Грузийысе Чиатура олаште кушшо Александр Гамезардашвили ынде ятыр ий Йошкар-Олаште ила.
Тудын дене Республикысе калык усталык да тӱвыра ден каныме паша шотышто шанче-методике рӱдерын эртарыме «Эстрадный вернисаж» фестиваль-конкурсшо деч вара палыме лийынна.
– Александр, Те конкурсышто грузинла муренда да лауреат лӱмым налында. Репертуарыштыда шочмо йылмыда денак веле муро уло?
– Конкурсышто мыскара сынан, жапым веселан эртарыме нерген «Кикинэ» мурым йоҥгалтаренам. Тудо мылам моткоч келша. Репертуарыштем итальян, англичан муро-влак улыт. Кугу верым, мутат уке, руш муро айла. Сеҥымашын ХХХ идалыкше лӱмеш тӱвыра полат пеленысе «Созвучие сердец» студийыш мураш коштам. Тудым Марий Эл культурын сулло пашаеҥже Лилия Алексеева вуйлата. Студийын участникше-влак дене ты полатыште эртаралтше мероприятийыште чӱчкыдынак мурена, поро кумылым ончыктымо концерт денат тӱрлӧ районыш, йочапӧртыш, тазалыкым пеҥгыдемдыме санаторийлаш лектын коштына. Кумдан палыме лӱмлӧ марий мурызо-влак Зоя Берникова, Светлана Осипова-Шос дене пырля концерт дене икмыняр районыш миенна.
– Репертуарышкыда марий мурым пурташ шонымашда уло?
– Уло, Зоя Берникова дене лишыл жапыште марий мурым ямдылаш шонена. Кызыт тудын дене грузинла дуэт дене мурена.
– Александр, шочмо кундемлан содыки мом шотледа?
– Ачам грузин, авам руш. Ачам, Йошкар-Олаш толмекыже, чодырам ямдылыме пашаш коштын. Туштак пашаче кумылан руш ӱдыр дене палыме лийын. Икмыняр жап келшымеке, сӱаным эртареныт. Мый Йошкар-Олаште шочынам. Вич ияшем годым Грузийыш илаш кусненна. Туге гынат Марий Элын рӱдолашкыже ковам деке чӱчкыдынак унала толын коштынна. Но тушто пуламыр тӱҥалмеке, школлам монь петыреныт, садлан мый 1991 ийыште Йошкар-Олаш толынам да тыште латикымше классым тунемын лектынам. Варажым шольым ден шӱжаремат тышкак кусненыт. Трукышто ачамат эмлымверыш логале, да тудымат тышке конденна. Йошкар-Олажат, Чиатуражат мылам эн шерге да лишыл улыт.
– Школ деч вара Озаҥ оласе медицине университетыш тунемаш пуренда. Врач лияш шоненда?
– Авам ты аланыште пашам ыштен, садлан мыят тудын семын медицине пашаеҥ лиям шоненам. Но тӱрлӧ амаллан кӧра тунемын пытарен омыл: академический отпускым налын, Йошкар-Олаш пӧртылынам. Тӱрлӧ аланыште пашам ыштенам: «Рыбнадзорышто», ГАИ-ште, медициныштат… Кызыт кӱртньӧ омсам ыштымаште тыршем. Жапем лийме семын але чон йодмо годым мураш келша.
– Ачадан шочмо кундемышкыже чӱчкыдынак миен толыда мо?
– Уке, шукертак миен омыл. Грузийыште ачамын кок изаже, кок акаже ешышт дене иленыт. Тушто тукым шольо-шӱжар-влак шукын улыт, сандене тений кеҥежым нунын деке миен толашак шонем.
– Те кунамрак мураш тӱҥалында?
– Изиэм годсекак мураш йӧратем. Шке семынак гармоньым шокташ тунемынам. Ты семӱзгарым кочам, а вараже ачамат шоктеныт. Нуным ончен, мыят тидлан шӱмаҥынам. Ачамым тӱрлӧ пайремыш чӱчкыдынак ӱжыныт, ятыр сӱаныште мурыктен-куштыктен. Шкежат мураш чот кертын. Тиде моштымашыже мыламат куснен, шонем. Йошкар-Олаште кудывечысе рвезе-влакым онченак, гитарым шке гыч шокташ тунемынам. Тӱмырым перкалышылан иктаж шым ий ончыч тунемын лектым, пеш оҥай. Курайымат шоктен моштем.
– Ешыштыда могай йылме дене мутланеда?
– Рушла, а шольым дене шочмо йылме дене мутланаш келша. Тыге мый йоча пагытышкем пӧртылам, да чонемланат шокшын чучеш. Тӱҥжӧ – могай йылме дене мутланыме огыл, а икте-весым пагален, умылен моштымаш. Марий Элыштат тӱрлӧ национальностян калык ила, тидыже мылам моткоч келша. Ик еш семын ваш келшен илыме, пашам ыштыме да чон йодмо сомылым шуктымо кумылым нӧлтат. Йолташем-влакат тӱрлӧ национальностян улыт, тидыже келшымашнам эшеат пеҥгыдемда. Ме ончычсекак икте-весылан полшен, ваш-ваш эҥертен, иза-шольо семын келшен илена. А марий-влак моткоч поро, пашам йӧратыше улыт, садлан южгунам шкемымат марийлан шотлем.
– Ешыштыда утларакшым могай кочкышым ямдыледа?
– Ты шотышто мый кычалтылше омыл, но мылам кавказ кочкышым ямдылаш утларак келша, мутлан, оджахурим, пловым, шашлыкым… Оджахури – пареҥге да шыл гыч ямдылыме кочкыш. Шоналташ гын, тыгайым чыланат ямдылат, но кавказ-влак тӱрлӧ специйым ешарымышт дене йӧршын вес тамым пуртат.
Пелашем татар-беларус. Людмила дене Йошкар-Олаште палыме лийынна. Мӧҥгыштына кавказ, татар, руш калык кочкышым ямдылена, марий национальный кочкыш кокла гыч сокта, подкогыльо, коҥгаште кӱэштме мелна чот келшат.
– Яра жапдам кузе эртареда?
– Путешествийыш кошташ йӧратем: еш, йолташ-влак дене автомашина але поезд дене тӱрлӧ кундемым ончен савырнаш келша. Усталык шӱлышан йолташ-шамыч дене погынен, тӱрлӧ семӱзгарым шоктена, мурена.
Вашке теве мланде кошкен шуэш, садлан шыже марте сад-пакчаште тыршаш логалеш, дачыштат ыштышаш сомыл пеш шуко.
– Александр, йодышем-влаклан вашештымыланда моткоч кугу тау. Усталык пашада тӱвыргӧ лектышан лийже.
– Тау, тенданат чыла сай лийже.
Алевтина БАЙКОВА
Фотом еш альбом гыч налме
