Марий кугыжаныш университетыште Российысе калык-влакын шочмо йылмышт да сылнымутышт дене школышто тунемше-влаклан федеральный олимпиадын пытартыш (очный) йыжыҥже лийын.
Тудым Россий Федерацийысе Федеральный Погынын Федераций Советшын патронатше почеш М.К.Амосов лӱмеш Йӱдвел-Эрвел университет тений визымше гана эртарен. Олимпиаде элнан 72 регионыштыжо да СНГ-ш пурышо эллаште 60 профиль (50 йылме) йылме дене лийын.
Уш-акыл таҥасымаш кок йыжыҥ дене эртен. Икымше (отборочный) дистанций йӧн дене 2025 ий 11 ноябрь гыч тений 11 январь марте лийын. Тудым Марий Элыште 8-11-ше класслам тунемше 126 ӱдыр-рвезе сайын эртен да финалыште шинчымашым ончыкташ праван лийын: олыкмарий йылме дене – 71, курыкмарла – 55. Но финалыш тӱрлӧ амаллан кӧра чылан толын кертын огытыл, ты гана тушто 81 ӱдыр-рвезе шинчымашым ончыктен: олыкмарла – 57, курыкмарла – 22, руш йылме дене – 2.
– Тиде олимпиаде федеральный списке гыч, сандене моло предмет семынак сеҥыше але призёр-влакын сеҥымашыштым умбакыже тунемаш пурымышт годым кучылташ кӱкшӧ правашт уло. Тыгай йӧным кучылтшо-влак кызыт мемнан университетыште икмынярын тунемыт. Нунын верч куанаш гына кодеш, студент радамыште сай лектышым ончыктат. Тенийысе олимпиадыш ушнышо-влакымат ончем да шке семынем «Кудыжо мемнан деке вес ийын тунемаш толеш?» шонем. Ме уло кумылын тунемаш налына. Олимпиадыште участник-влак марий йылме – олыкмарла да курыкмарла – заданийым шуктат, тыгак вес йылме-влак денат возаш йӧн уло. Ты гана мемнан дене руш йылме дене коктын возеныт, нунын кокла гыч иктыже Йошкар-Ола гыч, а весыже – Ульяновск гыч. Участник-влакын пашаштым ончыч мемнан жюри терга, вара тудым Якутийыш, М.К.Амосов лӱмеш Йӱдвел-Эрвел университетыш, колтена да тений июньышто медаль, сертификат ден диплом-шамычым вучаш тӱҥалына, – каласен вузын Калыкле тӱвыра да тӱвыра-влак кокласе коммуникаций институтын директоржо Родион Чузаев.
Олимпиадын участникше-влак дене Марий Эл Кугыжаныш Погынын председательже Михаил Васютин вашлийын, нунылан сеҥымашым тыланен палемден:
– Тендан гай ӱдыр-рвезе-влак огыт лий гын, йылме-влакым аралымаште да вияҥдымаште нимогай искусственный интеллект ден кызытсе технологий-шамыч мыланна полшен огыл керт. Мый пеҥгыдын ӱшанем: тендан кокла гыч шукыштлан шочмо йылме тыглай школ предмет семын гына огыл кодеш, а уло илышдан пашашкыже, шымлымашлан кумылаҥдыше предметыш савырна. Ала-кӧжӧ шочмо йылмым туныктышо лиеш, ала-кӧжӧ тудым науко семын шымлаш тӱҥалеш да тыге шке калыкшым арален толмашке надыржым пышта.
Регионысо парламентын спикерже МарГУ-н ректоржо, Марий Эл Кугыжаныш Погынын депутатше Михаил Швецовлан да вузын пашаче коллектившылан университетыште марий йылмым тунемаш йӧным ыштымыштлан тауштен. Михаил Васютин палемден: кызыт вузышто йылме-влакым тунеммашке искусственный интеллектым шыҥдарыме шотышто кугу паша ышталтеш, тыге ты направлений дене элнан шуко моло регионжым ончылташ йӧн лиеш.
Участник-влаклан сеҥымашым тыгак Марий Эл Образований да науко министерствын общий да дошкольный виктемжым вуйлатыше Роза Чемекова ден МарГУ-н ректоржо Михаил Швецов тыланеныт.
Федеральный олимпиадыште сеҥыше ден призёр-влак диплом да шергакан пӧлек дене палемдалтыт. А эн тӱҥжӧ – нунылан филологий областьыште моштымашыштым умбакыже вияҥдаш йӧн лиеш: профилян направленийла дене элнан вузлашкыже тунемаш пураш льгот пуалтеш.
Галина Кожевникова
Михаил Скобелевын фотожо
