Оршанкыш – паша дене
Кажне йыжыҥ раш койшаш
Марий Эл вуйлатыше Юрий Зайцев Оршанке районыш миен коштмо жапыште икмыняр объектыште лийын да кӱлешан йодышым тарватен.
Сатужо тамле, йодмашан
Оршанкыште регион вуйлатышым «Октябрь» перерабатыватлыше предприятий дене палдареныт.
Тудын производство площадкыштыже 28 еҥ тырша. Юрий Зайцев цехла мучко ончал эртен. Тушто кылмыктыме пелефабрикатлам – пельмень ден котлетым – ямдылат, колбаса ден шыл консервым ыштен луктыт. Предприятий вуйлатышын ойлымыж почеш, тидлан натуральный сырьём кучылтыт.
Регион вуйлатыше лукмо продукцийын качествыжым кӱкшын аклен.
«Шуко пашаже кид дене ышталтеш. Предприниматель производствым вияҥдаш, ассортиментым кумдаҥдаш шона, а продукцийже йодмашан. Изи бизнеслан полшаш кӱлеш, тидлан промышленностьым вияҥдыме да инвестиций фонд-влак улыт, тушто кредитым шулдынрак налаш лиеш», – каласен Юрий Зайцев.
Марий Эл вуйлатыше тиде профиль дене кылдалтше министерствылан нине фондла гоч полшымо нерген йодышым ончаш шӱден.
Таче «Октябрь» 70 утла тӱрлӧ продукцийым ыштен луктеш. Шке сатужым Йошкар-Оласе, Оршанке ден Руэмысе 13 фирменный кевыт, тыгак Киров областьысе, Чуваший ден Татарстанысе партнёр-влак гоч ужала. Производство пелен шке кафешт пашам ышта, тушто свежа пелефабрикат гыч ямде кочкышым темлат. Тений икымше пелийыште предприятий 45 миллион наре теҥгелан продукцийым колтен, а кодшо ийын чылаже 96 миллион наре теҥгеаш продукцийым ужалыме.
Снимкыште: предприятийын продукцийже дене палыме лийыт.
Тӱжвалжымат, кӧргыжымат
Районышто «Родничок» йочасадым капитально олмыктымо.
Пашам «Молодёжь да йоча-влак» нацпроект негызеш шуктымо. Тидлан 61 миллион утла теҥгем кучылтмо.
Регион вуйлатыше, йочасадым ончал савырнымеке, олмыктымо пашам кӱкшын аклен. Икмыняр кече гыч тудо икшыве-влаклан шке омсажым почеш. Йочасадлам олмыктымо тыгай программе улмо пеш сай, палемден Юрий Зайцев.
1983 ийыште чоҥымо ты зданийым тӱрыс уэмдыме: тӱжвалжымат, кӧргыжымат, инженер сетьымат. Кӧргыштӧ – угыч ыштыме кӱвар, сӧрастарыме пырдыж, вашталтыме окна, мебель да оборудований. Кудывечыште асфальтым угыч шарыме, йоча площадкым уэмдыме.
Марий Эл вуйлатыше музыкальный залыште, кочмо верыште лийын. Пӧлемлам сӧрастарымаште ПГТУ-н студентше-влак полшеныт – нуно «Шонымо школ» россий конкурс дене келшышын дизайн-проектым ямдыленыт.
Шуко функциян залыште Юрий Зайцев ача-ава-влак дене кутырен. Нунышт олмыктымо мучко тергыше группышто лийыныт , йочасад вуйлатыше дене кылым кучен шогеныт, сӧрастараш келшыше тӱсым, модмо верым ойырен шалаш полшеныт.
Снимкыште: уэмдыме йочасад.
Тоштер уэмын
Посёлкышто Н.П.Мотовилов лӱмеш Воин чап тоштерым шотыш кондымо.
Юрий Зайцев «Еш» нацпроект почеш капитально олмыктымо тоштерыште лийын да ты пашамат кӱкшын аклен: «Тоштерым жапын йодмыжлан келыштарыме, экспонатлам сайын вераҥдыме. Зал конференцийым, лекцийым, патриот шӱлышан вашлиймашым эртараш йӧнан».
1937 ийыште коммунал монча семын чоҥымо ты зданийым тӱрыс уэмдыме: леведышым вашталтыме, тӱжвалжым угыч ковыжлымо, у окнала ден инженер системым шындыме. Кӧргыштӧ кӱварым, пырдыжым да туврашым олмыктымо, жаплан келшыше выставке оборудованийлам вераҥдыме.
Тоштерым уэмдаш бюджет гыч 24 миллион наре теҥге ойыралтын. Торг годым аныклен кодымо средства пырдыж пелен мебельым ышташ, шергакан экспонатлан аралтыш конструкцийым келыштараш каен.
Юрий Зайцев Афганистанысе боевой действийын ветеранже, воин-интернационалист ветеран-влак район советым вуйлатыше Вениамин Петухов дене пырля тыгай сарыште лийше-влаклан посёлкышто шогалтыме мемориал деке пеледышым пыштен.
Снимкылаште: тоштерысе экспонат; мемориал деке пеледышым пыштыме.
«Вӱдер ялыште кӱлешак»
Оршанке районышто аварий лӱдыкшан гидроузелым 55,7 миллион теҥгелан олмыктат.
Марий Эл вуйлатыше Пуялыште лийын, Пувӱд эҥерыште аварий лӱдыкшан гидротехнический сооруженийым ончал савырнен.
Объектым эше 1996 ийыште чоҥымо, палынак шолдырген. Йогын почеш ӱлныла Пуялысе кум уремым ушышо корно эрта. Вӱдшор годым ты сооружений корным петырен, Шкетан ден Молодёжный уремласе пӧртла дене транспорт кылым кӱрлын кертеш.
Регион вуйлатыше палемден: аварий лӱдыкшан плотинам олмыктымо шотышто кутырен келшыме.
«Вӱдер ялыште кӱлешак. Эн ончычак пожар лӱдыкшӧ деч аралалташ, саскам шындыме мландым вӱдыжтараш. Тылеч посна пӱртӱсыштӧ вӱд воктене каналташ, колым кучаш», – палемден Юрий Зайцев.
Калыкын сайлыме еҥ-влак дене каҥашыме годым Юрий Зайцев тыгай задачым шынден: «Единый Россий» партий деч тӱрлӧ кукшытан депутат-влак олмыктымо пашан кажне йыжыҥжым терген шогышаш улыт. Тидлан республикын резерв фондшо да бюджет гыч 55,7 миллион утла теҥге ойыралтын. Тудын тӱҥ ужашыже – 34,6 миллион теҥге – тений пуалтеш, кодшыжо – вес ийыште. Подрядчик дене контрактым ыштыме. Чыла пашам пытарымеке, плотинам шотыш кондат, авыртышым да вӱдым колтен шогымо верым пеҥгыдемдат. Тидыже ялыште илыше-влаклан транспорт кылым арален кодаш полша.
«Тенийысе вӱдшор ончыктен: республикысе гидротехнике сооружений-влаклан кугу тӱткышым ойырыман. Мутат уке, чылаштым иканаште тӧрлаш ок лий, но эн ончыч олмыктышашым рашемдыме – тидыже еҥ-влакын лӱдыкшыдымылыкыштлан кӱлеш», – палемден Юрий Зайцев.
Снимкыште: регион вуйлатыше Пуял воктенысе плотинаште лийын.
Оршанке район мучко коштын савырныме деч вара Марий Эл вуйлатыше муниципалитетым социальный да экономике велым вияҥдыме йодыш дене совещанийым эртарен.
Марий Эл вуйлатышын пресс-службыжын уверже негызеш Юрий Исаков ямдылен.
Денис Речкинын фотожо.
