Усталык
Шулдырым пуэн, шӱкалтыш лийын
Республикысе йоча ден самырык-влакын В.Х.Колумб лӱмеш книгагудыштышт «Ямде лий» газет йоча-влакын творчествыштлан пӧлеклалтше кок конкурсым иктешлен.
«Рвезе йӱк»
Тыге маналтын икымшыже. Тудым йоча газет «Ший памаш» поро кумылым ончыктымо сылнымут фонд дене пырля эртарен. Тиде фондым Юлсер кундем гыч писатель Васлий Краснов вуйлата. Тудо сылнымут аланыште ойыртемалтше самырык серызе-влак коклаште конкурсым эртарыме дене гына ок серлаге, моло тыгай конкурсышкат поро кумылын ушна. Кок медальже уло: иктыже оҥыш сакыман, весыже ӱстелыш пыштыман. Кокымшыжо самырык-влакым куштымаште ойыртемалтше-влаклан пуалтеш. Вуйверын кӱштымыж почеш тиде гана тыгай наградым «Ямде лий» газетын тӱҥ редакторжо Людмила Григорьевалан кучыктышт. Да таклан огыл: самырык сылнымут мастар-влакым туныкташ кумылжо ончыкыжат лийже манын.
Такшымат йоча газет тӱҥалтыш гычак тыгай пашам шуктен шога, палемдыш тӱҥ редактор. Да ты конкурсыштат, ойлымыж почеш, посна произведений огыл, а идалык мучко ыштыме паша аклалтеш. Тидын негызеш вич премий ойыралтеш.
«Ямде лий» газетын икымше тӱҥ редакторжо Зинаида Яковлева лӱмеш премий тӱрлӧ жанр дене чолган возен шогышо-влаклан пуалтеш. Тудым кучыкташ газетын редакторжо Христина Александровалан ӱшанышт. Шкежат школышто тунеммыж годым ты премий дене палемдалтын – кажне номерыште серымыже лектеден. Ынде тыгаяк наградым Советский район Кельмаксола школын тунемшыже Юлия Ягодаровалан кучыктыш.
– Тиде ӱдыр тӱрлӧ темылан воза, шонкала. Шонкалымыжат келге. Оҥай савыртышым муын мошта. Тачысе кечылан тудын гай юнкорым ом пале, – наставникше семын каласыш журналист. А вес наставникше – туныктышыжо Ирина Караваева. Ӱшаным пуышо тунемше дене пашам пырля ыштымышт саскан.
Вес премий газетыште 1967-1988 ийлаште ыштыше журналист, серызе Валентин Исенеков лӱмеш – школысо юнкор але сылнымут кружоклан пуалтеш. Тудым кучыкташ Марий туныктыш институтын пашаеҥже, марий филологий да культурологий кафедрым вуйлатыше Елизавета Игнатьевалан пиал шыргыжале. Ончычсо уста юнкор Валентин Борисовичын чон йӱлен ыштымыжым пеш порын шарналтыш.
А премийжым Юлсер кундем Сотнур школысо 7-ше классыште тунемше-влак нальыч. Туныктышышт Эвелина Егорова вич ий ончыч вес класс дене тыгаяк наградым сулен ыле. Тусо юнкор-влакын школым тунем пытарымышт деч вара ты классым кок ий утла жапыште куштен шуктыш. Чынжымак чон йӱлен ышта, вет шкежат школышто тунеммыж годым Зинаида Яковлева лӱмеш премий дене палемдалтын.
– Тидыже мылам пеш кугу куан да кызытсе пашамлан шӱкалтыш гай лийын, – каласыш туныктышо.
Самырык поэт Антонов Ивук лӱмеш премийым кучыкташат самырык поэт Игорь Поповлан ӱшаныме дене пеш чын ыштыме. Тудат 23 ий ончыч ты награде денак шулдырым налын, ынде «Ончыко» журналын тӱҥ редакторжо марте кушкын.
– 23 ий гыч, паледа, кӧ тыгаяк лауреатым саламлаш тӱҥалеш? Андрей Ушков, – пеш оҥайын савырале тудо мутшым да Эвелина Егорованак тунемшыжлан премийым кучыктыш. Андрейын почеламутшо-влак шонкалымашан улыт. Илыш нерген лудмо стихше кӱчык ыле гынат, чынжымак ӱшаным лукто.
Чаманен каласаш логалеш, «Рвезе йӱк» конкурсын кок премийже тиде гана ыш пуалт. Иктыже, «Ямде лий» газетым кужу жап вуйлатыше Алексей Юзыкайн лӱмеш премий, вес регионлаште илыше юнкор-влаклан ышталтын. Но пытартыш жапыште тушеч эре возен шогышыжат шагал, кружок пашат ок кой, мане кызытсе вуйлатыше. Кокымшыжо, вес тӱҥ редактор да мыскараче шӱлышан серызе Шулдыр Васлий (Василий Крылов) лӱмеш награде, мыскарам возышо йочалан пуалтеш. Тыгайымат кызытеш мумо огыл, ешарыш Людмила Григорьева. Но тудо ӧпкелен огыл, а газет пашаеҥ-влаклан туныктышо да йоча-влак дене кылым утларак пеҥгыдемдаш кӱлмӧ нерген палемдыш.
«Почётан юнкор» лӱмым тиде гана Йошкар-Оласе 80-ше номеран «Ӱжара» йочасадын воспитательже Надежда Годуновалан пуышт. Тудо тунеммыж годымат газет дене пеҥгыде кылым кучен да кызытат возен, йоча-влакым газетлан шӱмаҥден шога.
«Марий Эл – мыйын шочмо вер»
Тыге лӱмдалтше кокымшо конкурсшым «Ямде лий» газет Марий туныктыш институт дене пырля эртарен, тудо Марий Элын 105 ияш лӱмгечыжлан пӧлеклалтын. Кум номинацийым увертарыме улмаш: шке кундем дене кылдалтше легенде ден преданийым шымлаш, Марий Элын ожнысо, кызытсе да шушаш жапысе илышыжым сӱрет але комикс гоч ончыкташ, шочмо кундемым моктышо произведенийым возаш кӱлын. Конкурсыш тӱрлӧ район гыч ушненыт, 100 утла паша пурен.
Сеҥыше-влакым саламлаш да пӧлекым кучыкташ институтын шанче-шымлыме паша дене проректоржо Надежда Гусевалан ӱшаныме. Тудат шке жапыштыже «Ямде лий» газетыш возен шоген, сандене тудын дене пырля эртарыме кажне усталык конкурсым пеш лишыллан шотлен палемдыш:
– Тиде ганат самырык тукымын чолга да ушан улмыжо почылто. Марий журналистике ден сылнымутын ончыкылыкыштлан ӱшан шочо.
Сӱрет да комикс номинаций дене тӱрлӧ ийготан коклаште Параньга район Усола школ гыч Артём Козлов да Марий Турек район Косолоп школ гыч Елена Мурзанаева сеҥышыш лектыныт. Икымшыжын сӱретше у технологий дене кылдалтше лийын. Легенде ден преданий номинацийыште Морко посёлкысо 2-шо номеран школ гыч Мария Петрова да Волжский район Пӧтъял школ гыч Кира Данилова ойыртемалтыныт. Шке гыч возымо произведений номинацийыште Шернур район Лажъял школ гыч Кирилл Богданов, Советский район Михайловка школ гыч Анджела Павлова да У Торъял школ гыч Родион Небогатиков икымше лийыныт.
«Ямде лий» газетын тӱҥ редакторжо Людмила Григорьева ты номинацийыште Небогатиковмыт тукымын ойыртемалтмыжым палемдыш:
– Кугуракше, Родион, икмыняр ий ончыч Зинаида Яковлева лӱмеш премий дене палемдалтын ыле. Чолга рвезе, почеламутым возаш, тӱрлӧ конкурсыш ушнаш кумылан. Юнкор слётыштат лийын. Изиракше, тукым шӱжарже Яна, шукерте огыл сылнымутлан шӱмаҥын. Но тудат шке ийготанже-влак коклаште кокымшо верым нале. Тукым изаж деч тунемеш, тудын корныжым умбакыже шуя.
Конкурсым иктешлымашат тудын шке возымо «Шочмо верыште» почеламутшо дене мучашлалте. Тушто кум тукым кокласе кылым чапландарен ончыктымо. Ты пайремыш кочажат, У Торъял муниципал район образованийым вуйлатыше Евгений Небогатиков, толын ыле. Тудо шкежат сылнымутлан шӱман. Ик гана веле огыл Валентин Колумб лудмашке кум тукым дене лектыныт да сеҥеныт. А ты гана Евгений Викторович тыгай поро пашам шуктымыжлан «Ямде лий» газетлан таум ыштыш да волгыдо ончыкылыкым тыланыш.
Юрий ИСАКОВ.
Снимкылаште: Юлия Ягодарова ден Христина Александрова; Надежда Гусева, Родион Небогатиков да Людмила Григорьева.
Юрий Исаковын фотожо.
