12-13 ноябрьыште республикысе Калык-влакын келшымаш пӧртыштышт «Российын регионжо-влак элнан военный историйыштыже» VII всероссийский шанче-практик конференций эртен.
Тудо 1941-1945 ийласе Кугу Отечественный сарыште Сеҥымашлан 80 ий теммылан пӧлеклалтын. Мероприятийым эртарымашке Йылмым, сылнымутым да историйым шымлыше В.М.Васильев лӱмеш марий институт, Марий кугыжаныш университет, Марий Элын кугыжаныш архивше, оласе тоштер-влак да моло организацият ушненыт. 2019 ий гыч ты конференций кажне ийын «Без срока давности» шанче-сотемдарыше проект кышкарыште эртаралтеш. Тудо Россий президент Владимир Путинын кӱштымашыже почеш илышыш шыҥдаралтеш да Шочмо элын историйжым шояклен умылтараш тӧчымӧ ваштареш, тичмаш гражданский исторический шарнымашым арален да самырык-влакым патриот шӱлышеш шуарен толмылан у шӱкалтышым пуымашке виктаралтеш.
Конференцийыш 150 наре еҥ ушнен, тиде – шанче да эксперт сообществын специалистше, кугыжаныш кучемын еҥже, мер пашаеҥ, поисковик, тунемше да журналист-влак. Нуно элнан 33 регионжо да Узбкистан гыч лийыныт. Конференций жапыште Келшымаш пӧртыштӧ патриот шӱлышан ончер-влак пашам ыштеныт.
Пленар погынымашым торжественно почмо годым регион вуйлатыше Юрий Зайцевын саламлымашыжым республикын элгӧргӧ политике министрже Антон Мирбадалев йоҥгалтарен. Российысе военно-исторический обществым вуйлатыше Владимир Мединскийын саламлымашыжым ты организацийын республикысе пӧлкажын советшын председательже, Марий Эл Кугыжаныш Погын вуйлатыше Михаил Васютин лудын пуэн. Тыгак Йошкар-Ола округ вуйлатышын пашажым жаплан шуктышо, Российысе военно-исторический обществын регионысо пӧлкажым вуйлатыше Евгений Кузьмин да моло официал еҥ-шамычат мутым ойленыт.
Конференций Россий президент Владимир Путинын ойжым илышыш шыҥдарымашке виктаралтын: «Тачысе икшыве да мемнан граждан-влак сеҥыше-шамычын тукымышт, уныкашт да кугезе уныкашт улмышт дене кугешнен кертышт манын, ме чыла ыштышаш улына. Нуно шкенан виян элнан, шке ешын талешкышт-шамычым палышаш улыт, тиде – илышын ужашыже». «Без срока давности» проект Кугу Отечественный сар жапыште лийше чын событий-влакым ылыжташ да самырык тукымлан почын пуаш йӧным ышта. Конференцийыште йоҥгалтше чыла гаяк доклад тыгаяк сынан лийыныт.
Пленар погынымаште кум тӱҥ доклад йоҥгалтын. Ончыч МарНИИЯЛИ-н вӱдышӧ шанчыеҥже, историй науко кандидат Ольга Кошкина шукерте огыл лекше «Сражался фронт, трудился тыл: Марийская АСССР в годы Великой Отечественной войны (1941-1945 гг.)» книга дене палдарен. Киров гыч толшо докладчик, историй шанче кандидат Юлия Першина Кугу Отечественный сарысе ийлаште сӧй пасула гыч возымо серышлам исторический источник семын рашемден ончыктен. Историй науко доктор Сергей Стариковын 1945 ийыште Мӱндыр Эрвелне Совет Ушемын войскажын япон милитарист-влакым кырен шалатымыже да Кечывалвел Сахалин ден Курильский отро-влакым утарымыж нерген выступленийже шуко ум пален налаш полшыш.
Конференций шке пашажым вес кечынже секцийлаште шуен. Тушто военный историйым шымлымаште тургыжландарыше йодыш-влакым тӱрлӧ велым каҥашеныт. «Йыргешке ӱстел» йыр посна мутланымашымат ончыктыман пеш пайдале лийын.
Ончыктен кодыман, вес регионла гыч толшо докладчик-влаклан организатор-шамыч оласе тоштерлаш, патриот рӱдерыш икмыняр экскурсийым ямдыленыт.
Михаил Скобелевын фотожо
