
Но ала-молан дыр лывырге кумылан журналистна утыр шӱлыкаҥаш тӱҥале. Тазалыкше чот начареште, да паша гыч кайыш. «Марий Эл» газет редакций тидым йӱштӧ кумылын ончен сеҥен огыл, кертмыж семын полшаш тыршен. «Илыш шулдыр» маналтше кумшо сборникшым Марий Элын Тӱвыра, савыктыш да калык-влакын пашашт шотышто министерствыжлан эҥертен савыктен луктын.
Ты книгаште Юрий Григорьев «Мондалтше ял» почеламутшо кузе шочмо нерген шарналта. Тудат вет, жапше годым ялжым коден, олаш илаш каен. Но илыш туге савыралын – ялышкыжак илаш пӧртылаш пернен. Да тиде почеламутшым умбакыже шуен, тыге возен:
Мондалтше ял уэш шыман вашлие,
Вашлие палыме, шуйналтше тӧр урем.
Авамландем мылам эн лишыл лие –
Вуем савалын порын, суртышкем пурем.
Юрий Михайловичым лӱмгечыж дене шокшын-шокшын саламлена да манына: таза лий! Нелылыкым чытен да сеҥен илымет дене тый молымат тыгак сеҥен илаш кумылаҥден шогет. Пеҥгыде лий да волгыдо кумыланак код! Юмо полшыжо!
Юрий ИСАКОВ.
Фотом редакцийын архивше гыч налме.
