САМЫРЫК ТУКЫМ СЫЛНЫМУТ УВЕР ЙОГЫН

Курык коклаште йоҥген сылнымут

21- 28 июньышто шочмо йылме дене возышо самырык литератор-влакын Йылме арт-резиденцийышт пашам ыштен. Проектым РФ культур инициативе президент фондын полшымыж дене Калык-влак кокласе кыл шотышто ресурсный рӱдер эртарен. Тушко Марий Эл гыч самырык поэтессе, С.Эсаулова лӱмеш «Светлана» фондын премийжын лауреатше Виктория МАТВЕЕВА ушнен. Таче ме тудын дене мутланена.

– Виктория, тый кузе тиде проектыш логалынат?

– Уверым интернетыште ужынам. Кумда Российыште эртаралтше тиде проект шке шочмо йылме дене самырык возышо-влаклан пӧлеклалтын, садлан тушко ушнаш мыйынат кумылем лектын. Проект тӱҥалтыште кок ужашан лийын: ончыч интернет гоч лекций-влакым колыштмо, вара мӧҥгӧ пашам шуктымо. Тышке кеч-могай ийготан-шамыч ушнен кертыныт. А кокымшо ужашыште кугу онлайн-вашлиймаш лийын, тушко почеламутым, прозым, йомакым возышо 35 ияш марте ийготан-влакым ӱжыныт, финалыш 10 еҥым ойырен налыныт, кузе вара пален налынам, чылаже 60 нарын лийынна. Ик участникше теве мый лийынам.

– Резиденцийлан Башкортостан Республикын Бурзянский районжым ойырен налме. Могай амал дене?

– Проектын амбассадоржо – тысе верыште шочын-кушшо башкир поэтесса Айгуль Габитова. Тудын творчествыштыжат виян, у формым ужына, поэзийже сцене гыч музыкант-влак дене пырля йоҥга. Тыгодымак ала-могай у толкыным кычалмаш, тукым гыч тукымыш толшо йӱлам, культурым аклымаш шижалтыт. Тидак мемнамат, тынар шуко калыкым, тӱрлым да пояным ышта. Чеверласыме пытартыш кече марте Айгуль мемнан дене пырля лийын.

– Тусо калык дене палыме лияш жапда ситен? Вершӧр тылат келшен?

Новосубхангулово ялыште мемнан башкир калыкын тыглай илышыж дене палдареныт, уна семын вашлийын сийленыт. Пошкудо ялыш намиеныт. Калык йӱлам, шочмо йылмым арален кодымо дене тусо ял Морко район Шеҥше да Унчо кундемлам ушештара. Мыланна марлан кайыше ӱдырым сӱанлан ямдылыме йӱлан ужашыжым ончыктеныт. Эшежым Шульган-Таш заповедникыш намиен коштыктеныт. Икманаш, тусо пӱртӱс кумылым савырен.

– Урал батыр нерген легендышт кызытат калыкыште ила…

Тиде Урал курык кузе шочмо нерген легенде. Весымат пален нальым. Марий кундемыште кажне ийын Колумб лудмаш эрта гын, тыште йоча-влак «Урал — батыр» эпосым тунемыт. А туштыжо 4755 поэтический строка! Жюри тылат могай строкам ойла, тый, тушечын тӱҥалын, умбакыже каласкалышаш улат. Манаш веле вет! А мемнан коклаште улшо башкир ӱдыр Зухра Рахматуллина эпос гыч ужашым мурен ончыктыш. Пеш сылне!

– Проект жапыште мом ыштенда, каласкален пу.

Ойлышым, ме тӱрлӧ йылме дене: руш, марий, немыч, чуваш, коряк, ненец, башкир, коми, бурят – йылмыла дене возышо 10 участник лийынна. Проектын тӱҥ сомылжо возаш туныкташ, возымо технике дене палдарымаш огыл, а кажне возышо шке возымыжым видео дене сӧрастарен ончыктышаш. Курыкан, эҥеран кундемыште ме шкаланна келшыше верым кычалынна, вара операторын полшымыж дене почеламутнам лудмо видеом ыштенна. Тыге кажныже шке сылнымут проектшым видеоформатыш савыраш тунемынна. Сылнылык гочынат шочмо йылмым арален кодаш, вияҥдаш лиеш манме шонымаш дене тушеч пӧртылынам.

– Тый могай почеламутым лудынат?

– Кеҥеж нерген почеламутем келшышын чучын да ойырен налынам. Тушто уто шонымаш уке, видеосюжет пеш проста, вершӧржат пеш келшен толшо. Эше лекцийым колыштмо годымак, шочмо йылмыдан моторлыкшым, ойыртемжым иктаж-кузе сӧрастареда гын, видеода изирак литературный кино але концерт гае лиеш манын ойленыт. Тыге мый шиялтыш дене шокташ тунемынам.

– Эше марий тувырым чиенат…

– Марий тувырым шуэн чияш логалын гын, проект эртыме жапыште тудо тӱжвал тӱсемым ала-мыняр гана сӧрастарен. Марий вургем, шонем, сӧралын возын сылнымут корныш. Кап-кылланат куштылго ыле пеш. Видео лектышыжат лийже куштылго кумылан, ласкалыкым кондышо.

– Йылме дене кылдалтше проект, тудын кӱлешлыкше шотышто кузе шонет?

– Посна кундемыш лектын, арт-резиденцийым эртарымаш мыланем Марий Элыште палыме «Кеҥежымсе сылнымутчо» семинарым ушештара. Алена Иванова ден Зоя Дудинан чумырымо семинарыштышт мыят лийынам, пеш келшен. Тылеч посна Алена Яковлеван тӱҥалме «Чонволгалтыш» лабораторийын пашаж денат палыме улам, Мыйын шонымаште, шочмо йылме дене кылдалтше проект-влак моткочак кӱлешан улыт, вет Российыште ятыр проектше руш йылме дене шукталтеш. Теве арт-резиденцийым чумырышо-влакын ойлымышт гыч умылышым, шочмо йылме дене сылнымутым возышо шагалрак.

– Умбакыже мом вучеда? Проектын лектышыже могайрак лиеш?

– Тӱрлӧ йылме дене йоҥгышо сылнымут видео-влакым шыжым Икымше Российский национальный канал дене ончыкташ тӱҥалыт. Адакшым кажне участникын возымо пашажым ик сборникыш чумырат, тудат шыжылан ямде лийшаш. Мыланна мӧҥгӧ пашам пуэныт: тиде сборник дене верысе калыкым палдараш, вес семынже, презентацийым ышташ.

Проект жапыште тӱрлӧ мастер-классым эртареныт. Икманаш, шӱлалташат жап шагал лийын. Шке пашана-влакым иктеш чумырен, «Родное» сылнымутан постановкым ыштыме. Тудым Бурзянский районысо тӱвыра пӧртыштӧ, «Агидель» йоча лагерьыште, Уфа олан национальный библиотекыштыже ончыктымо. Чыным ойлаш гын, тыгай паша да лектышыже мыланна, участник-влаклан, путырак келшен. Вет шкем изишак артист семын ончыктымо. Адакшым чылан пырля шонымо, кычалме, ваш-ваш полшымо. Ала-могай ик кугу шонымаш дене нине кечылам илен лекме.

– Пеш кугу тау, Виктория, тыге радамын каласкалыметлан. Сылнымут пашат ушнен толжо, почеламутым лудмо у видеот дене умбакыжат куандаре. А ме, лудшо-влак, у книгат лекмым вучена.

Л.СЕМЕНОВА мутланен

Фотом В.Матвееван соцкыл лаштыкше гыч налме

 

Опубликовать в Одноклассники

Добавить комментарий