МАРИЙ ЭЛ : ТАЧЕ

Кудымшо ужашыжым эмлаш огеш лий…

16-22 ноябрь – Микробын эмым чытен кертмыж ваштареш кучедалме арня.

Тӱнямбалысе бактериян чумыр инфекций кокла гыч кудымшо ужашыжым уже эмлаш огеш лий, тургыжланен палдара ВОЗ.

Тазалык арнян тӱҥ шонымашыже калыкым инфекцийын бактерий ваштареш ямдылен лукмо препаратым (антибиотикым) чытен кертмыже, тыгак тудын умбакыжат вияҥмыжым да шарлымыжым чарен шогалташ полшышо эмлалтме ончыл йӧн-влак дене палдарымашке виктаралтын.

Бактерий, вирус, поҥго гай микроорганизмын тудым пытараш палемдалтше препаратым чытен кертмыжым антимикробный резистентность маныт. Тыгодым тыглай медикамент черланаш амалым ыштыше микроорганизмым сеҥен огеш керт.

Антибиотик – тиде тӱрлӧ бактерийым пытараш ямдылен лукмо препарат. Тыгай эмым рецепт дене веле пуышаш улыт. Антибиотикым вирусан чер дене черланыме годым шкан шке палемдаш шотлан ок тол, тазалыкланат моткоч лӱдыкшӧ.

Тӱрлӧ бактерий ваштареш палемдалтше препарат – тиде синтетический але пӱртӱс вещества, тудо микроорганизмым пытара але тудым утыждене шарлымыж деч чарен шогалта. Микроорганизм-шамычын варналтмышт (мутироватлалтмышт) годым микроб тудын ваштареш ямдылен лукмо эмым чыташ тӱҥалын кертеш. Микроорганизм мыняр виян да чытыше, бактерий ваштареш палемдалтше препарат тунар лушкыдо, а вара пайдалыкшым йӧршын йомдара. Тыге микроорганизм илен лектеш да бактерий ваштареш ямдылен лукмо эмын ситышын улмыж годымат вияҥеш да шукемеш.

Бактерий ваштареш палемдалтше препарат дене шотдымын пайдаланыме койышлан тудым кӱлеш деч посна, кӱчык жап але утыждене шагал дозо дене йӱмӧ шотлалтеш. Тудым эмлен кертдымыж годымат кучылташ лӱдыкшӧ.

Антибиотик зияндыме эм огыл, сандене организмын пашажым палынак нелемден кертеш. Мутлан, микроб ваштареш палемдалтше препарат кажне генерацийыште утыр аяран лиеш. Тыгак антибиотик чыла гаяк бактерийым, ты шотыштак шолын пайдале микрофлоржым, пытара. Тидлан кӧра иммунитет кенета лушка, да осал патоген-влак организмышке куштылгын логалыт.

Антимикробный резистентностьын зиянже:

— эмлалтме годым нелылыкым луктеш. Антибиотикым чытен кертше микроорганизмлан кӧра вийым налше инфекций виянрак препаратым йодеш, тиде эмлалтме жапым кужемда ден акымат кугемда;

— тазалыклан лӱдыкшым ышта. Южо инфекцийым эмлаш огеш лий гаяк, сандене нуно пациентын илышыжлан кугу лӱдыкшым ыштат;

— инфекцийлан шарлаш йӧным пуа. Антибиотикым чытыше виян инфекций ик айдеме деч весе деке куштылгын кусна, поснак – гигиеным эскерыдыме годым.

Микробын препаратым чытен кертме тӱҥ амалжылан эм дене йоҥылыш пайдаланыме, мутлан, шкем шке эмлыме але курсым мучаш марте огыл эртыме шотлалтеш.

Бактерийын антибиотикым чытен кертмыже поснак йоча ден илалше-шамычлан, операцийыш ямдылалтше, туберкулёз да ВИЧ-инфекций деч эмлалтше пациент-влаклан лӱдыкшӧ.

Антимикробный резистентность лийын кертме лӱдыкшым иземдаш манын, антибиотикым медикын темлымыж почеш гына йӱман, тыгодым эмлалтме курсым тичмашнек эртыман.

Микроорганизм-влаклан чытыше лияш полшат:

— антибиотик дене йоҥылыш пайдаланыме койыш. Шкем шке эмлымылан, дозировкым эскерыдымылан да жап деч ончыч эмлалташ чарнымылан кӧра бактерийлан илен лекташ йӧн ышталтеш;

— уто палемдымаш. Антибиотик вирусан инфекцийым огеш пытаре, а теве микробым чытен кертме лӱдыкшым кугемда;

 — ялозанлыкыште кучылтмаш. Антибиотикым сурт вольык ден кайыкын кормашкышт ешарымылан кӧра микробым чытен кертше штамм-влак лектыт, да нуно айдемын организмышкыже кочкыш дене куснен кертыт.

Антибиотик организмлан зияным ынже ыште манын, препаратым врачын палемдымыж почеш гына йӱман. Тылеч ончыч тудын инструкцийжым лудман, иктаж чарымаш улмо годым тидын нерген  эмлыше врачлан каласыман.

Ирина ИВАНОВА,

Марий Эл Тазалык аралтыш министерствын клинический микробиологий да антимикробный резистентность шотышто тӱҥ специалистше.

Маргарита ИВАНОВА ямдылен.

Марий Эл Тазалык аралтыш министерствын пресс-службыжын фотожо.

 

Добавить комментарий