Шукерте огыл С.Г.Чавайн лӱмеш калыкле книгагудышто Геннадий Хорошавинын «Большой Руял. Страницы истории (1723-2026)» книгажын презентацийже эртыш.
Авторын шочмо ялже Марий Турек районышто, Киров область дене ушнымаште, Буй эҥерын шола серыштыже верланен. Книгам возаш Кугу Руялым, тушто илыше родо-тукымжым йӧратымашыже, кундемым чапландарыше ятыр пошкудыжын чылалан пример улмышт таратен. Презентаций годым Геннадий Иванович шочмо вержын кажне лукшо, школжо, туныктышыжо, лишыл еҥже-влак да эртыше жап нерген пеш порын шарналтен каласкалыш. Ты ял ятыр лӱмлӧ еҥым илыш корныш луктын: Совет Ушем Герой Сергей Романович Суворовым, МАССР просвещений нарком Евдоким Семёнович Музуровым, Йӱдвел кундемым шымлыше этнограф Варвара Григорьевна Кузнецовам, РСФСР-н сулло туныктышыжо Александр Романович Соловьевым, Марий Эл Республикын сулло туныктышыжо, мурызо Ида Ивановна Крыловам да молымат.
Школышто физкультурым туныктышо, Кугу Отечественный сарын участникше Василий Семёнович Мосоловымат таче марте сайын шарна. Тудо кажне кечын эр еда йоча-шамычым зарядкым ышташ уремыш луктын. Очыни, тидлан кӧрак Геннадий, илен-толын, спорт дене кылым кучаш тӱҥалын, вара Марий кугыжаныш педагогике институтыш физкультурым туныктышылан тунемаш пурен. Армийыште служитлымыж годым куштылго атлетике дене спорт мастерыш кандидатын нормыжым шуктен.
Н.К.Крупская лӱмеш пединститутышто шинчымашым нӧлтымыж годым физкультур дене кылдалтше медицине нерген утларак пален налаш кумылаҥын. Таклан огыл, варажым шым ий рееспубликысе культпросветучилищыште туныктышылан ыштымеке, пединститутын «Учитель» профилакторийышкыже пашаш куснен, мануальный терапевт, массажистлан 30 ий наре ыштен. Тидлан Одессыште тунем лектын. Тачат тиде тудын тӱҥ пашаже.
Книгам возаш Геннадий Ивановичым ачажын, Иван Афансьевич Хорошавинын, эртыме илыш корныжо кумылаҥден. «Три дня бы пожить…» книга 2023 ийыште савыкталтын. Ачаже Йошкар Армий радамыш 1939 ийыште каен. Гомельыште, военный училищым пытарымеке, сарын икымше кечылаштыжак немыч захватчик ваштареш кредалмашке логалын. Тунамак пленыш логалын, да 1945 ий октябрьыште гына мӧҥгыжӧ пӧртылын. Кум гана куржын, тюрьмалаштат шинчен, каменоломньыштат ыштен. Марий салтаклан илен лекташыже тудлан пленыш сержантын формыж дене логалмыже полшен. Кеч тудлан военный училище деч вара лейтенант званийым пуэныт улмаш.
Геннадий Иванович ачаже, сарыште лийше землякше-влак нерген материалым латкум ий чумырен. Шочмо ялже нерген икымше книгам 2024 ийыште савыктен. Но книган ош тӱням ужмыж деч вара авторлан Руял кундем нерген шуко ешартыш материал пураш тӱҥалын.
Автор шкежат книгалан материалым тӱрлӧ архивыште, шочмо ялыштыже кычалын, посна еҥ, еш-влак деч фотографий-влакым чумырен. Книга комжыланат тошто фотосӱрет гыч Совет жапысе ял илышым ончыктышо сюжетым налын келыштарен.
Тений Геннадий Хорошавин, кодшо ийысе книгам ешарен да пойдарен, угыч савыктен луктын. Да пеш чын ыштен, палемдышт презентацийыш толшо уна, книгам ямдылаш полшышо йолташыже, краевед, шанчызе-влак. Шочмо ялже гычат лийыныт. Мутлан, моткоч кугешнен каласкалыш книган авторжо нерген Марий Турек районын лӱмлӧ краеведше, ятыр книган авторжо Вера Александровна Сорокина. Тудын ойлымо тӱҥ шонымашыжым ушештарен кодымо шуэш: «Изи шочмо кундемын историйжым тушто шочын-кушшо айдеме деч сайракын ӧрдыж еҥ возен огеш керт».
Каласен кодыман, Кугу Руял калык жапын-жапын ял пайремым эртара, тушко кажне гана элнан тӱрлӧ лукшо гыч еҥ-влак толыт, шукышт шочмо кундемыш пӧртылыт. Мутлан, презентацийыш Мурманскыште ятыр ий илыше ӱдырамаш толын ыле. Ойлымыж почеш, тудо шочмо кундемже дене кылым нигунам кӱрлын огыл, да кажне гана, йӧн лекме годым, марла мутланаш, мураш-кушташ йӧным муын.
Мо ӧрыктарыш: презентацийлан автор книга дене палдарыше посна буклетым ямдылен. Геннадий Хорошавинын кок книгажымат С.Г.Чавайн лӱмеш библиотекын электрон книгагудыштыжо муын лудаш лиеш.
Касым пайрем рзан Анатолий изаже сӧрастараш полшыш. Тудо Кугу Руял нерген лӱмын мурым возен. Шомак ден семжым келыштарен, гитар дене шоктен йоҥгалтарыш.
Снимкыште: презентаций годым Геннадий Хорошавин Сорокина дене пырля.
Светлана Носован фотожо.
