КУЛЬТУР ДА ИСКУССТВО

Унчо кундемыште – у марий фильм

5 августышто МЭТР телеканал Морко район Унчо кундемыште «Парым» сериалым войзаш тӱҥалын.

Икымше сӱретым уржа пасушто войзеныт. Тошто марий тувырым, йыдалым чийыше-влак сорла дене уржам тӱредыныт, жапын-жапын муралтен колтен, чоныштым луштареныт. Ӱдырамаш-влак коклаште йоча-шамычат тыршеныт: отыл коклаш шылын кодшо уржавуйым погеныт. Паша гутлаште нуно сарла модашат жапым муыныт. Теве, мутлан, Валерий ден Генокын, кок йолташын ӱчашен мутланымыштым авашт шижын шуктеныт да тунамак пашалан пижаш кӱштеныт.

Иктаж кок шагат эртымеке, виян йӱр тӱҥалме дене пасу гыч пӱя воктеке кусненна. Туштак колхоз пашаеҥ-влакын кечывал кочкышым ыштымыштым войзеныт. Тиде сылне верыштак чыланнам шокшо кочкыш дене сийленыт. Съёмко вӱд воктене куд шагат эртымеш каен. Режиссёр-влак Роман Алексеев ден Федор Волконидинын шонымашышкышт шуаш уэш йӱр мешайыш. Ындыжым тудо мӧҥгыш каяш кӱлмымак пуйто шижтарен, виянрак да виянрак опташ тӱҥалын.

Кином Унчо кундемын чолга эргыже, СССР-ын сулло связистше, мер пашаеҥ, поэт да писатель Валерий Апакаевын произведенийлаж негызеш войзат.

Тудо Элым аралышын идалыкшылан пӧлеклалтын. Фильмыште сар деч варасе, 1945-1947 ийласе да кызытсе илыш ончыкталтыт. Сар пагытыште Валерий Васильевич йоча лийын, садлан ты жапын кочо тамжым тудланат шижаш логалын. Ачаже Василий Апакаевич ик тале кредалмаште 51 салтакым вачышкыже пыштен, бой гыч луктын. Геройла колен. Йошкар Знамя орден дене наградитлалтын.

Сериалыште М.Шкетан лӱмеш Марий национальный драме театрын, Унчо, Шлань тӱвыра пӧрт-влакын артистышт, И.С.Палантай лӱмеш тӱвыра да сымыктыш колледжын Национальный искусство гимназийжын да верысе школын тунемшыже-влак модыт. Валерий Апакаевын образшым коктын чоҥат:  7-8 ияш Валярим – Йошкар-Оласе 17-ше №-ан школын тунемшыже Артём Ягодаров, а 85-90 ияш кочам – МАССР-ын сулло артистше Юрий Алексеев.

Икымше кечын съёмко эртымым мыламат ужаш пиал логалын. МЭТР телеканалын  пашаеҥже-влак эрденак кӱлеш оборудованийым вераҥденыт, камерым  келыштареныт. Тиде жапыште артист-влак вургемыштым чиеныт.

Кином сниматлымым эскераш пеш оҥай. Кунамже мыят артист-влак дене пырля воштыльым, куанышым, а кунамже – шортым. Артист-влакын модмышт гоч тунамсе орлыкан илышым коваште денак шижым. Эсогыл ты кечын игечыжат тыгаяк ыле: чурийым кӱктыш чевер кечат, вургемым нӧртыш виян йӱрат.

Володя Матвеев, сериаллан сценарийым возышо, драматург, журналист, Марий Эл Кугыжаныш да Самырык-влаклан Олык Ипай лӱмеш премий-влакын лауреатше:

– Иктаж сериалым войзаш кӱлмӧ нерген МЭТР телекомпаний вуйлатыше Ирина Алексеевна Фоминых дене эше ӱмаштак кутыренна ыле. Апрельыште Унчо кундемын чолга эргыже Борис Апакаев дене вашлийын мутланыме ты пашалан эшеат таратыш. Тудо лачак ачажын шочмыжлан 85 ий теммылан «Волгалтше эртыме корнем» книгажым ончыктыш. Чапле, сай, поян книга. Лудын лекмеке, «Парым» да «Nein faschist» ойлымышыже-влак негызеш у сериаллан сценарийым возышым. Нунышт кужу огытыл гынат, шонымашым моткоч келгын ончыктымо. Никита Михалковын «12» фильмже гыч цитатым шарналтышым: «Закон превыше всего, но как быть, когда милосердие оказывается выше закона»). Шоналтет да илышыштат тыгак: закон – закон дене, а айдемын порылыкшо, икте-весым умылымаш шергырак. Валерий Апакаев тидым шке произведенийыштыже моткоч моштен, чоным корштарен почын пуэн.

Борис Апакаев, Валерий Апакаевын эргыже:  

– Идалык тӱҥалтыште ачамын произведенийже-влакым, ешыжын, родо-тукымжын, йолташыже да палымыже-влакын шарнымашыштым чумырен, «Волгалтше эртыме корнем» книгам савыктен лукна. Шошым Унчо селасе Янык памаш воктене «Апакай лудмаш» сылнымут-сылнысем фестиваль-эртарышна. А теве кызыт сериалым войзымо паша кая гынат, але марте ӱшанымемла огеш чуч. Тений ачамым поэт, писатель лӱмыш шуктен кертым. Молан манаш гын, илымыж годым тудым иктат поэт але писатель манын ойлен огыл….

 

Опубликовать в Одноклассники

Добавить комментарий