8 июльышто, Еш, йӧратымаш да икте-весылан ӱшанле улмо кечын, Москваште, «Россия» национальный рӱдерыште, «Россия. Соединяя сердца» III Всероссийский сӱан фестиваль лийын. Тушко Марий Эл гыч Дмитрий Казанцев ден Марина Семенова миеныт. Кузе палыме лиймышт, кызыт кузе илымышт, тыгак мероприятий кузе эртыме нерген Марина дене мутым вашталтышна.
– Марина, ончыкылык пелашда дене кушто палыме лийында?
– Мемнан йӧратымаш историйна кужу да ойыртемалтше. Вучыдымо тат шуко лийын. Чыла тидын нерген каласкалаш жап шагал огыл кӱлеш. Сандене кӱчыкынрак ойлаш гын, Дима дене ме школышто пырля тунемынна. Но школым пытарымеке, тудын дене кылна йомын. Кеч коктынат Марий кугыжаныш университетыш тунемаш пуренна, лач факультетна тӱрлӧ лийын: Дима электроэнергетическийыште шинчымашым поген, мый – экономическийыште. Уэш 2023 ийыште гына вашлийынна. Тунам мый Москваште иленам да ик банкыште пашам ыштенам. Сандене лишыл еҥем ден родем-влак деке У ий ден моло пайрем-влак годым гына толын каенам. Тунамак ик кафеште вучыдымын вашлийынна да мутланаш тӱҥалынна. Тылеч вара кылна тетла кӱрылтын огыл. Коктын каныш кечылан, пайремлан икте-весе деке кок олашке: тудо мый декем Москвашке, мый тудын деке Йошкар-Олашке – ятыр кудалыштынна. Икмыняр жап гыч Дима Йошкар-Олашке илаш куснаш темлыш. Шочмо кундемыш, Марий Элыш толаш мый уло кумылын кӧнышым. Москва деч вара кеч-кушкат куанен налыт, сандене у паша верым муаш неле лийын огыл. Тыге мый Йошкар-Олаштат банкыштак ышташ тӱҥальым.
– Тендан икшывыдат уло, а возалтында кызыт веле. Тугеже тидлан келшен толшо жапым вученда, лектеш?
– Уке. Дима дене ме пырля иленна, но тӱҥалтыште возалташ шоненат омыл. А ик ий гыч мӱшкыраҥынам, идалык да ик тылзе ончыч Юля ӱдырна шочын, но тугак возалтде иленна. Лишыл жапыште, арня гыч, 24 июльышто, сӱанна лиеш. Тудым ача-авана ден йолташна-влаклан эртарена, молан манаш гын ме 8 июльышто возалтыннас. Но загс пашаеҥ-влак тиде кече гыч мемнам кораҥден огытыл да мыланнат торжественный регистрацийым эртарат. Возалтме нерген свидетельствынат уло, сандене сӱан кечын кидпалым иктаж мотор кагазыш лӱмжылан веле шындена.
– Пеш оҥай. Тӱҥалтыште те Москваште фестиваль жапыште возалтында, а ынде сӱаным ыштеда?
– Туге. Мый астрологийлан ӱшанем. Шӱдыр-влакын палдарымышт почеш, 2026 ий мылам мужыраҥаш, ешым чумыраш келшыше лиеш манмым лудынам. Сандене ме тений возалташ мутланен келшенна. Эше У ий пайрем деч варак тидлан келшыше кечым кычалаш тӱҥалынна да тунамак 24 июльым ойырен налынна. Ме Медведево поселкышто илена, сандене Медведево районысо загсыш йодмашым Кугыжаныш услуго портал гоч пуэнна. Кок тылзе гыч мыланна загс вуйлатыше йыҥгыртен да Москваште эртаралтшаш сӱан фестивальыш каяш конкурсыш ушнаш темлен. Ме вигак кӧненна. Адакшым конкурсын йодмашыжлан келшен толынна, коеш. Тушто возалташ ямдылалтше-влакын социальный проектлашке ушнымыштым, моло шотышто чолгалыкыштым онченыт. Ме Дима дене волонтёр, вӱрым пуышо донор улына. Когыньнанат спорт разрядна уло: пелашемын – футбол дене, мыйын – баскетбол дене.
Тыгай сӱан мероприятий эртаралтме нерген мый паленам да лачшымак тиде фестивальыште возалташ гын, сай ыле манын шоненам. Шонымаш шукталтеш манын арам огыт ойло. Мый денемат тыгак лийын. Кеч тушко логалаш мыланна эше моткочак кӱчык жапыште когыньнан нерген, могай еш йӱлана улмо, тудым кузе шуктымо да аралыме нерген видеовизиткым сниматлаш, фотографийым ышташ кӱлын. Сандене тидлан лӱмынак мый ик интернет-кевытыште вургемым заказатленам, келшыше почеламутым кычал муынам да видеороликнам сылнештараш кучылтынам. Чыла йодмашым шуктен колтымеке, кок тылзе гыч мыланна йыҥгыртеныт да Москвашке ӱжыныт. Тунам мемнан куанланна мучаш лийын огыл! Поснак – мыйын.
– А тендан еш йӱладаже могай?
– Ме кеч-могай пайремымат – кеч У ийым, кеч марий пайремым – мыйын да пелашемын родо-тукымжо дене пырля эртарена.
А эше шкенан ешнан гына посна йӱлаже уло: Дима мылам кажне шуматкечын пеледышым пӧлекла. Тиде ик роза, аршаш але пӧлемысе пеледыш лиеда. Тӱҥжӧ – йӧратымым, аклымым ончыктымаш.
– Москваште эртыше фестиваль мо дене ушешда кодын? Тушто мо куандарен, ӧрыктарен?
– «Россия» калыкле рӱдерыште эртыше торжественный церемоний моткочак келшен. Погынышо-влакым саламлымеке, 150 мужыр, кок яхтыш верланен, Москва эҥер мучко каенна. Тиде жапыште кажне мужырым черет дене палубыш кокымшо пачашыш ӱжыныт да торжественный регистрацийым эртареныт. Тушто ме мужыраҥме нерген свидетельствыш кидпалынам пыштенна. Тылеч вара яхте дене кок шагат коштмо жапыште мыланна фуршет лийын, сӱан пеледыш аршашым ыштыме мастарлык классым эртареныт, концертым ончыктеныт. Меат муренна, куштенна, вес мужыр-влак дене палыме лийынна.
«Россия» рӱдерыш пӧртылмеке, мыланна свидетельствым кучыктеныт. Тиде жапыштак Москвасе ик загсын пашаеҥже торжественный мут-влакым ойлен, вара «те мужыр лияш ямде улыда?» манын йодын, да ме чыланат, эн ончычак оръеҥ-влак, вара каче-шамыч иканаште «Да!» манын кычкыралынна. Тылеч вара 150 мужыр ик жапыште шергашым чиктенна. Пайремым «Российын шӱмжӧ» всероссийский еш возакын тулжым пуымаш сылнештарен. Ӱмаште возалтше-шамыч шнуй Пётр ден Феврониян илыме кундемышт гыч, Муром гыч, кондымо тулын ужашыжым мыланна, у мужыр-влаклан, кучыктеныт. Мо оҥайже, тиде тул кондымо годым корныштат йӧрен огыл, да кызытат пачерыштына йӱла.
– Кызыт пелашда ден когыньдан эн кугу шонымашда могай?
– Эн кугу шонымашна – кокымшо йочам ышташ. А моло шотышто але марте могай кугурак шонымаш лийын гын, мынярже шукталтын, мыняржым пелашем илышыш пуртен. Мутлан, ме кокымшо пачерым налынна. Пелашемлан садым налаш шонымо нерген ойленам, да тидымат кӱчык жапыште шуктен. Пӧртым налаш лиеш, но кызыт огыл. Тудлан шуко жап кӱлеш, а ме эше самырык улына, сандене коктынат карьерым ыштынена.
– Тек тугеже чыла шонымашда шукталтеш. Ме тыланда тидым уло кумылын тыланена. Кокымшо йочада тек таза шочеш. Вет илышыште икшыве – эн кугу пиал!
– Тек тыгак лиеш. Поро тыланымашланда тау.
Любовь Камалетдинова мутланен.
Фотом еш альбом гыч налме.
