Алевтина Байкова
Йошкар-Олан кечыжым пайремлыме жапыште Национальный культур фестивальын тӱвыра программыжым татар да марий эстрадын шӱдыржӧ, музыкант, композитор Эльфис Гараев сӧрастарен.
Концерт деч вара тудын дене мутланымым тыландат лудаш темлем.
– Эльфис, марла да татарла муралтымет дене пайрем шӱлышым пуртыметлан кугу тау. Тыйын репертуарыштет марий муро могай верым айла?
– Марий да татар тӱвыра мылам моткоч лишыл да шерге, тидым мый шке деч нигузе ойырен ом керт. Татар улам гынат, чыла калыкын тӱвыра ден йӱлажым пагалем, чыла калыкым йӧратем. А марий тӱвыра мылам поснак чот лишыл, садлан марий муро аланыш жаплан келшыше у муро-влак дене у шӱлышым пурташ тыршем. Мыйын шонымаште, самырык тукымлан тиде йыжыҥ келша, сандене лачшымак тыгай муро да сем гоч нуным шочмо марий йылмым тунемаш кумылаҥдат.
– Мурымаштет южо марий шомакым йоҥылыш йоҥгалтарет манын ойлат докан? Тидыже кумылетым огеш волто?
– Мутат уке, акцент уло. Мылам, татар эргылан, марий йӱкан шомаклам ойлен колташ нелырак. Адакшым марий йылмым мый школышто веле тунемынам. Йолташем-влак коклаште марий-влак улыт, пошкудемат марий.
Палантай лӱмеш тӱвыра да сымыктыш колледжыште тунемме годым «Марий Эл» кугыжаныш ансамбльын оркестрыштыже тӱмырым перкаленам. Профессионал артист-влак дене пашам ыштымем мылам ончыкыжым кушкаш да марий тӱвырам эшеат келгынрак пален налаш полшен.
Акцент шотышто… Мый рушла мутланем гынат, тудо садикте уло, вет мыйже татар улам. Марий-шамычынат рушла кутырымышт годым акцентышт вик шижалтеш. Сандене тыгодым тыге ойлем: ме чыланат Российыште илыше улына, сандене ик ойыш шуын, икте-весылан полшен, ончыко каяш полшышаш улына. А тӱрлӧ йылме дене мутланымына тидлан чаракым огеш ыште.
– Марий Марий Эл гыч кӧ дене кылым кучет?
– Моткоч талантан, поро кумылан да поэзий шӱлышан Надежда Моисеева дене кылым кучем. Марий кундемынак шочшыжо, а кызыт Сургутышто илыше Раиса Сунгурова денат кылна пеҥгыде. Нунын полшымышт дене марий мут-влакым чын ойлаш да мураш тунемам.
– Кызыт иктаж-могай мурым ямдылет?
– Ончыкыжым кугу концертым иктаж стадионышто эртараш шонем, сандене марий да татар муро репертуарем у да тачысе жаплан келшыше муро-влак дене пойдарем. Ик мурымак марлат, татарлат да рушлат ямдылем. Вет тӱрлӧ вере лияш логалеш, сандене кажне колыштшылан келшыше йылме дене мурым возем. Адакшым южо пайремыште кум йылмыж денат мурем, тыге колыштшо-влаклан тӱрлӧ йылмыште ик мурын йоҥгалтмыжым таҥастараш лиеш.
Тыгак эше марий мурым дуэт дене мураш ямдылем. Кӧ дене? Кызытеш лӱмжым ом ойло, тиде – секрет.
– Кушто пашам ыштет?
– Утларак жапым студийыште эртарем. А студийже – мӧҥгыштак. Иктаж коло наре мурым ямдылаш тӱҥалынам. Нунын кокла гыч эн сайжым ойырен налын, калык ончыко луктнем. Мурым эн ончычак шканем возем, тиде 90 процент, 5 процент – ача-авамлан, 5 процент – зрительлан. Чаманаш кодеш, авам пеленна уке, а ачам мыйын творчествем пеш эскера.
– Шочмо Параньга кундемышкет чӱчкыдынак миен коштат?
– Пел ийлан ик гана миен толашак тыршем. Тушто школышто пырля тунемме йолташем, туныктышем-влак улыт. Шукерте огыл посёлкысо стадионышто икымше гана кугу концертым татар эстраде мурызо Булат Гилязов дене пырля эртарышна. Ончышо калык трибуно тич погынен ыле, сцене воктенысе танцполыштат куштышо ятырак лийын. Программынам Россий калык-влакын икоян улмо идалыклан пӧлекленна, сандене тушко погынышо тӱжемат пеле наре ончышылан татар, марий да руш муро-влакым йоҥгалтаренна. Вес ийынат тушто тыгаяк мероприятийым эртараш шонена.
– Эльфис, верысе школышто 9-ше классым пытарымеке, ПТУ-што механизаторлан тунемынат?
– Туге, тунам пашаче профессийым налмем шуын. Трактор дене кудалышташ келша, но руль воктеке чӱчкыдынак ом шич. Кызыт шуко жапым музыклан ойырем, тудо илышыштем ик эн кугу верым айла.
– Ешет дене палдаре…
– Шергаканем-влак, Регина пелашем ден Даниэль эргым, мыйын тӱҥ эҥертышем улыт. Пашам ышташ, чӱчкыдынак концертыште выступатлаш, тӱрлӧ олаш кудалышташ логалеш гынат, жапым йӧратыме ешемлан шуко ойыраш тыршем.
Кызыт ме сольный концертемлан ямдылалтына. Тудо Йошкар-Олаште 23 октябрьыште Самырык-влакын полатыштышт лиеш. Оҥай программе вуча, муро-влак рушлат, марлат да татарлат йоҥгалтыт. Толза!
– Эльфис, жапым муын, йодышем-влаклан вашештыметлан кугу тау.
– Тыландат тау. Концертыште вашлиймешке!
