16-22 февральыште Пӧръеҥ тазалыкым аралыме арня палемдалтеш.
Пӧръеҥ тазалык – тиде пеҥгыде капкыл да койыш, куат да чытыш. Таче пӧръеҥ-шамыч организмлан зияным ыштыше шуко ситыдымаш: стресс, пайдадыме кочкыш, шинчыман паша, уда койыш да шуко моло – дене вашлиялтыт. Чыла тиде поснак мочеполовой органлан нелын черланаш амалым ышта. Тыгай азапыш логалме деч икмыняр ой-каҥашым темлена.
Пайдале кочкыш
Балансироватлыме кочкыш – пӧръеҥ тазалыкын негызше. Капкыл нелытым, тестостероным, илыш куатым нормышто кучаш, черланен кертме лӱдыкшым иземдаш манын, жапыштыже кочкаш кӱлеш. Тыгодым кочкышышто калорият, коят, белокат, углеводат ситышын лийшаш.
Физический чолгалык
Тудо капкыл нелытым эскераш, шӱм-вӱргорно системым пеҥгыдемдаш, тестостероным шукемдаш, мочеполовой системын пашажым куштылемдыше мӱшкыр кӧргысӧ давленийым тӧремдаш полша.
Сай койыш
Тамакым шупшмылан да алкогольым йӱмылан кӧра шӱм-вӱргорно ден половой системе-влакын, мокшын да шодын пашашт пужла. Уда койыш деч утлаш але палынак шагал шупшаш да подылаш гын, илышын качествыже палынак саемеш, ӱмырат кужемеш.
Уролог – поро йолташ
Черын тургыжландараш тӱҥалмыжым вучыде, жапын-жапын: 18-39 ияш-влаклан кум ийлан ик гана, 40 ияш деч кугурак ийготан-шамычлан кажне ийын – уролог деке тергалташ кошташ кӱлеш.
Самырык пӧръеҥ-влак коклаште кумдан шарлыше черлан мочеполовой системын пуалмыж дене кылдалтше хронический эпидидимит, цистит, простатит шотлалтыт, кугурак ийготан-шамыч чӱчкыдынжӧ сай качестван гиперплазий да предстательный тун ракше дене черланат.
Онкологический чер-влак кокла гыч предстательный тун ракше ик эн кумдан шарлышылан шотлалтеш. Тудо чӱчкыдынжӧ 45 ияш деч кугурак ийготан пӧръеҥ-влакым авалта. Ситыдымашым жапыштыже рашемдаш да чактараш тӱҥалаш манын, пӧръеҥ-шамычлан идалыклан ик гана вӱрыштӧ простат-специфический антигенын лийын кертмыжым тергыкташ кӱлеш.
Предстательный тушто вияҥше сай качестван гиперплазий (аденомо) – айдемын ийготшо дене кылдалтше чер. Тыгай диагнозым 50 ияш деч кугурак ийготан кажне кумшо пӧръеҥлан шындат. Чер пациентын илышыжлан лӱдыкшым ок ыште, но качествыжым палынак локтылеш: предстательный ту эркын дене кушкеш да уретрым темдаш тӱҥалеш, шондылан лекташ чаракым ышта. Тидлан кӧра шондыгалташте да вергыште ошма ден кӱ погынаш, пуалше чер вияҥаш тӱҥалыт.
Айдеме специалист деке мыняр ондак кая, тунар сай. Чер вияҥме тӱҥалтыш йыжыҥыште пациентым консервативный йӧн дене эмлат, нелырак случайыште тӱрлӧ хирургический операцийым ыштат.
Республикысе клинический больницын урологий отделенийыштыже предстательный тум, шондыгалтам да вергым хирургический йӧн дене эмлыме годым лазерым кучылтыт, кӱм дистанционный литотропсий полшымо дене тыгыдемден луктыт.
Василий ДУБРОВИН,
Марий Эл Тазалык аралтыш министерствын штат деч ӧрдыжысӧ тӱҥ урологшо, Республикысе клинический больницын урологий отделенийжым вуйлатыше, медицине науко доктор, профессор.
Марий Эл Тазалык аралтыш министерствын фотожо.
