«Ме ик еш улына»
Тыге маныт Марий самырык тукымын XVII слётышкыжо чумыргышо чолга марий ӱдыр-рвезе-влак. Кугу Отечественный сарыште сеҥымылан 80 ий теммылан, Шочмо элым аралышын идалыкшылан пӧлеклалтше слёт Звенигово олаште 7-13 июльышто эрта
Провой велыш Марий Элын икмыняр районжо, Башкортостан, Татарстан, Удмуртий республикла, Киров, Свердловск областьла, Тюмень ола, Пермь кундем гыч 100 ӱдыр-рвезе погынен.
Весымат палемдыде кодыман огыл. Тений Марий Эл Калык-влакын пашашт шотышто федеральный агентствын эртарыме самырык-влакын политикыштым комплексно вияҥдыме программе-влакын «Самырык-влаклан регион» всероссийский конкурсыштышт сеҥышыш лектын. Марий самырык тукым слётлан ты программе кышкарыште эртаралтеш.
Погынышо-влакым Марий Эл Кугыжаныш Погын председательын икымше алмаштышыже Лариса Яковлева, Звенигово муниципальный районын вуйлатышыже Наталья Лабутина, ты район администрацийын вуйлатышыже Сергей Петров, республикнан тӱвыра, савыктыш да калык-влакын пашашт шотышто министрын алмаштышыже Николай Любимов, Оньыжа Эдуард Александров саламленыт. Слётым почмо кечын йырваш пайрем шӱлыш озаланен. Ӱдыр-рвезе-шамыч муреныт, кандырам пунен куштеныт, гармоньчо-влак чылаштым весела сем почеш тавалташ таратеныт.
Тыгай мотор верыште, Юл воктене, шокшо кеҥеж кечын, мутат уке, каналтыме шуэш, но ӱдыр-рвезе-влак слётыш тунемаш, шкем ончыкташ толыныт. Нунылан ятыр оҥай мероприятийым, марий калыкын историйжылан, этнопсихологийлан, проект пашалан пӧлеклалтше занятийлам эртареныт. Историй дене кылдалтше лекцийлам Чакмарий школын директоржо Владимир Кашков вӱден. Тудын темыже – «Сареш шочшо Герой-влак».
Тӱвыра программат моткоч поян лийын. Слётчик-шамыч усталыкыштым, уш пӱсылыкыштым КВН-ште, «Мунло» интеллектуал марафонышто, «Сем лото» музыкальный да моло творческий конкурслаште ончыктеныт. Кугу Отечественный сарыште элнам аралыше кугезына-влакым шарныме дене кылдалтше конкурсышто кажныже слётыш колтымо пашажым арален. Эн сайжым диплом, пӧлек дене палемденыт. Ойыртемалтше паша-влакым варажым интернетыште, Мер Каҥашын, Российысе Марий самырык тукым слётын воткыл лаштыклаштышт лудаш, видеопрезентацийым ончаш йӧн лиеш. Тыгак Звенигово кундем дене лишкырак палыме лийыныт, экскурсийыш коштыныт, сувенир-влакым ямдылыме мастер-классыш ушненыт, слётын мистерже ден миссшым ойыреныт, Совет Ушем Герой Зинон Прохоров нерген «Вӱд шижеш» («Вода чувствует») спектакльым онченыт.
Слёт кайыме жапыште спортланат кугу тӱткышым ойыреныт. Мийыме кечын слётчик-шамыч волейбол, пляжысе футбол, баскетбол дене модыныт. Кажне таҥасымаш шокшын эртен, матч мучаште команде-влак икте-весылан тауштеныт, кидым кучен, ваш саламленыт.
– Слётышто тений кейс-влак дене пашам ыштыме ойыртемалтше шӱлышым пурта. Тиде темлымашым самырык-влак шкештак пуэныт. Шкешотан мутланымаште ӱдыр-рвезе-шамыч тӱрлӧ аланыште палдырныше проблемым кычалыныт. Мутлан, медиаште улшо проблеме деч кузе утлаш кӱлмӧ йӧным муын, эксперт деке лектыныт, интернет лаштыклам шымленыт. Кейс дене пашам ыштымаште вич йогын лийын: медиа, марий йылме, тӱвыра да самырык тукым, туризм, еш. Ӱдыр-рвезе-влак социальный проектирований дене кылдалтше пашаштымат араленыт. Слётышто шкем чолган ончыктышо да уш-акылышт дене ойыртемалтше-влакым тений шыжым Финн-угор калык-влакын форумышкышт ӱжына, – каласен слётын штабшын еҥже Галина Ласточкина.
Мутат уке, слёт эн ончыч марий калыкын тӱвыражым, йылмыжым аралымаште кугу надырым ышта. Марий Эл деч ӧрдыжтӧ илыше самырык марий ӱдыр-рвезе-влакым шочмо калыкшым пагалаш туныкта.
– Слётын икымше да пытартыш кечыла ойыртемалтыт. Ӱдыр-рвезе-влак икте-весышт дене лишыл лийыт, ойырлен кайымыштат огеш шу, эсогыл шинчавӱдыштат лектеш. Нуно слёт деч варат кылым кучат, йӧн лийме семын вашлияш тыршат. Слётышто налме шинчымашым илышыштышт кучылтыт. Ик эн тÿҥ шонымашна – марий самырык-влак коклаште ончыко вÿден кайыше еҥым кушташ, мер илышыш ушаш. Тидыже илышыш шыҥдаралтеш, ме тидым ужына, – манын Оньыжа Эдуард Александров.
Черетан слёт историеш кодеш, но тудо умбакыжат илаш, вияҥаш, марий ӱдыр-рвезе-влак коклаште чолга еҥым кушташ полшаш тӱҥалеш.
Михаил Скобелевын фотожо.
