«МАРИЙ ЭЛ» ТАЧЕ ВАШМУТЛАНЫМАШ

«Мый тидым ала-могай чон йодмаш семын шижынам»

У ий вашмутланымаш

«Мый тидым ала-могай чон йодмаш семын шижынам»

Ме У ий деч ала-мом уым, ӧрыктарышым вучена. Но огынат шоналте: ты ӧрыктарышыжым шӱдыр-влак дене кыл улмынак ямдыла. Тидым тыглай еҥлан ужын мошташ йӧсӧ, сандене чӱчкыдынак шӱдырмужаҥышлан (астрологий прогнозлан) эҥертена. Тудыжо мемнан ончыкылык корнынам удан огыл почын ончыктен кертеш. У ий вашеш тидын нерген Советский район Кугэҥер ял гыч кресаньык-фермер озанлык вуйлатыше, индивидуальный предприниматель С.С.МИХАЙЛОВ дене кутырена.

– Станислав Сергеевич, Те шӱдырмужаҥышлан ӱшанеда мо?

– Мый чылаланат ӱшанем. Лиеш ма, уке ма але кӱлеш ма, уке ма. Но тидын годымак чылажымат шинча ончылнысо тӱням пален налаш лиймылан ӱшаныдыме еҥ (скептик) семын ончем, чыла пашаланат тыршен ышташ лийме кумыл дене (скрупулёзно) пижам. Южгунам чынжымак туге лиеда – ӱшаныдежат от керт. Мый ончычсым шарналтем да шонем: кузе тыге лийын –2015 ийыште шкенан кундемыште озанлык петырныме деч вара ончычсо вуйлатышын шалатен да ужален колташ шонен пыштыме фермым налынам? Пӱрымашлан кӧра але шӱдыр тыге савыралын? Мый тунам чыла шотлан толеш манын шоналтенат омыл, но фермылан у илышым пуэн, изи огыл лектышыш шумо да ончыкылан кугурак кӱкшытым палемдыме. Теве молан мый тидлан ӱшанем.

– Эрвел шӱдырмужаҥыш почеш, вес ийыште Ужар Пу Дракон идалык лийшаш. Дракон мутым кузе марла кусараш манын, 1966 ийысе руш-марий мутерым ончальым. Калык ойпого велым тудым умша гыч тулым пӱргышӧ, шулдыран осал вий манын ончыктат, а зоологий велым шокшо элыште илыше кугу шыҥшале манме. Но шӱдырмужаҥыш почеш ончаш гын, тудо осал вий огыл. Тыгай виян янлык эрвел календарьыште латкок илыше вий (животный) кокла гыч молан визымше семын ончыкталтын, шонеда? Калык ой почеш, кужу корныш ӱчашаш лекмеке, тудо эн ончыч толын шушаш верч огыл тыршен, а еҥ-влакым когартыше шокшо да ташлыше вӱд деч утарен, тыге, шоненак, молым ончыко колтен. Тугеже тудо осал огыл, кугу вий гынат, начаррак вияным чаманыше. А Те могай идалыкыште шочында?

– 1988 ий август мучаште.

– Шӱдырмужаҥышымак ончалаш гын, Нарынче Мланде Дракон идалыкыште.

– Тыгак чучеш, ойлымекыда шарналтышым. Тыгай идалыкше кажне 60 ий кокла гыч лиеда. Да мый тидлан ӱшанем: Дракон – аралыше, эсогыл кучем вуйлатыше…

– Теве интернетыште ончен лектым: 1988 ий кок шотышто Мланде ойыртемышан лийын: Мланде – ту ийын шке палыже, тылеч посна Драконын палыже – тыгак Мланде. А эрвел календарь почеш, кок шотышто Мланде ойыртемышан идалык сай лийшаш нерген ойла. Ты идалыкыште Мланде шке ойыртемжым утларак виян шижтара. Те Мланде деке лишке улмыдам шижыда мо?

– Ты тӱняште, ты илышыште нимоат тыглай ок пуалт. Ме молан-гынат шочынна, мом-гынат пуалтме семын (але миссийна тыгай) ыштышаш улына. Тунам гына ыштымына шотлан толеш. Тидын нерген мый ончыч шоналтенат омыл докан, но кызыт ты шумлык колын, мый ӧрым, но ӱшанышым.

– Те вет ончычшо бизнесым вес семын тӱҥалында, а вара ялозанлыкыш, мланде деке лишке, кусненда. Шӱдыр-влакак вес велыш савыралыныт манын огыда шоно?

– А вет тӱҥалтыште мый чоҥышо лияш шоненам, Йошкар-Оласе строительный техникумым тунем пытаренам. Но пашамжым Россий мучко грузым шупшыктымо бизнес дене кылденам. Туге гынат шке корнем мудымыла чучын. А мланде да вольык пашалан пижмым мый ала-могай чон йодмаш семын шижынам. Векат, шӱдыр-влакын влиянийыштак тышке пӱрымаш семын конден.

– Адакат шӱдырмужаҥыш декак пӧртылына: Мландын ойыртемже ты идалыкыште шочшым чытыше, пашам йӧратыше да тыршыше лияш тарата. А шкевуя шонаш йӧратымыже (либеральный койышыжо) тыгай еҥлан пеҥгыде ошкылым ыштымыж деч ончыч келгын шымлен налыкта, да тудо тыршенак шонымашкыже, сай лектышыш шуын толеш. Тидын шотышто кузе маныда?

– Ты ойым чынжымак ушыш пышташ келшен толеш, шонем. Мый теҥгече мӧҥгыш 23 шагат йӱдым толын пурышым. Иктым ышташ, весым шукташ кӱлын. Теве могай бизнес пашат. А ончыкылык шотышто мыйын шке ужмашем уло, тушкак корным такыртем. Палем, кузе пашам ышташ, кузе шонымашке шуаш. Мыйын шушаш 2024 ийлан планем уло, 2025 ийыште мом ыштышашымат палем. Сандене чарнен огына шогал, кажне ийын кушкын толына.

– Те тылзаш (август мучаш) шӱдырмужаҥыш почеш  Ӱдыр улыда. А тудын ойыртем палыже (знакше) – адакат Мланде. Мо тиде тыгай – мланде дене кылдалтше пашада пӱрымашак мо?

– Мый мландым чынжымак йӧратем. Палем, мо тудлан кӱлеш. Таклан огыл, ты пашалан пижмеке, МарГУ-што агрономлан заочно тунем лектынам. Умыленам: мыланем мланде шергакан. Курал-ӱдымӧ пасун вондер да пушеҥге дене кушкын шогалмыже чоным туржеш. Кузе ончыч, чодырам куклен, пасум ыштыме нерген кочамын каласкалымыжым сайын шарнем. Тиде тунам пеш неле паша лийын. А озанлык-влак петырныме деч вара чыла тыршыме арам лие. Кочамыт да ачамыт ончылно порыснам умыленак, мый тиде пашалан пижым. Яра кийыше мландым пай шот дене пуаш тӱҥалмекышт, шагалын огыл нальыч. Изишак ыштен ончышт да кудалтышт. Мланде дене кыл пеҥгыде лиеш, да тудым умылет гын веле – сай лектышыш шуат.

– Ме палена, Те шурнымат ток куштеда, кормамат чаплын ямдыледа, шӧрымат шуко лӱштеда…

– Кызыт тошто семын ышташ ок лий. Жап дене тӧр ошкылман, кеч-куштат пайдале (интенсивный манме ) йӧнлан эҥертыман. Тидын негызешак ме вольык озанлыкыште кажне ушкал деч 9 тӱжем килограмм деч шагал огыл шӧрым лӱштымашке шуынна. А тиде кугу лектыш. Республикысе 33 озанлык кокла гыч Медведево районысо «Семёновский», У Торъял районысо «1 Май», Звенигово районысо «Звениговский» да Морко районысо «Передовик» деч вара визымше улына. Тидыже эн ончычак кормалык культурым чын ончен куштымым да эн келшыше жапыште ямдылымым онча. А тидлан мландым чын умылыман, тудын деч налме нерген веле огыл шоныман, пуашат мондыман огыл. Вет таклан огыл ойлат: мланде вольыкым пукша, вольык – мландым. Да эше ешарат: вольыкын шӧржӧ – йылмыште. Чылажат вашла кылдалтын.

– Тыгай умылымашке толмаште кӧм шке туныктышыланда шотледа?

– У Торъял районысо «1 Май» колхоз-племозанлыкын председательже Аркадий Арсентьевич Новиковым мый таклан огыл туныктышемлан шотлем. Тӱҥалтыште изи озанлык деч шӧрым шулдын налме годым тудын кугу озанлыкше гоч ужалыме мыланна йӧным пуэн. Сай урлык тунамат тудын дечак налме, пайдале йӧнланат туштак тунемме. Тений ты озанлыкын 95 ияш лӱмгечышкыже мийымеке, мый тудлан тауштен ойлышым: «Могай лектышыш шумо, чылажат – Тыланда кӧра». Тудо тӱҥалтыштак мылам тыге каласен ыле: «Тыйын тӱжем наре йӧнет уло, иктаж-кудыжым илышыш пуртен кертат мо – тиде тыйын пашат. Но мый тылат ӱшанем». Ӱшанжым суленам, шонем. А иктаж-могай кӱкшытыш шумо гын, пашаче ешемын, але кузе кызыт ойлат, командемын, тыршымыж дене. Мый кажне пашаеҥнам пагалем, умылем, кертмем семын полшем. Ваш-ваш полшен гына илышыште шонымашке шуаш лиеш.

– Шушаш Дракон идалыкыште кугу ойго але эҥгек лийшаш огыл, манме шӱдырмужаҥыште. Шуко еҥлан тудо, мӧҥгешла, кушмо, вияҥме да кылым саемдыме пагыт лиеш.

– Мый эре ойлем: ме кеч-кунамат сайраклан ӱшанена, но удараклан ямдылалтына. Астролог-влакын шӱдырмужаҥышт дене гына торашкак от кай. Шкеже нимом ышташ от тӱҥал гын, нимогай мужаҥышат (прогнозат) шонымашкет шуаш ок полшо. Шӱдырла дене кыл улмо сай, мый тидлан ӱшанем. Но илыш нелылык деч посна ок лий. Шагал огыл неле задаче дене шинчаваш тӱкнаш перна. Туге гынат решатлаш лийдыме задаче уке, лач кузе решатлаш шоныметым чылажат онча. Нелылык деч лӱдмӧ ок кӱл, тудым сеҥен толман да шӱдыр-влакын йӧныштланат эҥертыман – тидым У ий вашеш тыланымаш семынат ончаш лиеш. У ий дене, у пиал дене!

Юрий ИСАКОВ

Авторын фотожо

Снимкылаште: С.Михайлов;  доярке-влак Э.Королёва ден Л.Баранова.

Опубликовать в Одноклассники

Добавить комментарий