Йӧратыме Йошкар-Олалан кодшо каныш кечылаште 441 ий темын.
Шочмо кече кажне еҥлан куаным, шуко пӧлекым кондышо пайрем. Оланат, тушто илыше калыкат ты кечын тыгак шуко пӧлекым налын. Мутлан, рӱдолаште Шочмо элым аралыше-влакын скверышт, Андрей Эшпай лӱмеш площадь, тӱвыра да каныме рӱдӧ паркыште «Музыкальный клумбо» торжественно почылтыныт. Кумылым нӧлтышӧ шуко мероприятий эртеныт. Но чылажат радам дене.
У сквер
Шочмо Элым аралыше-влакын скверышт – тыге маналташ тӱҥалеш Машиностроитель уремыште верланыше Свердлорв урем деч Красноармейский урем марте шуйнышо кумдык. Темлымашым мер да патриот шӱлышан организаций-влак ыштеныт. Оласе мэрийын увертарымыж почеш, сквер тыгай лӱмым нумалаш пеш келшен толеш. Тыштак моряк ден пехотинец-влаклан стелле, Сарзе-пограничник, Сарзе-десантник-шамычлан сквер-влак верланеныт. Тораштак огыл Сеҥымаш парк, Сеҥымаш бульвар, Сарзын Чапшылан монумент улыт. Тиде героизм шӱлышан маршрут, поснак самырык-шамычым шонкалаш, вуйым саваш, таушташ кумылым ылыжтыше кумдык лиеш, палемдат мэрийыште.
Руш кугыжан имнешкыже-влак толыныт…
Йошкар-Олан кечыже йӱла почеш Шкетан лӱмеш марий кугыжаныш драме театрын ончылно торжественно почылтын. Пайрем калык ӱмбаке йӱр чот опталын гынат, иктат каен огыл. Иктыш зонтик дене петыралтыныт. Весышт площадьысе садер йымаке шылыныт. Йошкар-Ола да Марий митрополит Иоаннын палемдымыж семын, теве тыге мемнан ола ӱмбаке юмын поро кумылжо велалтын.
Регион вуйлатыше Юрий Зайцевын саламлымашыжым Марий Эл правительстве председательын алмаштышыже – тӱвыра, савыктыш да калык-влакын пашашт шотышто министр Константин Иванов лудын пуэн. Марий Эл Кугыжаныш Погын председатель Михаил Васютин, олан мэржын пашажым жаплан шуктышо Антон Трудинов, «Шочмо элым аралыше-влак» кугыжаныш фонд вуйлатыше Ренат Магсумов саламленыт, тазалыкым, пиалым, рӱдолалан ончыкыжымат пелед тӱзланаш, а тыште илыше-шамычлан икте-весым пагалаш да полшаш тыланеныт.
Константин Иванов самырык тукымым шочмо элым йӧратыме шӱлышеш шуарымылан СВО-н участникше-влакым Андрей Бусыгин ден Дмитрий Дубниковлан регион вуйлатышын Ташутымшан серышыжым кучыктеныт. Иктыже Мужество орден, весыже Жуковын медальже дене палемдатше улыт.
Усталык коллектив, посна артист-влак куандареныт. Оланан ийготыш шушо самырык илышыже-влаклан нунылан паспортым кучыктымо тат ушешышт кодшаш. Атон Трудиновын кидше гыч икымше документым налыныт да пырля войзалтыныт.
Но эн оҥай татше, очыни, Чарла олан ончыл историйжым шарныктыше композиций лийын. Сценыш кум имне дене руш кугыжан еҥже-влак кудал толын, Чарла олам ыштыме нерген гармотым кучыктеныт.
Ретро-технике пайрем
Ленин лӱмеш площадьыште кече мучко ретро-авто-мототехнике пайрем эртен. Машинаже, мотоциклже могай гына лийын огыл! Озашт Совет жапыште ыштен лукмо коллекций-влакым конденыт, пошкудо регионла гычат шукын лийыныт. «Волга», «Москвич», «Жигули» маркан машина-влак, «Иж», «Юпитер», «Минск» мототехнике… Мутлан, Чебоксар гыч Михаил ден Нина Семёновмыт «Ява» мотоцикл дене лӱмын толыныт ыле. Мо оҥайже: тыгай тыгай техникыш пурен шинчын ончаш, газым пуаш, озашт ден пырля войзалташ кумылан самырык-влак шукын лийыныт.
Тысе сценыште тыгодым концерт программе каен. У Торъялыште кажне ийын эртыше ретро-технике фестивальын поддержке тӱшкажымат палемдыме шуэш. Тудо «Ретро леди» маналтеш. Пеш ойыртемалтшын чийыше ӱдырамаш-влак лӱмын толыныт, концертыштат шке койышыштым, вургемыштым ончыктеныт.
Тыштак «Сердце матери» организацийын еҥже-влак СВО-ш колтышашлык полышлан шийвундым чумыреныт.
Какшан ӱмбалсе каваште
Кас лишан Изи Какшан эҥер ӱмбалне парашютист-влак койылденыт. Нуным Царьградский площадьыште сайын ужаш лийын. Авиационно- спортивный кулубын кандаш спортсменже 1200 метр кӱкшыт гыч парашют дене самолет гыч тӧрштен, эркын эҥерыш волен шинчыныт. А чоҥештымышт годым кум тӱсан Россий флагым, республикын гербшым да Йошкар-Олан флагшым ончыктеныт. 3-5 минут нуно чонештеныт гынат, ончышо-влак кажныжлан кшын совым кырен тауштеныт.
Руэм воктене
Медведево район «Крутой овраг» манме трассыште Йошкар-Олан мэржын кубокшылан автогонко эртен. Тушко Юл кундем федерал округысо куд регион гыч гонщик-влак толыныт. Марий Эл деч посна Удмуртий, Башкортостан, Самара, Саратов да Нижегородский областьла гыч нуно лийыныт.
Пайрем кумыл – чыла вере
Йошкар-Олан кечым палемдыме годым рӱдолан кажне площадьыштыже, тӱвыра полат воктене, эҥерсерыште, да чыла вере кумылым нӧлтышӧ мероприятий-влак эртеныт. Изижланат, кугыжланат тушто шкалан оҥайым муаш лийын. Йошкар-Олан гимнжымат пырля муреныт. Кандыра дене коштшо-влакын шоуштат эртен.
Марий паркыште гын пу гыч пӱчкедыше-влакын «Марий калыкын легендыже-влак» фестиваль-конкурсышт иктешлалтын. Кастене эстраде шӱдыр-влак Светлана Строганова, Марина Почтенева, Иван Солвьёв, Александр Речкин муро йолвашт дене куандарыыт.
Вес кечын кастене Володя Матвеев, Ирина Якаева, Йӧрга каче калыкым мурен-куштыктенты. Тынар калыкшым Пеледыш пайрем гдымат ужмо огыл.
Моло площадкылаште Гаязовмыт изак-шоляк, «Братья Гримм» коллектив тӱҥ уналан шотлалтыныт. Патриарший площадьыште «Евразийын йӱкшӧ» проектын концертше ушеш кодо. Кумшо сезонын сеҥышыже-влак Йошкар- Олаш шке усталыкыштым ончыкташ толыныт. Нуно Алтай, Магадан, Пошкырт, Йӱдвел гыч лийыныт. Пошкырт гыч «ЮРТА» группо ушеш кодын. Ик мурыжо чылт марий семым ушештарыш. Тудын участникше-влак башкир калыкын икмыняр тӱрлӧ семӱзгарже да электрон оборудований полшымо дене лукмо сем почеш муреныт. Але логар дене мурышо, Йӱдвел гыч толшо Эржена Жамьяновам налаш. Марий Эл гыч «У еҥ» этно-фолк группат ты проектыште ойыртемалтын.
«Йошкар-Олан кечыштыже проектын участникше-влак ынде кажне ийын шкеныштым ончыктат. Ончышо-влак кажне артистым шокшын вашлийыт», – палемдыш проект вуйлатыше, Мэжэтнический журналистике гильдийын президентше Маргарита Лянге. Тудо шкежат толын ыле.
Светлана Носова
Авторын фотожо
