Марий Элыште «Икымше профессий» регионысо проектым илышыш пуртышо тунемме вер кокла гыч иктыже – Марий чодыра озанлык техникум.
Теорий деч вара практике
– Вискалыме приборым кидыш налына да шке участкым тӱткын ончен лектына, ситыдымашым кычалына. Эше иктаж-мом ышташ кӱлмым умылымеке, кидым нӧлталза да увертарыза, тидын деч вара гына ситыдымашым кораҥдаш тӱҥалза, – техникумын «Ландшафт дизайн» мастерскойышкыжо погынышо тунемше-шамычлан мастер Вячеслав Голиков тыматлын, но пеҥгыдын каласыш.
Тунамак ӱдыр-рвезе-влак, шке участкышт еда шаланен, заданийым шукташ пижыч.
– Таче мемнан техникумышто Йошкар-Оласе 24-ше №-ан школын тунемшыже-влак улыт. Нуно тений идалык тӱҥалтыш гыч «Ужар озанлыкын пашаеҥже» икымше профессийлан тунемыт, – ойла Вячеслав Валерьевич. – Тидын деч ончыч площадкым чумырымо практике занятийлам эртаренна, а кызыт ме вискалаш, ситыдымашым муаш да тудым тӧрлаташ тунемына. Варажым плиткым опташ гына кодеш. Мутат уке, ондак лекций йӧн дене теорийым пуэна, вара – практике. Кызыт мемнан – экзаменлан ямдылалтмаш.
Ты профессий тыглай ончымаште куштылгыла чучеш, но тиде тыгежак огыл. «Ландшафт дизайн» специализациян «Ужар озанлыкын пашаеҥже» кушкылым гына ончен кушта манын ида шоно, тудо мланде кумдыкышто плиткым оптымо методикым, текстур пашам палышаш, чын вискален моштышаш. Чыла тидым Вячеслав Валерьевич практический занятийлаште туныкта, а технологический ужашым (мланде кумдыкышто фонтаным, понарым да молым вераҥдыме шотышто) лекцийыште каласкала. Мастерын мутшо почеш, йоча-влаклан оҥай, сандене нуно кумылын тунемыт.
«Туныктышо моткоч сай»
Тудын мутшым икымше профессийлан тунемше-влак кокла гыч иктыже, Тимур Орехов, пеҥгыдемдыш. «Тылат тыгай тунеммаш молан кӱлеш?» йодышемлан тудо вашештыш:
– Ончыкыжым шкан келшыше профессийым ойыраш куштылго лийже. Мылам тыште тунемаш келша. Туныктышо моткоч сай. Тудлан кӧра заданий-влакым куштылгын шуктена. Кӧ лияш шонем? Кызыт каласен ом керт, мый эше армийыш кайынем…
Ӱдыр-рвезе-влакын заданийыштым шуктымыштым класс вуйлатышышт, 24-ше №-ан школ директорын воспитаний паша шотышто алмаштышыже, историйым туныктышо Лилия Кожевникова тӱткын эскера.
– Тиде мыйын – 8 «Б» классем, – ойла Лилия Михайловна. – 5-ше класс гыч нунын класс вуйлатышышт улам. Чодыра озанлык техникум дене тыге пырля кумшо ий пашам ыштена. Классыштем 32 йоча уло, нуно чыланат икымше профессийлан тунемыт. «Ужар озанлыкын пашаеҥже» профессий дене тачысе занятийыш 20 ӱдыр-рвезе толын, тыгак 10 ӱдырем кызыт вес мастерскойышто улыт. Нуно «Флорист» профессий дене шинчымашым погат.
8 школ гыч тунемыт
Ынде 15 ий утла Марий чодыра озанлык техникум школышто тунемше-влаклан икымше профессий дене кылдалтше программым илышыш шыҥдара. Таче тыште 8 школ гыч йоча-шамыч «Ужар озанлыкын пашаеҥже», «Лесовод» да «Флорист» профессий-влаклан тунемыт! Нунын радамыште тыгай тунемме вер-влак улыт: Йошкар-Оласе 24-ше, 10-шо, 13-шо, 21-ше, 15-ше, 17-ше, тыгак Медведево районысо Знаменский ден Куяр школ-влак. Шушаш ийлан нунын коклаш ушнаш йодмашым рӱдоласе 6-шо №-ан школ гыч пуэныт.
Ий гыч ийыш школышто тунемме жапыштак икымше профессийым налаш кумылан-влак шукемыт. 2023-2025 ийлаште чылаже 445 ӱдыр-рвезым туныктымо:
2023 ий 2024 ий 2025 ий 2026 ийлан палемдыме
Ужар озанлыкын 100 100 100 100
пашаеҥже
Лесовод 25 25 30 30
Флорист 25 40 50
«Лесовод» профессий шотышто ойлаш гын, тудлан тунеммаш Медведево район Куяр школышто йӱлаш савырнен манын каласаш лиеш. Тудын Марий чодыра озанлык техникум, тыгак Куяр чодыра озанлык дене вашкыл шукертсек пеҥгыде. Адакшым школын шкенжын лесничествыже уло, сандене чодыра паша дене кылдалтше профессийым парт коклаште улмо годымак налаш нунылан поснак йӧнан, квалификаций экзаменат ончыкылык лесовод-влакын чодыраште эртаралтеш.
Кеҥеж канышлан – паша вер
2025 ийыште Марий чодыра озанлык техникум, Йошкар-Оласе 10-шо №-ан школ, Калыклан паша верым ситарыме рӱдер да «Город» АО моткоч пайдале да кӱлешан проектым пырля илышыш пуртеныт. Ты проектлан кӧра «Ужар озанлыкын пашаеҥже» профессийым налше школьник-шамычлан кеҥеж каныш жаплан паша веран лияш йӧн ышталтын. Тыге каникул годым йоча-шамыч тӱҥалше специалист семын тыршеныт, профессионал моштымашыштым терген онченыт, предприятийлаште тыршыше-влакын опытышт дене палыме лийыныт.
Палемдыман, икымше профессийым налмеке, мыняр-гынат паша опытан лиймеке, пытартыш ийлаште тунемше 170 ӱдыр-рвезе кокла гыч 21-ше кокла лачшымак Марий чодыра озанлык техникумыш «ужар» специальностьлан тунемаш пурен. Тугеже школ, техникум, паша верым ситарыше рӱдер да предприятий-влакын пырля пашам ыштымышт арам лийын огыл – лектыш уло.
Г.Кожевникова
Михаил Скобелевын фотожо
Лаштыкым Марий чодыра озанлык техникумын преподавательже, производство мастерже Екатерина Гибатован материалже негызеш Галина Кожевникова ямдылен.
