21 майыште М.Шкетан лӱмеш Марий национальный драме театрын актрисыже, Марий Элын калык артистше Светлана Строганова 50 ияш лӱмгечыжым палемда.
Тиде кечын театрын поро йолташыже-влакым «Юмынӱдыр» мюзиклым ончаш ӱжеш.
– Светлана, могайрак кумыл дене лӱмгечыдам вашлийыда? Шижалтеш мо тынар ияш улмыда?
– Паша моткоч шуко, чылажымат жапыштыже да писын ыштен шуктыман. Мутат уке, эн тӱҥжӧ таза лийман. Тыгай годым ийготшат пуйто огеш шижалт. 1998 ийыште Марий драмтеатрыш пашаш толмо, а шоналтет да пуйто теҥгечысыла чучеш. Кечыгут тыршымеке, тӱрлӧ шонымашым илышыш пуртымеке, жап огешат шижалт.
– Моторлыкым арален кодымаште могай секретда уло?
– Айдеме илышыште, поснак пашаште кӱлешан улмыжым шижеш гын, тудо шкем эреак шотышто куча. Эрдене мый гимнастикым ыштем, тиде шкешотан йӱлаш пурен. Сцене моторлыкым йӧрата, садлан артистын илыш радамыштыже, шкем эскерымаш кугу верым налеш. Ача-аван, пӱртӱсын пуымо моторлыкшо дене пайдаланаш, тудым аралаш да перегаш тыршем.
– Те ынде театрыште 28 ий тыршеда, тӱрлӧ рольышто, образыште тендам ужына. Шонен коштмо рольда уло?
– Ялысе школ деч вара мый Палантай лӱмеш тӱвыра да сымыктыш колледжыште тунемынам, актёр мастарлык дене туныктышына Олег Геннадьевич Иркабаев икымше курс гычак сценыш луктын, тӱрлӧ йомакыште рольым модынна, тӱшка сценыш лектынна. Садлан ындыжым профессионал сценыште кумло утла ият улына. Чынжымак, тынар ийыште моткоч шуко рольым модмо, образым чоҥымо. Кажныже порын шарналтеш, кажныже могай-гынат шижмашым чонышто коден да кода.
Кажне тургымышто у спектакль-влакым калык ончыко луктына. Шукерте огыл «Палантай» спектакль-концерт лие, а теве кызыт Олег Геннадьевич «Юлсер танго» спектакльым ямдыла. Юмылан тау, роль деч посна нигунам ом код, садлан шонен коштмат ок кӱл.
– Кумыл деч посна модмо рольда уло?
– Улыт, тидым ончышо-влакат шижыт, шонем.
– Артист паша тугай – эреак партнёр дене модман. Кӧм ойырен палемден кертыда?
– Коллегем-влакын нигӧн кумылыштым ынем волто, но Москосо Щепкин лӱмеш кӱшыл театр училищым пырля тунемын лекме йолташем-влак дене модаш куштылгыракла чучеш. Очыни, нӧргӧ студент пагыт гычак пырля улына да… Икте-весынам ик шинчаончалтыш гычак умылена, нунын деч эҥертышым шижам. Театрыште икмыняр студийым тунемын лекше улына, садлан кажныжлан шке ешыже лишылрак, шонем.
Ӱшанле партнёр-влак улыт, посна ойыренжак ом каласе. Южгунам шканет тунар огыл, шонет, а нунылан чотрак ӱшанет. Самырык-влак коклаштат пеҥгыде эҥертыш южгунам шижалтеш, тидыже поснак куандара.
Ты шотышто МАССР-ын сулло артистше Юрий Валерьевич Алексеев тыгерак ойлен: «Сценыште мом ыштышашым трукышто монден колтеда гын, полышым партнёр пуа». Моткоч чын каласыме шомак.
– Шуко режиссёр дене пашам ыштенда да кызытат ыштеда. Кӧн постановкыштыжо модаш поснак келша?
– Кажне режиссёр оҥай да ойыртемалтше спектакльым сценыш луктеш. Кумло утла ий жапыште шкенан республикысе чыла гаяк режиссёр дене пашам ыштыме. Ӱжмӧ режиссёр-влак денат тыршыме опытна уло. Кажныж дене артист шкенжым утларак почеш, садлан тӱрлӧ режиссёр дене пашам ышташ моткочак кӱлеш.
– Могай спектакльыште модмыда поснак шарналтеш?
– Репертуарна кумда: тӱнямбал классикат, руш классикат, марий драматург-влакын пьесышт почеш шындыме спектакль-влакат улыт. Но мыланна марий театр искусствын шӧртньӧ фондышкыжо пурышо постановко эн шерге. Мутлан, «Ачийжат-авийжат…» спектакльымак налаш. Тунемын толшо кажне студий ты спектакльыште модын. Театр тургымым ты постановко дене почмат йӱлашкына пурен ыле. Москосо вуз деч вара икымше ролемжат «Ачийжат-авийжат…» спектакльыште Маюкын рольжо лийын, варажым Орикым модынам.
Ийгот погынымо семын режиссёр-влак характерный рольым утларак ӱшанат. Мылам моткоч келшат «Оръеҥ мелна» комедийыште Глафиран, «Йӧратымаш да кӧгӧрчен-влак» спектакльыште Раиса Захаровнан рольышт.
– Те эше тӱрлӧ проектым ямдыледа…
– Театрнан шочмо кечыжлан Тыныш Осыпын «Закон шумлык» пьесыжым, Театрын тӱнямбал кечыжлан Сергей Чавайнын «Автономий» произведенийжым шуко сорта тул дене лудынна. Ты пашаш актрисе Светлана Скулкина, Палантай лӱмеш тӱвыра да сымыктыш колледжыште тунемше ончыкылык артистна-влак кумылын ушненыт. Шонымашым илышыш шыҥдараш театрын тоштержым вуйлатыше Елена Мочалова чот полшен, тудо шуко пала, лудеш, шымла. Театрын вес тургымыштыжат тыгай лудмашым эртараш шонымаш уло.
– Сценыш лекме деч ончыч шуктымо йӱлада уло мо?
– Темше мӱшкыран лекман огыл. Каналташ кӱлеш, шкетын кодын, рольым шарналтыман. Вет сценыш яндар уш-акыл, куштылго капкыл дене лекман.
Сценыш лекме деч ончыч, чылан чумырген, кидым кучена да икте-весылан сайын модаш тыланена.
– Светлана, яра жапдам кузе эртареда?
– Шке кид дене мом-гынат ыштылаш келша. Яра жапыште ший теҥге гыч тӱрлӧ сӧрастарышым ыштылам, тиде сомыл шукертсекак мылам лишыл. Пидашат келша, ала-момат пидын кертам.
– Вий-куатым кушто налыда?
– Мемнан пашана тыгай – эреак еҥ ончылно улына, садлан пӱртӱсыштӧ лияш йӧратем, чодыраште утларакше поҥгым погаш келша. Телылан мариноватлыме ош курезым шукын йӧратен кочкыт. Мончаш пураш моткоч йӧратем. Жап лийме семын шочмо кундемышкем, ялышкем миен толашак тыршем.
– Те эше путешествоватлаш йӧратеда?
– Кеҥежым тымык кастене велосипед дене ола воктенысе изи яллам ончен савырнаш чот келша. Отпуск жапыште иктаж олаш, мотор кундемыш, теҥыз воктеке миен толаш тыршем. Студент пагытым эртарыме Моско олаште лияш поснак мылам лишыл, тушто каналтымем гаяк чучеш.
– Идалыкын могай пагытшым эн чот йӧратеда?
– Шошым эн чот йӧратем, тиде пагытыште шочынам да, очыни. Шӧртньӧ шыже моторлыкшо дене кумылым нӧлта.
– Илыш-корныдам ончалын савырнеда гын, иктаж мом вашталтеда ыле мо?
– А мый удан огыл илем, шонем. Кажне татым аклен, пагален моштыман, илышлан куанен илыман! Усталык корнем пиалан, пашам эреак уло да ончыкшымат тек лиеш. Айдеме шкенжын кӱлешан улмыжым эреак шижшаш. Илышемлан ом ӧпкеле. Эртышым порын шарналтен, волгыдо ӱшан дене ончыко ончем.
– Марий театрын ончыкылыкшым могайым ужыда?
– Ме национальный театр улына. Театр уло гын, калык ила. Тудо шочмо йылмынам, калыкнан йӱлажым да тӱвыражым аралымаште кугу пашам шукта. Театр – национальный эталон. Тидым шке кӱкшытыштыжӧ кучен да теҥгечысе кечым ончен да аклен, уэмден, жап дене келшен толшо сомылым шуктышаш. Мутлан, «Палантай» спектакль-концертымак налаш. Ме, артист-влак, кугешнен да куанен ты постановкым сценыш луктынна. Театрна ончыкшымат марий шӱлышан, тачысе тукымлан келшыше лийшаш.
– Бенефислан молан «Юмынӱдыр» мюзиклым ойырен налында?
– Лӱмгече пайремлан иктаж-кушко канаш каяш шоненам ыле… Но усталык аланыште тыршыше еҥ шочмо кечыжланат калык дене пырля лийшаш манме шонымаш мыйым чарыш.
2012 ийыште «Юмынӱдыр» мюзиклын премьерже республикыштына кугу событий семын шарналт кодын. Театрнан тунамсе вуйлатышыже Юрий Петрович Русановын шонымашыж почеш сценарийым Наталья Пушкина возен. Режиссер Роман Алексеев, семмастар Светлана Яндукова, художник-постановщик Сергей Таныгин тачысе илышлан келшыше моткоч мотор постановкым калык ончыко луктыныт. Тудо тачысе илышланат келшен толеш, сандене эше ик гана сценыш лукташ шонымаш лийын. Шочмо кечем театрын пӱтынь усталык ешыж дене пырля палемдем.
Алевтина БАЙКОВА
Фотом театрын архивше гыч налме
