Март кыдалне Волжский округысо Сотнур кундемыште илыше лудшына-влак дене вашлийын мутланаш йӧн лекте.
Редакций гыч округыш кудалаш кок амал тарватыш: икымше – «Марий Эл» да «Сурт-пече» газет-шамычлан возалтше-влаклан лотерей дене модылтшо призыштым намиен пуаш, весе – изданийна-влаклан тӱрлӧ материалым погаш.
Паштеҥге урем
– Нунын сурт-печышт – паштеҥге уремыште шола велым кумшо, – емыж-саскам ма кампет-печеньым опташ келшыше янда вазым модын налше Лидия Федорован кушто илымыжым йодмылан вашештышт Ярамарий ялыште.
Капкам петырыме огыл, пий уке, да, йӱк-йӱаным ыштенак, кумда кудывечыш пурышна, вара – чатка веранде гоч шокшо пӧртыш. Мемнам суртоза Евгений Николаевич ӧрынрак вашлие. Кӧ улмынам, молан толмынам каласымек, куанен шыргыжале.
– Призым мӧҥгышкак конден пуымыланда тау, вес ганат иктаж-мом модын налаш пиал шыргыжалже. Шкеже ӱмырем мучко верысе тӱшка озанлыкыште трактористлан ыштенам, шукертак сулен налме канышыш лектынам да сурт коклаште шогылтам. Пелашем, илалше ийготым ончыде, комплексыште ороллан ышта, тӱвыра пӧрт пеленысе «Ярамарий вате-влак» ансамбльыш коштеш, – палдарыш 72 ийыш тошкалше пӧръеҥ.
Федоровмыт марий изданий-влакым шукертсек налыт. Почтальон нуным пӧртышт деч тораштак огыл верланыше «Тюльпан» кевытыште кода, а Лидия Петровна паша гыч пӧртылмекше пурен налеш.
– Поснак «Сурт-пече» газетым куанен лудам, «Тазалык» мужыр лаштыкыште темлыме калык йӧн-влак дене пайдаланем. Ик йодмашем уло: латнылымше лаштыкыште печатлыме мурын мутшо пелен нотымат темледа гын, пеш сай ыле, – телефон дене мутланымына годым мане озавате.
Редакцийыш пӧртылмеке, лудшынан йодмашыжым каласышна. Нелеш ида нал, Лидия Петровна, но кызытеш муро пелен нотым темлен огына керт.
«Порын шарналташ тӱҥалына»
Шайрамбалне илыше вате-марий Любовь ден Виктор Логиновмытат марий изданий-влаклан ынде ятыр ий кумылын возалтыт.
Газетым лудшо йолташна-шамычын кӱкшакаште верланыше чатка да мотор сурт-печышт келшыш: окнамат, капкамат пеш сылнын сӧрастарыме, моло оралтымат йытыран чоҥымо. Суртоза шӧртньӧ кидан улмаш! Но озаватат пелашыжын пашам ыштымыжым ӧрдыж гыч ончен ок шого, кертмыж семын полшашак тырша. Тыгакак шондык гай сурт-печым чумыреныт.
– Жапше годым визытын иленна гын, кызыт коктын веле кодынна. Йоча-влак кушкыныт да олашке илаш кусненыт, ынде утларакше уныкана-шамычым веле конден кодат, – мане Любовь Валерьевна.
Озавате социальный пашаеҥлан ышта, пошкудо пӧртыштӧ илыше кугу ийготан ӱдырамашым онча. Суртоза кызытеш мӧҥгыштӧ тошкыштеш, мланде топланымек, шке манмыжла, шабашкыш кая.
Логиновмыт кеҥежым шуко емыж-саскам, шыжым поҥгым погат, монча выньыкым пидыт да утыжым ужалат. А кастене, сурт сомылка деч ярсымек, газет-влакым лаштыклат.
– Анастасия ӱдырна почеламутым марла воза, южгунам газетлаштат савыкталтеш. Модын налме сорла дене сад-пакчаште пайдаланымына годым тендам порын шарналташ тӱҥалына. Тау призланда, – чеверласыме деч ончыч палемдыш Любовь Логинова.
Ӱмырышт мучко лудыт
Чынак, Порашпиляк ял гыч Зоя ден Николай Митяковмыт «Марий Эл» ден «Сурт-пече» газет-влакым ӱмырышт мучко лудыт, а лотерей дене аярым але ӱяҥдышым шыжыктыме йоҥгытым модын налмыштым ала-молан ужын шуктен огытыл.
– Пеш сай наста, – кучыктымо призым кидыштыже пӧрдыктылын палемдыш Зоя Николаевна (снимкыште) да мемнан дене шукертсек палымыла але лишыл йолташла мутланаш тӱҥале. А мыняр воштылтыш!
Митяковмытынат сурт-печышт шондык гай чатка. Окна ончылнысо палисадыште лӱмегож дене пырля эше ала-могай пушеҥге кушкеш.
– Пеш чапле сорт вишне. Саскаже шолдыра да моткоч тамле, – рашемдыш озавате. – Тиде пӧртыштӧ визытын илена: мый, пелашем, эргым, шешкым да ӱдырем. Мый шке жапыштыже продавецлан ыштенам. Пелашем верысе клубым вуйлатен, шӧрым поген, а тӱшка озанлык пытымек, пошкудо регионлашке пӧртым, мончам мойн чоҥаш коштын. Тыгак пеш шуко вольыкым онченна. Окса чӱдылыкым пален онал да «Марий Эл» ден «Сурт-пече» газет-влакым неле ийлаштат налынна. Нуным ешыште черет дене лудына – пеш келшат.
Митяковмытын эргышт пеш шуко мӱкшым онча, омарта-влак ял тӱҥалтыштат, пакчаштат, отарыштат улыт. Ӱдырышт Шарача фельдшер-акушер пунктышто медиклан ышта. Уныкашт еш пыжаш гыч чоҥештен лектыныт. Эн изиже ӱмаште Коркатово лицейым тунем пытарен да Казаньысе вузыш врачлан тунемаш пурен.
Зоя Николаевналан – 73 ий, а чал ӱпшӧ уке гаяк.
– Тукымна тыгай, ака-шӱжарем, иза-шольымат сур вуян огытыл, – рашемдыш ӱдырамаш.
Лудшына чолга койыш-шоктышыж денат ӧрыктарыш. Палемдымыж гыч, пушеҥгыш пӱтырнышӧ мӱкшиге ешым шукерте огыл гына погымым чарнен.
***
Сотнур кундемыш миен коштмынам кызытат порын шыргыжалын шарналтена. Канде кава, чевер кече, яндар юж, сылне пӱртӱс, верысе диалект дене мутланыше калык, эсогыл капка йымач оптышо пий олаште нужнаҥше шӱм-чоннам пуйто пойдарен колтышт. Но эн чотшо лудшына-влак газет нерген поро мутым ойлымышт дене куандарышт. Кылна умбакыжат вияҥеш, да эше ик гана веле огыл вашлийына манын ӱшанена.
Мут толмашеш, 6-16 апрельыште газет ден журнал-влаклан возалтме декаде эрта. Тиде жапыште йӧратыме «Марий Эл» ден «Сурт-пече» газет-шамычлан 15 процентлан шулдынрак подпискым ышташ лиеш.
Маргарита Иванова.
Алевтина Байкован фотожо.
