Марий шӱлышан чолга пӧръеҥ Николай Васильев йоча годсо шонымашыжым илышыш шыҥдара – кӱсле дене шокташ тунемеш.
Куштылгыжак огыл
Морко район Кугу Шале ялыште шочын-кушшо, а кызыт ешыж дене Йошкар-Олаште илыше Николай йочаж годым боксёр лияш шонен. Школыш кайымекыже, куштылго атлетике дене капкылым шуарен, тӱрлӧ таҥасымаште чолгалыкым ончыктен. Кугурак класслаште трукышто кӱслем шокташ кумылжо лектын, но ны школышто, ны верысе клубышто семӱзгаржат да тудым шоктен моштышыжат лийын огытыл. Садлан шонымашыже ӧрдыжкӧ шӱкалалтын.
– 2024 ийыште «Интеллектуал» тӱвыра-увер рӱдер вуйлатыше Эльвира Викторовна Куклинан кӱслем шокташ кумылан-влакым «КӱслеКыл» усталык студийыш чумырымыж нерген увертарымашыжым ужынам. Уло кумылын тушко кошташ тӱҥальым. Занятийыште икмынярын лийыныт, пӧръеҥже – лач мый веле. Студийын музыкальный вуйлатышыже, Марий Элын сулло артистше Людмила Григорьевна Плотникова, эн ончычак семӱзгар нерген каласкален, а вара, кӱсле кылым чывыштылын, семым лукташ туныктен, – палдара Николай.
Кӱсле сем кумылым нӧлта, юзо сем савыртышыж дене чоным тарвата. Тудын дене шокташ ӧрдыж гыч ончымаште веле куштылгын коеш. Николай тидым икымше занятийыштак шижын шуктен.
Кок ий жапыште морко рвезе «Кӱсле», «Акпарсын маршыже» произведений-влакым шокташ тунемын.
– Варажым Людмила Григорьевна йӧратыме муремым шокташ туныктен. Санян Вачин, Василий Пектеевын, «Канде ӱжара» мурыжо чот келша. Семым сайынак пышташ тунем шумеке, мурашат шкеак тӱҥальым, – ешарыш кӱслезе. – Моткоч сай произведений, сылнымут корнылаже шӱмеш логалше, чонеш витен пурышо.
Шукерте огыл ты студийын участникше-влак «Чеверын, куэрем, чеверын, ломберем» рекрут мурым тунемыныт: шкештак мурат, шкештак шоктат.
Шкежак ыштен
Студийыш толмыж марте пӧръеҥын шке семӱзгарже лийын огыл, да тудо шкак ышташ шонен пыштен. Кушечын тыгай мастарлык?
– Тошто семӱзгарым жапше годым Курыкмарий кундемын мастарже Роберт Венедиктович Кашутин ыштен. Людмила Григорьевна изирак кӱслем ачалаш пуымекыже, тудым тӱжвач да кӧргӧ гыч савыркален-савыркален шымленам. Паша деч вара, яра жапым муын, кандаш тылзе тыршымеке, икымше семӱзгарым ӱмаште ыштен шуктышым. Тидлан кож оҥам да фанерым кучылтынам. Изиш шотлан толын огыл: оҥаже шелын. Тиддеч вара уэш весым ыштенам, – чонжым почо мастар еҥ. – Ты ганат экшыкым шижым: йӱкшӧ начаррак лектеш, а кӱслен йӱкшӧ яндар, йоҥгалтше лийшаш.
Усталык студийым вуйлатыше да тудын участникше-влак шыжым Чуваш Республикысе Алатырь олаш кӱслем ыштыше Александр Николаевич Теплов деке миен коштыныт. Мастарын ончыктен-ончыктен туныктен каласымыже Николайланат моткоч пайдале лийын.
– Икмыняр видеом, фотом колтен, ой-каҥашыжат кӱлешан улыт. Садлан ынде кумшо кӱслем ышташ тӱҥалаш чонем йӱла, – ойла Николай Васильев. – Кӱлеш чыла материалымат чумыренам, жапым веле муаш тыршыман.
Чон йодмо сомылжым пӧръеҥ гаражыштыже шукта. Кызыт тушто йӱштырак, садлан игече левештымеке, шонымашыжлан пижеш.
Николайын усталык пашаже пелашыжланат да вич ияш ӱдыржыланат келша. Изи падыраш, ачажын воктекыже толын, коклан кӱсле кылымат чывыштылеш.
Гармонь денат мошта
Николайын йоча улмыж мӧҥгыштышт лийше «Россинка» гармонь лийын. Тудым ачажын шольыжо-влак шоктеныт.
– Йошкар-Оласе технологий техникумышто тунемме жапыште тӱшкагудысо ик рвезе деч гитарым перкалаш тунемым. Ты семӱзгар самырык-влак коклаште утларак йодмашан, садлан кидыш чӱчкыдынак налаш логалын, – воштылеш Николай. – Нине кум семӱзгарын ойыртемже да шокташ тунемме годым лекше нелылык нерген ойлаш гын, шуко тыршымашым, чытышым кӱсле йодеш.
Тургыжланен
Кӱслем шокташ тунеммыж дене студийын участникше-влак дене пырля Николай сценыште мастарлыкым ончыкташ тӱҥалын.
– Утларакше Калык тӱвыра пӧртыштӧ шоктена. Ӱмаште Курыкмарий районышто эртаралтше «Кӓршӹн кӹлвлӓ курымвлӓм ушат» фестиваль-конкурсышто икымше степенян лауреат лийынна. Тыгак «Пой, гармонь – душа России» фестиваль-конкурсышто «Ретро» ансамбльлан шоктенна. Эшпай лӱмеш Маргосфилармонийын сценыштыже выступатлымымат кугу пиаллан шотлыман, – палдара кӱслезе. – Икымше гана калык ончыко лекме годым тургыжланымем моткоч сайын шарнем: кид-йолем чытырен, шӱмем лектын вочшашла пырткен. Ындыжым тунемалтмыла чучеш, но садак чон вургыжмаш шижалтеш.
Пу гыч – мотор арверым
Йошкар-Оласе технологический техникумышто пушеҥгым перерабатлыме техник-технологлан тунемын лекше Николай Васильев чоҥышылан тырша. Кажне кечын шуктымо пашаже пырня гыч тӱрлӧ оралтым чоҥымо дене кылдалтын.
– Ачам плотник лийын. Жапше годым пурам пуралаш, мончам але пӧртым чоҥаш полшаш, омса ден окна янакым шындаш эреак ӱжыныт, окснасергамат моторын ыштен. Тудымак ончен, йоча годым пушеҥге гыч мыят тӱрлӧ арверым: янлык, кайык-влакым, кухньышто кучылтмо оҥам – пӱчкеден луктынам, вараракше пӱкен ден ӱстелымат ыштылынам. Кызыт утларакше калыкын йодмыж почеш тошкалтышым ямдылем. Проектшым шкеак шонем, – каласкала уста кидмастар. – Ачамын ыштен кодымо арверже шочмо суртыштына кызытат уло, садлан авам тудым эреак порын шарналта.
Иктешлыме семын
Теве могай тудо мемнан тачысе геройна: чолга, усталык шӱлышан да шке мутшым пеҥгыдын кучышо. Тыгай койыш-шоктышан улмыжлан кӧра йоча годсо шонымашкыже шуын: кӱслем шокташ веле огыл, эше тудым ышташат тунемын! Тудын тыршымыже пелашыжланат келша, вет тудат кидпашам йӧрата: модышым пидеш, йочасадыш тӱрлӧ поделкым ыштылеш. Теве тыге, ешыште икте-весым умылен, пагален илыме чон йодмо пашам уло кумылын шуктет да сеҥымашке шуат.
Алевтина БАЙКОВА
Фотом еш альбом гыч налме
