Марий Элыште 27 апрель гыч 3 май йотке Тазалыкым паша верыште пеҥгыдемдыме эн сай практике дене палдарыме арня эрта. Тудо 28 апрельыште палемдалтше Пашам аралыме тӱнямбал кечылан пӧлеклалтын.
Айдеме утларак жапшым пашаште эртара, сандене тушто шкем кузе шижмыж дене илышын ямже чак кылдалтын.
Пашаште инфекциян да инфекциян огыл чер дене черланен кертме лӱдыкшым иземдаш полшышо чыла йӧным ышташ кӱлеш.
Тазалыкым арален кодымо да пеҥгыдемдыме негызлан шотлалтыт:
- Пайдале кочкыш. Тудо шкемшижмаш ден паша лектышым саемда, кочкышым шулыктарыме системын пашажым куштылемда.
Куат чумыр паша кечылан ситыже манын, эрдене кочкаш кӱлеш.
Пашашке лучо мӧҥгыштӧ ямдылыме кочкышым налаш. Тиде йӧн кочмыверыште але кафеште роскотым ыштыме деч веле огыл, тазалыклан зияным ыштен кертше кочкышым (фастфудым, колбасам, сокым, газаҥдыме шере напиткым, кампетым, пирожныйым да молым) кочмо дечат арала.
Вӱдым йӱмӧ радамым шукташак кӱлеш. Вӱд поснак уш дене пашам ыштыме годым куат ден тӱткышым келшыше кӱкшытыштӧ кучаш полша, вуй корштымо да утыждене кочмо деч арала, коваштым саемда – поснак кукшо южан офисыште, верге ден шӱм-вӱргорно системын тазалыкыштым пеҥгыдемда.
- Физический чолгалык. Тудо таза илыш-йӱлан ик эн тӱҥ ужашыжлан шшотлалтеш.
Офисыште шинчыман паша да изи физический нагрузко шуко тӱрлӧ хронический черлан вияҥаш амалым ыштен кертыт. Тидлан кӧра паша лектыш иземеш, илыш корно кӱчыкемеш.
Пашаште физический нагрузко икмыняр изи ошкыл гыч тӱҥалын кертеш. Вараже тудо шке радамышкыже пура да тазалыклан пайдам гына ышта. Тидланже:
- телефон дене йыҥгыртыме але паша чатыште возымо олмеш лекше йодышым коллеге деке миен рашемдыза;
- лифт дене огыл, а тошкалтыш дене кӱзен-волыза;
- паша кокла гыч кынел кошташ манын, принтерым, торым оптымо йоҥгытым да мойн ӱстел деч тораштыраш вераҥдыза;
- арняште 5 гана деч шуэн огыл 30 минуташ физический зарядкым да шинчалан кажне шагат гыч 5-10 минуташ тӱрлӧ упражненийым ыштыза, кажне кечын свежа южышто коштса.
- Психоэмоциональный тазалык. Тудо сай паша лектыш дене чак кылдалтын. Психоэмоциональный тазалыкым арален кодышашлан икмыняр ой-каҥашым шотыш налза:
- паша ден личный илыш коклаште балансым муаш тыршыза. Паша деч вара оҥай занятийлан, лишыл еҥ-влак дене вашлийын мутланымылан жапым ойырыза;
- эрдене эр кынелза. Шапаш 10-15 минут вашкыме да стресс деч арала. Эр кынелме годым кече кужуракла чучеш, тыгак шуко мом ыштен шукташ лиеш.
- Ӱмбакыда утыждене шуко пашам ида нал. Кӱлешан задачым пытартыш кечылан ида кодо.
- Пашаште жапын-жапын каналтыза. Тиде шкем лыпландараш полша.
- Тамакым шупшмо уда койыш деч утлыза. Паша кокла гыч тамакым шупшаш коштмо жапым пайдалын кучылташ лиеш. Никотин вӱрыштӧ кислородым шагалемда, нерве системын пашажым локтылеш, тӱткыш ден интеллектуальный показательым иземда. Айдеме тамакым шупшмылан кӧрат утыждене нойымым шижеш.
Наталья БЛОШЕНКО,
Мер тазалык да медицине профилактике рӱдерын вуйлатышыже.
Маргарита ИВАНОВА ямдылен.
Марий Эл Тазалык аралтыш министерствын пресс-службыжын фотожо.
