Советский район Кужмарий ял гыч Эльмира Усова – верысе да районысо тӱвыра пӧртын самырык пашаеҥже.
– Эльмира, могайрак икшыве ешыште кушкынат?
– Моткоч чолга да чулым икшыве кушкынам, моло йоча семын модын куржталаш чот келшен. Шуко пален налаш тыршенам, сандене ача-авалан ятыр йодышым пуэденам. Тӱрлым шонен лукташ йӧратенам, мутлан, еш пайремлаште родо-тукымлан концертым, а кас еда ача-авамлан оҥай да воштылаш таратыше сценкылам модын ончыктенам.
Кушмо семын тыгай койыш деч изиш лыпланенам, ача-авалан пашам ышташ полшенам. Нунын дене пырля емыж-саскам, поҥгым погаш коштынам. Книгам лудаш да сӱретлаш моткоч йӧратенам. Йочасадыш мийымеке, книгам лудаш вигак шичмем сайын шарнем. Тӱрлӧ конкурсыш кумылын ушненам. Варажымат, школыш тунемаш кайымеке, республик кӱкшытан тӱрлӧ мероприятийлаште сеҥышыш лектынам. Шымше классыште Виктор Бурлаков лӱмеш тӱвыра пӧрт пеленысе «Эр ӱжара» ансамбльыш ушненам. 9-ше класс деч вара Палантай лӱмеш тӱвыра да сымыктыш колледжыш «сольно да хор дене калык мурым мурымаш» специальность дене тунемаш пуренам.
– Тугеже тушто мастарлыкет шуараш йӧн эшеат сай лийын?
– Туге, ме мураш веле огыл, тӱрлӧ семӱзгар дене шокташ тунемынна. Мутлан, фортепиано да гармонь дене шоктен моштем. Тыгак мемнам кушташ, сценыште моторын мутланаш туныктеныт. Студент пагыт – илышыштем ик эн волгыдо да ушеш кодшо тат. Колледжын «Тулгайык» ансамбльже дене Сочи, Москва, Нижний Новгород олалаште эртаралтше мероприятийыште мастарлыкым ончыктымо шуко жаплан шарнаш кодын.
Уста педагог, Марий Эл тӱвыран сулло пашаеҥже Надежда Николаевна Захарован мураш туныктымо занятийлашкыже кумылын коштынам. Нылымше курс марте калык мурым мураш туныктен, а вара мыйым эстраде аланыш лукташ ямдылен. Марла мураш моткоч келша. Колледжыште «Идалыкын студентше» конкурсышто сеҥышыш лектынам ыле. Марий тӱвыра рӱдерын эртарыме «Ӱдырсий» конкурсыштыжо кумшо верым сеҥен налмем волгыдо шарнымашым коден.
МарГУ пеленысе «Марий мурсем» ансамбльыш коштынам, жапым мумо семын «Эр ӱжара» ансамбльын репетицийышкыжат миен толынам.
– Паша корнет районысо тӱвыра пӧрт гыч тӱҥалын. Тушко каяш кӧ темлен?
– Нылымше курсышто тунемме годым Советский районысо рӱдӧ клуб системе вуйлатыше Татьяна Вячеславовна Басова районысо тӱвыра пӧртыштӧ йоча-влак дене пашам ышташ темлен. Изиш аптыраненрак тӱҥалынам, но икте-весылан полшен, ваш эҥертен шонымашнам илышыш шыҥдарена. Тыгак эше тӱвыра пӧрт пеленысе «Канарейка» ансамбльым вуйлатем. Тӱрлӧ ийготан участник-влак дене калык мурым кычалына, мураш тунемына, куштымашымат шындена. Репетицийыш чыланат куанен коштыт. Паша моткоч келша, вет воктенем мыйын гаяк усталык шӱлышан, оҥай еҥ-влак улыт. Нунын дене пырля концертымат, сценкымат, икманаш, кеч-могай мероприятийым эртараш лиеш. Калыкыште манмыла, шке поро да пашаче кумылан лият гын, воктенетат тыгаяк еҥ-влак лийыт.
Шкенан ялысе тӱвыра пӧртыштат пашам вияҥдарен колташ полшем, «Мур памаш» ден «Соседушки» ансамбль-влак дене мурым тунемына, южгунам куштымашым да тӱрлӧ сценкым шындена.
– Тый «Земский тӱвыра пашаеҥ» программыш ушнен отыл?
– Кызытеш ушнен омыл. Такше программе самырык-влаклан моткоч кӱлешан, вет тудын полшымыж дене пашам ышташ веле огыл, ик миллион теҥге субсидийым налаш йӧн уло.
– Тыйын шонымаште, тӱвыра пашаеҥ могай лийшаш?
– Ответственный, шке пашажым сайын палыше, усталык шӱлышан да тӱрлӧ еҥ дене кылым муын, изиж денат, кугуж денат мутланен да ик ойыш шуын, усталык коллективымат кумылаҥден да тудым вияҥден моштышо, весын усталыкшым почын пуаш полшышо лийшаш.
– Эльмира, тый эстраде аланыш ошкылым ышташ тӱҥалынат…
– Кызытеш ик мурем веле – «Могай пиал». Мутшым Алёна Яковлева возен, а семжым Станислав Устюгов келыштарен, аранжировкымат тудак ыштен. Тиде мурем пытартыш жапыште Марий Эл Радион хит-парадыштыже ончыл верыш лектеш. Тугеже тудо калыклан келша. Икымше гана ты мурем Пеледыш пайремыште радион лӱмгечыжлан пӧлеклалтше концертыште йоҥгалтаренам. Чылан шокшын вашлийыныт. Ончыкыжым у мурым эше ямдылаш кумыл уло.
Муро – мыйын пашам да илышем. Тудо эреак пеленем. Муро чоншижмашым ончыкташ да шонымашем дене палдараш полша. Тек кажнын шӱмыштӧ весела муро шукырак лиеш, вет тудо илышыш волгыдым пурта.
– Эльмира, тыгай ойыртемалтше лӱмым тылат кӧ пуэн?
– Тиде лӱм медицине аланыште тыршыше, мыскара шӱлышан кокам Вера Дмитриевна Мочаевалан келшен да, тудак ача-авамлан темлен. Лӱмем чынже денак пеш ойыртемалтше, мылам моткоч келша.
Алевтина БАЙКОВА мутланен
Фотом еш альбом гыч налме.
