24-30 ноябрь – Пагар-шолора чер деч аралалтме арня.
Кочкышым шулыктарыше системе – тиде клетке ден орган-влаклан куатым да кӱлешан компонент-шамычым кондыштарыше системе. Тылеч посна тудо алмашталтше продукт ден токсиным чарашке луктеш, чумыр организм дене кылдалтше гормон ден биологический чолга веществам ышта. Тиде кӧргӧ ден тӱжвал среда кокласе кыл.
Сай пашам мо виктара?
Микроб-влак айдемын чумыр организмжым авалтат. Шолын микробиотшо – организмын эн шуко чотан экосистемыже, тудо тазыла чоран тичмашлыкшым арала, кочкыш ден вӱдлан шыҥдаралташ, витаминлан ышталташ полша, эрыктыме пашам шукта. Микрофлор ден иммунитет коклаште кыл уло, тудын лушкымыж годым айдемым тӱрлӧ инфекций авалтен, аллергий але аутоиммунный чер тургыжландараш тӱҥалын кертыт. Микрофлорын составше айдемын мом кочмыж дене чак кылдалтын.
Пагар-шолора корнылан черланаш мо амалым ышта?
- Чот шокшо кочкыш.
- Утыждене шере йӱыш ден продукт.
- Ямде кочкышыш ешарен шавалтыме шинчал.
- Утыждене ешарыме йӧр.
- Рационышто клетчаткын ситыдымыже.
- Кочмо радамым шуктыдымаш.
- Утыждене кочмаш, поснак – малаш вочмо деч ончыч.
- Тамак да алкоголь дене таҥлалтмаш.
Мӱшкыр корштымо да оварыме, мел шелме, нелын чучмо, газ утыждене погынымо, запор тургыжландарыме але пушкедыктыме годым рационым вашталташ кӱлеш.
Могай продукт пайдалырак?
Микробиотын тӱҥ кочкышыжлан клетчатке шотлалтеш, тудо тичмаш пырчан продуктышто, пакчасаскаште, ужар йӧр шудышто, емыжыште шуко. Пагар-шолора корнын тазалыкшылан ферментироватлыме (шуктымо ковышта, кимчи, нӧртымӧ олма, кокосан йогурт), авалтыше (йытын нӧшмӧ) продукт, шолтымо да йӱкшыктарыме рис ден пареҥге, натуральный фермент (ананас, манго, папайя, киви, шоган, чеснок, имбирь), вӱд пайдале улыт.
Тӱткышым эше молан ойыраш?
Икымше, кочкышын качествыжлан. Экологий велым яндар да натуральный продуктым ойырен налман.
Кокымшо, ямдылыме йӧнлан. Тушитлыме, кӱктымӧ, шке сокеш але изиш гына ешарыме вӱдеш ямдылыме кочкыш пайдалырак. Начарын шыҥдаралтше продуктым ончылгоч ямдылыман: шылым мариноватлыман, чывым вӱдыштӧ кучыман, пурсам лазыртыман.
Кумшо, кочкышын шыҥдаралтмыжлан. Ласкан кочман, тыгодым гаджетым эскерыман огыл, сайын пурман. Кочкышын шыҥдаралтмыже пагарын шопылыкшо да пагарйымал тун пашаже, шоло микрофлорын да шоло стенкын тазалыкышт дене чак кылдалтын.
Нылымше, организмын токсин деч эрыкталтмыжлан. Тидланже мокш ден шолын пашаштым эскерыман.
Визымше, порцийын кугытшылан да кочмо радамлан. Кугыеҥ-влаклан кечывалым 3-4 шагат, йӱдым 12 шагат кокла гыч кочкаш темлалтеш. Тыге веле инсулин гормон келшышын пашам ыштен кертеш.
Наталья ЧЕГАЕВА,
Тазалык аралтыш министерствын эмлыме-профилактике полыш да лицензирований пӧлкажын советникше.
Маргарита ИВАНОВА ямдылен.
Марий Эл Тазалык аралтыш министерствын фотожо.
