Тыге ойла Марий Турек посёлкышто шочын-кушшо эрге, Республикысе клинический эмлымверын нефрологий отделенийжым вуйлатыше, врач-нефролог Михаил Ороспаев.
Врачын лӱмжым нумалше айдемым калык эреак пагален да кызытат пагала. Но тиде пагалымаш ош халатан еҥын профессионал семын моштен пашам ыштымыж дене веле огыл, тыгак кумылжо, еҥ-влак дене шкем кучымыжо дене чак кылдалтын. Михаил Владимирович дене вашлиймаш кечын Республикысе клинический эмлымверын нефрологий отделенийышкыже пурен шогалмек, тудын лӱмжым каласышымат, тиде врач нерген тунар шуко поро мутым кольым! Калыкын тыгай акше моткоч шерге. Самырык, но уста врач дене вашмутланымашна теве могай лие.
– Тендан дене Медицине пашаеҥ-влакын профессионал пайремышт вашеш вашлийына. Михаил Владимирович, врач тиде…
– Врач – еҥ-влакын черыштлан диагностикым ыштыше да нуным эмлыше айдеме.
– Молан лач тиде профессийым ойырен налында?
– Ом пале, молан, но изи годсек ончыкыжым врач лиймем шуын. Мыйын ковам ден авам Марий Турекысе рӱдӧ эмлымверыште медшӱжарлан ыштеныт. Йоча годым нунын деке эре коштынам да ужынам: черле еҥ-влаклан эмлыме полыш моткоч кӱлешан. Кандашымше классыште тунемаш тӱҥалмем годым авам деч Советский районысо Ургаш лицейыште медицине направлений улмо нерген пален налынам. Тушко тунемаш пураш шонымем нерген ойленам. Идалыкым химийым туныктышо дене пырля ямдылалтынна. Арам огыл: вступительный экзаменыште ты предмет дене результатем кокымшо лийын.
– Озаҥ университетыште интернатурым общеврачебный терапий дене тунем пытаренда, но вара Санкт-Петербургысо Павлов лӱмеш кугыжаныш медицине университетыште аҥысырлан шотлалтше нефрологий специальностьым ойыренда. Амалже могай?
– Нижний Новгородысо медицине академийыште тунеммеке, кушто пашам ышташ тӱҥалам, эше пален омыл, но иктым раш паленам: хирургийыш огыл, а терапийыш каем. Лачак Озаҥ университетын интернатурыштыжо улмем годым нефрологий специализацийым темленыт, мый келшенам. Чынжым гын, тиде моткоч кумда специальность, тудо кардиологийымат, эндокринологийымат, ревматологийымат авалта, сандене чылажымат палыман.
Очыни, нефрологийыш мыйым пӱрымашак конден. Но нимыняр ом чамане. Тиде мыйын пашам, мылам келша, сандене вес вере нигуш кайымем ок шу.
– Михаил Владимирович, пытартыш жапыште верге дене кылдалтше могай чер дене утларак еҥ-влак толыт?
– Шукыжым гломерулярный чер-влак дене, тыгак верге дене кылдалтше хронический черан-шамыч.
– Нуно мо дене кылдалтыныт да кумдан шарлыше улыт?
– Верге дене кылдалтше хронический чер, але тудым «почечная недостаточность» манына, сакыр диабетан-влакын лиеш. Кокымшо верыште – нефроангиосклероз марте шуктышо гипертонический чер, кумшышто – верге чер (гломерулярный чер-влак, пиелонефрит, верге поликистоз). Но сакыр диабетан-влак коклаште верге дене кылдалтше черан еҥ эн шуко. Тиде чер годым айдеме шкенжым эреак эскерышаш, эмлалтшаш, уке гын шуко нелылык лийын кертеш.
– Верге сайын пашам ыштыже манын, таза еҥ-влаклан ой-каҥашда могай?
– Кочкышышто шинчалым шагалемдаш, молан манаш гын тудо организмыште вӱдлан чаракым ышта, санденак вӱргорно давлений кугемеш. Верге дене кылдалтше чер уке гын, кечылан 1,5-2 литр вӱдым йӱаш лиеш. – – Пурымем годым ужым: отделенийын оралтыже пешак тошто, туге гынат нигуш каяш огыда шоно, содыки пашам ышташ Тендам мо кумылаҥда?
– Айдемылан полшен кертынам – шӱм-чонем куана.
– Отделенийым вуйлатеда, тӱҥ врач-нефролог семын приёмым эртареда… Неле огыл?
– Уке. Тунемалтын. Мемнан отделенийыште сай специалист-влак тыршат. Икте-весым умылена, ик команде семын пашам ыштена.
– Медицине пашаеҥ-влакын кечышт вашеш врач-влаклан мом тыланеда?
– Эн ончычак, пеҥгыде тазалыкым – тек у шонымашым илышыш шыҥдараш, мучашдыме дежурствылан вийышт лиеш.Тек нунылан ешышт эҥертыш лийышт, а паша куаным конда, сай огыл тат йӧршеш ынже лий.
– Ойлат, жап эртыме семын врачын шӱмжӧ кӱ гай лиеш. Тыге манме дене келшеда?
– Можыч, южыжын шӱмжӧ «кӱжгемеш». Но мый чылажымат эреак чонем вошт колтем. Сандене тиде ой дене ом келше.
– Утларакше приёмышкыда 60 ияш да кугурак ийготан-влак толыт манын каласышда. Илалше-шамыч дене поснак кугу чытышан лийман, пачаш-пачаш ойлыман, туге?
– Чын, врач психолог гай лийшаш. Черлым лыпландарен, тудлан кӱлеш каҥашым пуэн моштышаш. «Эмым йӱза» вел манат гын, тудо тидым ышташат ок тӱҥал. А сайын умылтарет гын, тудо колыштеш да врачын ойлымыж семынак ышта. Адакшым черле врачлан ӱшанышаш.
– Чыла тидлан вийым Тыланда мо пуа?
– Ала… Каныш, очыни. Кастене еш дене пырля лийме.
– Врач огыл гын, кӧ лийыда ыле, шонеда?
– Можыч, туныктышо. Мый кызытат Йошкар-Оласе медколледжыште да Марий кугыжаныш университетын медицине факультетыштыже туныктем. Мылам келша.
– Медицине практикыштыда эн чот ушеш кодшо случай уло?
– Пашам ышташ тӱҥалынам гына ыле, икымше пациентем илыш дене чеверласен. Тидым мый кызытат шарнем. Но тудым чот черланышым конденыт… А тыгеже шуко тыгай случай уло, да диагностике могырым оҥай пациент-влакат ятырын улыт. Кажне пациент – книга гай, кудым тӱткын шымлыман, кажне главажым лончылыман. Кызыт классике почеш огыл вияҥше чер-влак шукемыныт. Мутлан, кок чер иктыш ушна да молат. Врач эре тунемшаш. Мый кастене медицине дене савыкталтше статья-влакым лудам, коференцийым але вебинарым онлайн йӧн дене колыштам. Илыш писын вашталтеш. Адакшым туныктымо деч посна лекцийым мемнан республикыште веле огыл, вес регионлашке – Чувашийышке, Татарстанышке – лудаш коштам.
– Ешда нерген палдарыза, пожалуйста.
– Пелашемат – врач-нефролог, тудо диализ рӱдерым вуйлата. Тудын дене Ургаш лицейыште тунемме годымак палыме лийынна. Мемнан эргына кушкеш, тений икымше классыш кая.
— Пелашда дене пырля ик сферыште тыршеда. Тиде сай але…
– Сай, молан манаш гын ме икте-весылан мо дене гынат полшен кертына,– – – Лийын тыгай – ну, нимом ыштыме ок шу?
– Уке. «Михаил Владимирович деке пурет, а тудо шыргыжеш – вигак сайын чучеш!» – пациентем-влак ойлат.Тыгай мутын акше пеш шергакан
Михаил Ороспаевын тунемме корныжо:
– Советский районысо Ургаш лицей-интернат;
– Нижний Новгородысо кугыжаныш медицине академий;
– Озаҥысе медицине университетын интернатурыжо;
– Санкт-Петербургысо И.П.Павлов лӱмеш кугыжаныш медицине университет.
Г.Кожевникова
Фотом еш альбом гыч налме
