Шукерте огыл «ЛизаАлерт» кычалше-утарыше отряд Волжский районышто, Яльчик ер кумдыкысо чодыраште йомшо 75 ияш ӱдырамашым кычалын.
Кувавай лишыл еҥже-влак дене пырля поҥго погаш каен да йомын. Ончыч тудым ешыже кычалын. Но муаш ӱшаным йомдарымеке, утарыше-влак деч полышым йодын йыҥгыртеныт.
Пытартыш гана ӱдырамаш 11 шагат йӱдым йыҥгыртен, вара кыл йомын. Утарыше-влак тудын йоммо вержым рашемден кычалаш тӱҥалыныт. Тыгак Волжск оласе элкӧргӧ паша пӧлкан, Утарыше единый службын пашаеҥже-шамычат ушненыт. Икмыняр жап гыч ӱдырамашым муыныт.
Поҥгым погымо пагыт тӱҥалме годсек республикыште Аварийно-утарыше службын пашаеҥже-влак йомшо-влакым чодыраште кычалаш 25 гана лектыныт, 36 еҥым муыныт. Икмыняржым утарыше службын оперативно-дежурный телефонжо полшымо дене луктыныт.
Санденак специалист-влак эше ик гана шижтарат: чодыра лоҥгаште корным йомдаренда гын, мом ыштыман:
Чодыраш кайыме годым телефоным тичмашын зарядитлыман але пелен пауэрбанкым налман. Но телефон денат сотовый кыл уке верыш логалаш лиеш. А связь деч посна те ойгыда дене шинчаваш кодыда.
Чодыраш кайыме деч ончыч лишыл еҥда-шамычлан кушко, молан кайымыда, кунам пӧртылаш шонымыда нерген шижтарыза. Тиде – шӧртньӧ правил.
Чиемда шинчаш перныше тӱсан, йолчиемда ночко кечыланат йӧршӧ лийшаш улыт. Камуфляж вургемда чодыраште тыланда ок полшо.
Пелен «тревожный» рюкзак лийшаш. Тушко шӱшпыкым (шӱшкаш сайрак лиеш), кӱзым, шырпым але зажигалкым пыштыман. Пурлаш кочкыш, подылаш вӱд лийшаш. Компас ден аптечке, изи одеал да химический грелке кӱлеш лийын кертыт.
Чодыра лоҥгаште кузе лийман?
Корно деч чот торлыман огыл. Палыдыме верыште тудым кӱчыкемдаш манын, ӧрдыжкӧ кораҥ каяш ида тырше.
Шинчаш перныше вер-влакым шарнен кодса: йӧрлшӧ пушеҥгым, просекым, эҥерым, электролинийым.
Кугорно але поезд корно улмым йӱк гоч шекланыза.
Йомында – шогалза: ӧрткен, тышке-тушко ида куржтал. Тиде – тӱҥ йоҥылыш.
Йоммым умыленда гын, 112 номер дене йыҥгыртыман. Операторлан шкендан нерген, кушто улмо ориентирым увертарыза. Телефон батарейын зарядшым аныклаш тыршыза.
Йӱк-йӱаным колыда гын, шкежат кычкырен, пушеҥгым перкален, шӱшкен йӱкым лукса.
Йӱдлан чодыраш кодаш логалешак гын, йӱр да мардеж деч шылаш келшыше верым кычалза. Лиеш гын, тулотым ылыжтыза. Тӱҥ задачыда – эр марте кылмаш огыл да ӱнарым аныклаш.
Электролинийым шупшмо корныш лектында гын, тудын денак кайыман, вет шукыж годым тудо калык деке луктеш.
Иктым шарныман: чодыраште эрелан кодаш лиеш.
Пожарный ден утарыше-влакын телефонышт – 01, 101, 112.
Россий МЧС-ын Марий Элысе Тӱҥ управленийжын «Ӱшан телефонжын» номерже – 69-02-63.
Марий аварийно-утарыше службын уверже негызеш Светлана Носова ямдылен.
