18, 19 да 20 сентябрьыште чумыр Россий мучко да республикыштынат сайлымаш эрташ тӱҥалеш. Ала иктаж-кӧн тудын дене кылдалтше йодышыжо уло? Мутлан, ала южышт тушто кӧм сайлаш тӱҥалына – огыт пале. Ала избирательный участкышт кушто верланымымат иктаж еҥже палыде кодын? Тыгай годым «ИнформУИК» команде полшен кертеш.
Кодшо арня гыч, рашрак каласаш гын, 2 сентябрь гыч, республикысе чыла олала ден яллаште обходчик-влак пашам ышташ тӱҥалыныт. Нуно кажне деке мӧҥгышкыштак мият да вашлийын мутланат: сайлымаш нерген каласкалат, икмыняр йодышым пуат, избиратель-шамычын йодышыштлан вашештат. Тендан деке эше толын шуын огытыл гын, тугеже вучыза.
Мый декем, мутлан, кодшо изарнян кастене, 3 сентябрьыште, илыме адресем почеш избирательный участке гыч ӱдырамаш толын ыле. Кузе омсам почым, туге тудо кӧ да кушеч улмыж нерген каласыш:
– Мый 349-ше номеран участковый избирательный комиссийын председательжын алмаштышыже Татьяна Кузнецова улам.
Вара мый дечем кӧ улмем, кунам шочмем йодын рашемдыш. Умбакыже сайлымаш нерген каласкалыш, йӱклаш лийме йӧн-влак дене палдарыш. Эше мо нерген ойлыш да могай йодыш-влакым пуэдыш, кӧ деке обходчик-шамыч миен шуыныт, тугакшат паледа, сандене чыла радамлаш ом тӱҥал.
Пашажым мучашлымеке, йӧн дене пайдаланен, умбакыже ынде мый шке пашамым шукташ да тудлан йодыш-шамычым пуэдаш тӱҥальым. Вет лач ты кечынак мылам тидын нергенак возаш заданийым пуэныт ыле.
– Татьяна Васильевна, те, обходчик-шамыч, лачшымак мом ыштышаш улыда?
– Ме пӧрт ден пачер еда коштшаш да эн ончычак сайлыше-влакын спискыштым тергышаш улына. Иктаж-кӧ мемнан участке кумдыкыш илаш толын гын, тудым спискыш пуртена. Тыгак, йӱклаш шонат мо, йодына. Шонат гын, тидым могай йӧн дене ышташ ямдылалтмыштым рашемдена. Пытартышлан кок ешартыш йодышым пуэна. Нуно элнан да республикнан кучемыштын илышым саемдыме дене кылдалтше улыт.
349-ше УИК-ын авалтыме кумдыкшо изижак огыл. Икымше кечын, теҥгече, Первомайский уремыште илыше-влак деке пурен лектеденам. А таче тендан илыме уремым авалташ тӱҥалынам. Тӱрыс налмаште 194 пачер ден пӧртыштӧ илыше-влак дене мутланышаш улам.
– А иктаж-кӧ деке логал огыда керт гын, мом ыштеда?
– Посна таблицыштына тыгак палемдена: ончыкылык сайлыше дене мутланымаш лийын огыл. Жап лиеш гын, мутлан, каныш кечылаште нине еҥ-влак деке уэш толын каена. Молан манаш гын паша арня жапыште нуно иктаж-кушко каен кертыт. Тыгак мемнан обходым ыштыме годым ала южышт пашашт гыч толын огыт шукто. А ме кастене вич шагатат пеле гыч кандаш шагат марте эрташ тыршена. Моло жапыштыже мӧҥгыштышт утларакше пенсионер-шамыч веле улыт.
– Еҥ-влак тыланда омсам кумылын почыт?
– Тӱрлӧ семын лиеда. Южгунам самырык-шамычат омсаштым почыт да «тендан дене мутланаш, йодышда-влаклан вашешташ кумылем уке», маныт. Тыгай годым таблицыште палемдена: пачерыш але пӧртыш логалынна, но мутланымаш лийын огыл, йодыштмашым эртарымашке ушнаш тореш лийыныт.
– Аракам йӱын руштшо але наркотик дене аҥыргыше-влак вашлиялтын огытыл?
– Уке. Ала эше кокымшо кече веле коштам да сандене вашлиялтын огытыл… Мемнам тыге туныктеныт: омсам тыгай-шамыч почыт гын, шке илышлан лӱдыкшӧ ынже лий манын, нунын дене мутланаш тӱҥалман огыл, а чеверласен кайыман.
Любовь Камалетдинова
Авторын фотожо.
