Тыге сылнын йоҥгалтше вашлиймаш 17 октябрьыште Советский посёлкысо А.С.Крупняков лӱмеш рӱдӧ книгагудышто эртаралте.
Тудо Кужэҥер район Осыпъялыште шочын-кушшо, а кызыт ешыж дене Ургаш посёлкышто илыше Антонида Щербакован усталык пашажлан пӧлеклалтын ыле.
Арам огыл Поэзий кечын шочын
Шуматкечын книгагудыш Антонида Михайловнан лишыл еҥже, йолташыже, сай палымыже-влак погыненыт. Уна семын вашлиймашыш марий ӱдырамаш-влакын «Саскавий» мер организацийыштын еҥже-влак миенна.
Вашлиймаш моткочак ласкан, тыматлын, ик шӱлыш дене манме гай эртыш. Очыни, пайрем оза шкеже тыгай, сандене шижмашат тыгаяк ыле. Мероприятийым ямдылыше ден вӱдышӧ, Ургаш книгагудо вуйлатыше Эльвира Бастракова тудын илыш корныж дене йыжыҥын-йыжыҥын радамлен палдарыш.
– Антонида Щербакова – Ургаш кундемнам апландарыше тыглай марий ӱдырамаш. Тудо моткоч тыматле, пашаче. Кажне ҥын шке йӧратыме пашаже уло. Южышт мураш, сӱретлаш але, мутлан, пидаш ӧратат, а мемнан героиньына шке илышыжым сылнымут дене кылден, – алдарыш вӱдышӧ.
Антонида Михайловна 1962 ий 21 мартыште, Поэзийын тӱнямбал кечынже, шочын. Ала тидыжат сылнымутлан изиж годымак шӱмаҥашыже таратен? Вет икымше почеламутшым 2-шо классыште тунеммыж годымак возен да «Ямде лий» газетыш колтен. Вараже йоча газет дене пеҥгыде кылым кучен. Лач тидланак 1975 ийыште редакций кумдан чапланыше «Артек» пионер лагерьыш каяш ӱдырлан путевкым кучыктен. Тиде тунам моткоч кугу пӧлеклан да кӱкшӧ аклан шотлалтын!
Тоня Кугу Лаждӱр кандашияш, вара Йӱледӱр кыдалаш школышто тунеммыж годымат ты газетыш возен. Мастарлыкшым ужын, газетын тунамсе тӱҥ редакторжо Алеко Юзыкайн тудлан Марий кугыжаныш университетыш тунемаш пураш ойым пуэн да темлымашан (рекомендательный) серышымат возен. Но ӱдырлан тиде вузын студенткыже лияш пӱрен огыл улмаш.
– Авана кумло куд ияшак черланен колен. Шым йоча ава деч посна кодынна. Тунам мый куд ияш лийынам, эн изи шольым – индеш тылзаш. Окса чӱдылан кӧра университет олмеш Йошкар-Оласе кудымшо номеран ГПТУ-шко ургызылан тунемаш пуренам. Латкандаш ияш ӱдыр пошкудо ялыш марлан каенам, – кӱчыкын палемдыш пайрем оза.
Туге гынат сылнымут дене кылже кӱрлын огыл. Чонжо йодмо почеш эре возен, возен. Антонида Михайловна икымше почеламутшым аважлан пӧлеклен. Тудым вашлиймаштат лудын пуыш. Вараже ӱмыржӧ мучко эше ятыр почеламутшым тӱняште эн лишыл да эн шерге еҥжылан пӧлеклен. Иктыжым Советский посёлкысо «Висвис» йочасадыште марий йылмым туныктышо, «Саскавий» ушемын Советский район деч еҥже Светлана Шабалина лудо. Ты жапыште залыште ныжыл сем эркын йоҥгалте, да почеламутын кажне шомакшак чонышкына логале, шинчавӱднам лукто…
– Тиде почеламутым тымарте мый иктаж кумло вич гана лудынам докан. Кажне ойжым шӱмем гоч колтенам, молан манаш гын йоча годсо пӱрымашна икгай улмаш. Мый авам деч посна кандаш ияш кодынам, – палдарыш Светлана Николаевна да пайрем озалан пӧлек шотеш шке аваж нерген возымо почеламутшым лудо. Тунамат кажне колыштшын кумылжо тодылто…
Сылнымут саска
Тачысе кечылан Антонида Щербакован кум книгаже савыкталтын. Икымшыже 2020 ийыште лектын. Тудо «Араман садерем – шӱмыштем» маналтеш. Тушкат автор аваж нерген икмыняр почеламутшым пуртен. Иктыже «Тылат, аваем» маналтеш. Тудлан семым мутмастарын ӱдыржӧ, Ургаш тӱвыра пӧрт вуйлатыше Елена Епифанова келыштарен. Кызыт тиде муро Марий Эл радиоштат йоҥга. Ик куплетшым погынышо-влакат колыштна.
Эше идалык гыч поэтессын кокымшо, «Ӱжарам мурсемыште тӱрлем», книгаже лектын. Аважын тушко пуртымо «Ӱжат гын тый» почеламутшыланат Алёна ӱдыржӧ семым возен. Тудым пелашыжын гитарым шоктымыж почеш йоҥгалтарыш.
Антонида Михайловнан марийжын тукым шольыжо Сергей Щербаковат мура, да тудат икмыняр мурым пӧлеклыш.
Поэтессым саламлаш вашлиймашке Советский посёлкысо йоча сымыктыш школын туныктышыжо Татьяна Галкина толын ыле. Тудо «Аваем, ачаем» мурым муралтыш да палдарыш:
– Авам ден ачамлан мурым моткочак пӧлеклымем шуын да Антонида Михайловнам лӱмынак почеламутым возаш йодынам.
Мутмастарын шкенжын ойлымыж почеш, тачысе кечылан 29 почеламутшо мурыш савырнен. 2023-шо да 2024-ше ийлаште эртаралтше «Идалыкысе муро» конкурслаште тудо автор семын диплом дене палемдалтын. «Кодем шарнаш» да «Шернур мландем» мурыжымат Эльвира Попова йоҥгалтарен.
Тачысе кечылан поэтессын кум почеламут сборникше лектын. «Висвис пеледышла коднем мый шарнашда» кумшо книгаже ӱмаште савыкталтын.
Пытартыш огыл, шонена
Кумшо книга пытартыш огыл, шонена. Антонида Михайловна эше ятыр сылнымут пашаж дене лудшыжо-влакым куандара манын ӱшанена. Вашлиймаш мучаште погынышо-влак пайрем озам саламлымышт годымат тидымак ойлышт. «Саскавий» мер организаций лӱм дене тӱшкан саламлымаште вуйлатыше Маргарита Тойшева поро мутым каласыш да Антонида Михайловнан вачышкыже йолван чевер шовычым пыштыш, ик корзиҥга сылне пеледышым пӧлеклыш. Лӱмлӧ поэтессе Мардан Рая, Раисия Николаева, уло кумылын саламлыш, шке почеламутшым лудо да книгажым пӧлеклыш. Вашешыже пайрем оза нунылан кумшо книгажым кучыктыш. Йылмым, литературым да историйым шымлыше В.М.Васильев лӱмеш Марий институтын научный библиотекыжым вуйлатыше Галина Байкова институт лӱм дене саламлыш, тыланымашым ойлыш. Марий тӱвыра рӱдер директорын алмаштышыже Мария Ильина вескана шарналташ съемкым ыштыш. Мый вашлиймашыш «Саскавий» вуйверын еҥже семын веле огыл, эше журналист семынат миенамат, мутмастарлан «Марий Эл» ден «Сурт-пече» газетнам, икмыняр книгам кучыктышым. Моло-влакынат савыктышнам шергалаш кумылым ончыктымыштым ужын, мемнан дене умбакыже лудшо йолташ лияш тыланен пӧлеклышым.
Тыгай вашлиймаш моткочак кӱлешан. Тушто икте-весе дене палыме лияш, вашкылым ышташ, уш-акылым пойдараш йӧн уло. Адакшым чон куана, кумыл нӧлталтеш. А эше тудо шке илышым савырнен ончалаш, кажне татым пайдалын эртараш да аклаш тарата.
Антонида Щербакован илыш корныж нерген кумда материалым черетан «Ӱдырамаш корно» мужыр лаштыкыште лудын кертыда.
Любовь Камалетдинова
