Элнан ятыр регионыштыжо юалге игече шогымылан кӧра сад-пакчазе-влак шокшым йӧратыше шуко тӱрлӧ пакчасаска ден емыж-саскам ончен куштен огыт керт. Сандене теплицым чапле лектышым налаш йӧным ыштыше юзо пӧрт семын аклат. Таче ме тудым телым арален кодымо да шошо тургымлан ямдылыме йӧн-влак дене палдарена.
Шошо тургым тораште огыл
Шагал огыл сад-пакчазе саскам поген налме деч вара теплицым эрыкта да шошо марте петырен шында. Тиде чылт сайжак огыл.
Чын, саскам поген налме деч вара теплицым тӱжвачынат, кӧргӧ вечынат шовынан вӱд дене мушкаш кӱлеш. Ончыч лавыра ден эҥыремышвотым выньык дене ӱштын кораҥдыман, вара туврашым швабре дене йыгыман, моло ужашыжым – лапчык дене. Кушкылым кучыкташ кандырам шупшмо гын, тудым руден налман да кудалтыман але, вес гана пайдаланаш йӧрыжӧ манын, 1 шагатлан марганцовко вӱдыш пыштыман.
Ынде теплицым дезинфицироватлыман. Тидым ышташ огыл гын, вредитель телым сайын эртара да луктын шындыме нӧргӧ кушкылым у сезон тӱҥалтыштак пытараш пижеш. Обработкылан серан шашке, «Фитоверм», «Искра», вӱргене купорос да моло келшен толыт.
Поликарбонат теплицым кучаш йӧнанрак. Тудо неле лум ден тӱтан мардежым сайын чыта, кушкылым ультрафиолет излучений деч арала, амал деч посна огеш пудырго, тыгак куштылгын поген шындаш лиймыж дене куандара.
Мланде – кушкылын аваже
Тидым кажне еҥ пала: чапле лектышын негызше сай качестван мланде дене кылдалтын. Сандене киярым, помидорым да моло пакчасаскам ончен куштымо мландым жапын-жапын пойдарыман, вет кеҥеж мучко тудо палынак нужнаҥеш. У росотам луктын шындыме але нӧшмым ӱдымӧ деч ончыч кӱнчымӧ мландышке минеральный вещества ден органический ӱяҥдышым ешарыман. Ты шотышто тургыж рок эн чот келшен толеш, вет тушто пайдале микроорганизм ден минерал-влаклан поян мланде лончым ышташ чыла уло. Тылеч посна тудо мландым вужгаракым ышта, а тиде газ алмашталтмашым саемда да вӱдыжгым арала.
Теплицысе мландын ӱмбал лончыжым телылан кодыман огыл, тудым участкысе вес верыш кораҥдаш темлалтеш. Тидым ышташ кумыл уке гын, йыраҥыш марганцовко але вӱргене купорос растворым, лӱс гыч ямдылыме отварым, хлоран известкам шавыман.
Шуко еҥым тиде йодышат тургыжландара: шошым теплицым мо дене обработатлыман да тидым ышташ кӱлешыже уло мо? Уло. Тиде процедур поснак мланде ден кушкылын поҥго але моло чер дене авалталтмышт годым пайдале. Йыраҥыш шыжым кучылтмо средствымак шавыман.
Вӱд деч пайдалырак
Опытдымо сад-пакчазе-влак теплицыш лумым огыт кышке, тиде сомылым эсогыл кӱлдымылан шотлат. Но телым парникысе мландылан чарасе деч нелырак: тудо вӱдыжгылыкшым йомдара, пеҥгыдемеш да утыждене кошка, тидлан кӧра чот нужнаҥеш. Тыге ынже лий манын, телым теплицыш 25-35 см кӱжгыт лумым оптыман да тудым плёнко але куыдымо материал дене петырыман.
Лум тыглай вӱд деч пайдалырак. Тудо мландын микрофлоржым арален кодаш полша, да шошым у кушкыл палынак писын вияҥаш тӱҥалеш. Лум вӱд мландым сирлымыже да кылмымыж деч арала.
Ондак шындынет гын…
Шошым теплицысе мландым жапыштыже ырыктен шуктыман. Кушкылым чара йыраҥыш лумын тӱрыснек шулен пытымыж деч вара, тӱҥ шотышто майыште, луктын шындаш тӱҥалыт гын, теплицыште – вес правил. Тушто шошо тургым ик-кок тылзылан ончычрак тӱҥалеш.
Мландым писынрак ырыкташ манын, южышт кумдан шарлыше йоҥылышым ыштат – шолшо вӱдым шават. Тиде – жапым арам йомдарымаш, вет мланде икмыняр минут гыч угыч йӱкша. Эн сай йӧн – лум лончо, тудын йымалне мланде вӱдыжгым писынрак шупшеш да ыра. Лум шулен пытыме деч вара йыраҥым кодшо кушкыл да кочкыш дене шокшемдаш лиеш.
Сомыл телымат сита
Телым сайын аралалтше манын, теплицым участкыште чын шындыман. Эн келшыше вер – мардеж логалдыме кумдык. Поликарбонат теплицым посна оралте семынат шындаш лиеш, илыме вер пеленат чоҥаш келшен толеш.
Лум кӱжгын вочмо деч вара парникым эрыкташ кӱлеш, уке гын тудо лыдырген але эсогыл шаланен кертеш. Теплицым дачыште шындыме, да тушко чӱчкыдын кошташ йӧн уке гын, кӧргыштыжӧ кажне 1,5 м кокла гыч эҥертышым шындыман. Виян мардеж ден поранын локтылын кертмышт деч омса ден форточкым петырыман. Тыге гынат, теплицым жапын-жапын южтараш темлалтеш, поснак шошо вашеш да игече левештыме годым.
Маргарита ИВАНОВА ямдылен.
Авторын фотожо.
