Кодшо арняште 7 гыч 13 июль марте Марий самырык тукымын XVII слётшо лие. Тиде жапыште ӱдыр-рвезе-влаклан могай-гына мероприятийым, кӧ дене гына вашлиймашым эртарен огытыл!
Ик вашлиймашкыже меат, марий ӱдырамаш-влакын «Саскавий» мер ушемыштын вуйвержын еҥже-влак, миенна.
Вашлиймаш 16 шагатат 45 минутлан палемдалтын. А ме Звенигово олашке каяш тура кечывалымак тарванышна да кас марте икмыняр вере лийын шуктышна.
Экскурсий, мутланымаш
Эн ончычак мемнам районысо краеведений тоштерын пашаеҥже-влак вашлийыч да уэмдыме музей мучко экскурсийым эртарышт. Ты кундемын историйже, ондакысе да кызытсе илышыж нерген пален налаш моткоч оҥай ыле.
Тылеч вара «Саскавий» ушемын еҥже-влакым районысо рӱдӧ книгагудышто вученыт. Нуно мемнам кинде-шинчал да сылне муро дене вашлийыч.
Книгагудыштат тӱҥалтыште экскурсийым эртарышт. Тудымат уэмдыме, сандене кызытсе жаплан келыштарыме библиотекын кажне пӧлемжымак ончыктышт. Тыгай чапле книга пӧртышкыжӧ эре толмо веле шуэш. Поснак йоча-шамычым лудаш кумылаҥдаш тыште чылажат ышталтын: пӧлем-шамыч йоҥгыдо да волгыдо улыт, шинчын каналташ посна верым ойырымо, эсогыл модашышт да шкеныштым модыкташат йӧн ятыр манын шекланышна.
Ончен савырнымеке, кумда ик пӧлемыште районын тӱрлӧ кундемлаж гыч толшо ӱдырамаш-влак, поян чесым поген, ӱстел коклаште мемнам вученат шинчат ыле. Эн ончычак библиотекын краеведений отделжын пашаеҥже Надежда Боякова нунын дене палымым ыштыш. Кеч южышт дене тидым ышташыже кӱлынат огыл, манашат лиеш, вет нине ӱдырамаш-шамычым район веле огыл, республик кӱкшытан мероприятийлаштат шуэн огыл ужына. Арам мо нуно чолга еҥ-влак радамыш пурат? А «Юлвий» ушемыштым, «Саскавий» марий ӱдырамаш-влак ушемым почмеке, пел ий гыч ыштеныт! Теве могай чолга улыт! Да тылеч вара тыгай улмышт але мартеат палдырна. Вет «Саскавий» могай-гына кугу мероприятийым огеш эртаре, нине ӱдырамаш-влак кажнышкыже кумылын ушнат.
«Юлвий» ушемым икымше кече годсек книгагудын ончычсо директоржо Ольга Майкова вуйлата. Кызыт – сулен налме канышыште. Марий Отар ялыште ила гынат, ушемын пашажым садак тудак виктара. Да вашлиймаште Ольга Ивановна ушемыштым ыштыме жапым, шуктымо пашаштым шарналтен каласкалыш, ончыкылан палемдыме сомыл нергенат ойлыш.
Умбакыже «Саскавий» ушемым вуйлатыше Людмила Ивановна Кошкина ты мер организацийын шочмо историйжым, але марте лийше вуйлатыше-влак нерген эше ик гана ушештарыш да ончыкыжым ыштышаш паша нерген кӱчыкын ойлен кодыш. Лишыл жапыште шуктышаш ик эн тӱҥ сомыл семын «Марий ӱдырамаш – Кугу сарын тулыштыжо» фотоальманахым??? палемдыш. Какшамарий книгагудын пашаеҥже, краевед Галина Сорокина шке велышт гыч икмыняр ӱдырамаш нерген материалым колташ кумылым ончыктыш.
Погынымаш-вашлиймаште икмыняр ӱдырамаш, мутлан, Галина Сорокина, Кужмарий тӱвыра пӧртын ончычсо вуйлатышыже Вера Азинова почеламутымат лудыч, икмынярын мурымат муралтышт. Южышт книгагудылан пӧлекымат кучыктышна. Мый ушемын вуйвержын еҥже семынат, журналист семынат миенам ыле, сандене книгагудын кызытсе вуйлатышыже Надежда Куликовалан «Марий Эл» ден «Сурт-пече» газетна-влакын икмыняр номерыштым пӧлеклен кодышым. Кеч тыште республикысе тӱҥ марий изданийналан ий гыч ийыш подпискым ыштат. Тидыже путырак куандарыш!
Тазалыкым пеҥгыдемдыман, йылмым вияҥдыман
Жап 17 шагатышкат лишемеш ылят, порын чеверласен, ончыкыжымат вашлияш мутланен келшен, ӱдыр-рвезе-влак деке слётыш тарванышна. Эн ончыч Людмила Ивановна «Саскавий» ушем нерген кӱчыкын ойлыш, мемнан дене палдарыш, а вара врач-влаклан мутым пуыш. Ты гана вашлиймашыш коктын миеныт ыле. Эндокринолог Светлана Бочкарёва самырык-влак коклаште кызыт ик эн пӱсылан шотлалтше чер – уто нелытым погымаш – нерген моткоч радамлын каласкалыш. Тудын деч аралалташ да утлаш манын, мом ышташ кӱлмӧ шотышто пайдале ятыр ой-каҥашым пуыш. Чыным ойлаш гын, тӱҥалтыште самырык-шамыч южышт телефоныштышт «шинчышт» гын, темлымаш-влакым путырак тӱткын колыштыч. А кунам пӱй техник Зинаида Александрова пӱй таза лийже манын, тудым кузе эрыкташ кӱлмӧ, могай пасте дене да кунам пайдаланаш утларак келшен толмо нерген каласкалаш лекте, тунам ӱдыр-рвезе-влак йодышымат пуэдаш тӱҥальыч. Шижалте: тиде нунылан оҥай.
Вашлиймашыш уна семын поэтессе Раисия Николаева, шукынжо тудым Мардан Рая семын палат, миен. Слётын участникше-влаклан тудо шке возымо почеламутшым лудын пуыш, йодыш-влакланат вашештыш. А тудо моткоч мыскараче айдеме, ӱдыр-рвезе-шамычын йодышыштланат тыгак вашештыш да нунын кумылыштым нӧлтале.
Вуйверын моло еҥжат кажныже: республикысе Тӱвыра, савыктыш да калык-влакын пашашт шотышто министрын ончычсо алмаштышыже Галина Ширяева, В.М.Васильев лӱмеш МарНИИЯЛИ-н книгагудыжым вуйлатыше Галина Байкова – пытартыш жапыште ик эн пӱсыш савырныше йодыш – марий йылмым палаш, аклаш да вияҥдаш кӱлмӧ нерген – чон коржын ойлышт. Мый гын тидлан марий газет ден журнал-влак чотак полшен кертыт манын палемден кодышым. Да лудаш кумылым ончыктышо-влаклан тыштат «Марий Эл» ден «Сурт-пече» газетна-влакым кучыктышым.
Мероприятий деч вара иктешлымашым ыштышна: самырык-шамыч дене тыгай сынан вашлиймаш-влакым эртарымын кӱлешлыкше кугу. Марий йылмым тунемаш да вияҥдаш кӱлмӧ нерген мыняр шукырак да чӱчкыдынрак ойлена, пайдаже тунар шукырак да лектышыже кугурак лиеш манын, ӱшан уло.
Ты гана гын тиде лектышыже вигак палдырныш манынат кертына, вет ӱдыр-рвезе-шамыч, гармонь дене сылне марий семым шоктен, тӱмырым перкален, мурен-куштен ужатышт. Меат нунын деке ушныде ышна чыте!
Любовь Камалетдинова.
Авторын фотожо.
