Морко район Кораксола ялын ӱдыржӧ Марина Фёдорова Республикысе курчак театрыште лу ий утла пашам ышта.
Йоча пагыт
Марина шуко шочшан ешыште кушкын. Ныл икшыве изинекак усталык шӱлышан лийын. Марина – кумшо шочшо, изинекак курчак дене модаш чот йӧратен. Ялысе школышто тунеммыж годым иктаҥашыже-влак коклаште артист шӱлышан улмыж дене ойыртемалтын, уло кумылын драмкружокыш коштын. А тидыже ӱдырлан мастарлыкым шуараш чот полшен.
– «Ший пӱян Ший Пампалче» спектакльыште Вуверкувам модмем сайын шарнем: спектакльын тӱҥ героиньыжын ӱпшым шупшылын налаш да нелаш кӱлын. Ӱп олмешыже мишурам пижыктенна. Мый туге чот шупшылынам да пуйто нелынам – тӧршталтымем дене эсогыл пич каен кокыренам. Ончышо-влак чо-отак воштылыныт, – шарналта Марина.
Мариналан шкетын модын кошташ, тӱрлым шонен лукташ келшен. Курчаклан чиемым шкеак урген, тӱрлӧ семын сӧрастарен да нунын дене мутланен.
Ялысе школ деч вара И.С.Палантай лӱмеш тӱвыра да сымыктыш колледжыш Курчак театрын артистшылан тунемаш пурен.
– Йоча годым, врач лийын, еҥым эмлаш шоненам, но кушмо семын шонымашем вашталтын. Адакшым Галина тукым акамат культур колледжыште тунемын. Тудын семын мыйынат сценыш лекмем, калык ончылно мастарлыкем ончыктымем шуын, – ешарыш актрисе. – Российын сулло артистше Галина Владимировна Ковалёван вуйлатыме курсыштыжо тунемаш – кугу чап. Тудо мыланна ик жаплан авам алмаштен, поро кумылан улмыжо, кӱлешан да пайдале ой-каҥашым пуымыжо тачат илышыште тӱрлӧ нелылыкым сеҥен лекташ полшат.
Тунемме годымак
Кокымшо курсышто тунеммыж годым Курчак театрын коллективше дене палыме лийын.
– Тунамак мылам «Любопытный слонёнок» спектакльыште Бегемот аван рольым пуэныт. Ты постановкым республикысе ятыр йочасадыште ончыктенна. Пеш келшен, йоча-влак коклаште шкеат икшывыш савырнет, – ойла ӱдыр. – Практикым эрташ театрыш мийымеке, кугурак ийготан артист-влак кумылын вашлийыныт, курчак дене пашам ышташ, капкыл ынже ярне манын тренировкылан туныктеныт.
Варажым Мариналан чыла гаяк спектакльыште рольым ӱшаненыт: «Букаште» – Бирли урым, клоуным, «Айболитыште» – Чичи обезьяным…
Икмыняр ий тыршымеке, кӱшыл шинчымашым налаш кӱлмӧ шонымаш дене ӱдыр ГИТИС-ыш, Б.Щукин лӱмеш театр институтыш тунемаш пураш тӧчен, но пӱрымаш корныжо мӧҥгеш театрыш конден.
2018-2023 ийлаште Сцене искусство дене Российысе кугыжаныш институтышто заочно шинчымашым нӧлтен.
– Вузышто тунеммаш илышым кумдан ончаш туныктен, пашаште кушкаш полшен, – палемдыш Федорова. – Режиссёр, художник-постановщик Татьяна Викторовна Батракова чыла гаяк спектакльыште рольым ӱшанаш тӱҥалын, вес постановкылашкат пуртен.
Лу ий утла жапыште актрисын рольжо моткоч шуко погынен, поснак «Щелкунчикыште» Кларам, «Крошка Енот» спектакльыште Енотым модмыжо, «Вот какой рассеянный с улицы Бассейной» постановкышто Чарли Чаплинын куштымашыже поснак келшат. Южо спектакльыште кок-кум рольым иканаште модашыже перна. Мутлан, «Тили-бом» спектакльыште сӧснам, казам, чывым модеш веле огыл, нунын семын йӱкымат луктеш.
– А тидланже репетиций залыш шкетын кодын, воштончыш ончылно кужу-ун репетироватлем. Мӧҥгыштат тӱрлӧ сомылым ыштымем годым рольым тунемам, янлык, кайык семын я муралтем, а мӱгыралтем, – воштылеш Марина.
Уэмын
Пытартыш жапыште театрын репертуарже палынак уэмын: кугыеҥ-влаклан келыштарыме икмыняр спектакль шындалтын. «Йӱд орол» постановкышто самырык актрисе Овдам, Йӱд оролым да Русалкым модеш. Вӱдвара дене куштымашымат мастарын ончыкта, тӱрлӧ йӱкымат моштен келыштара.
Мут деч посна, артист-влакын капкыл лывыргылыкышт, куштымашышт гоч илышым почын ончыктышо «Йӱксалче» постановкат калык пагалымашым сулен. Тиде спектакльым «Яндар» (2023 ий), «Йошкар-Ола театральная» (2024 ий), «Майатул» (2024 ий) фестивальлаште кӱкшын акленыт.
– «Йӱксалче» – чоныш логалше спектакль. Тудым сценыш лукташ кужун ямдылалтынна: парня гыч тӱҥалын, уло капкылым чын лывырташ кужу жап тунемынна. Тыште икоян ансамбль улмына сайынак шижалтеш, – рашемдыш ваштарешем шинчыше поро кумылан ӱдыр.
Лишыл йолташ
Кажне курчакым актрисе поро да шерге йолташыжлан шотла, нунын дене саламлалтеш, вуйышт гыч ниялта.
– Мыланна нуно чонан гаяк улыт. Сценыш лекме деч ончычат курчак дене кутырем, сайын модаш тыланем. Трукышто пуртен колтем гын, нелеш налаш огыл манын йодам, – рашемдыш тудо.
Чыла курчак кокла гыч Мариналан Чарли Чаплин марионетке келша. Мутланымына жапыштак, тудым кидышкыже налын, постановко гыч изирак ужашым модын ончыктыш. Геройын куштымыжым, шляпажым налмыжым, кидысе тояжым пӱтыркалымыжым да койышланен ошкыл кайымыжым ончаш моткоч оҥай ыле!
«Йоча-влак чыла шижыт»
Курчак артистын пашажым шукынжо куштылгылан шотлат. Тидын шотышто актрисе тыгерак вашештыш:
– Йоча-шамыч йоҥылышым ыштымым, кумыл деч посна сценыште модмым моткоч писын умылат да шижын шуктат, тидыже йӱкланымышт гоч сайын палдырна. Спектакльна-влак илыш, еҥ коклаште шкем кучымо нерген улыт, поро ден осалым ойыраш, илышым умылаш туныктат. Чыла тидым йоча-влаклан, курчак дене модын, нунын кутырымышт гыч намиен шукташ тыршена.
Шем теҥыз воктене
Театр коллектив дене тӱрлӧ олаш гастроль дене але тӱрлӧ фестивальыш лектын коштмым актрисе кӱлешанлан шотла. Калмыкийыште, Кузбассыште, Москошто, Кировышто лиймыштым порын шарна.
– Шукерте огыл Крымыште «Таврида.АРТ» сымыктыш фестивальыште «Йӱксалче» визуально-пластический этноспектакльым ончыкташ куанле ыле. Вет тушко кумда элнан 89 регионжо гыч самырык-влак ушненыт. Спектакльым шокшын вашлийыныт, «Браво!» манын кычкырымыштат кумылым нӧлтен. Адакшым мыланнат, артист-влаклан, Шем теҥыз воктене каналташ да йӱштылаш йӧн лийын, – палемдыш Марина.
Вий-куатым пуа
Каныш кечылаште ма яра жапыште актрисе шочмо Кораксола ялышкыже вашка. Тушто тудым йӧратыме ача-аваже, пагалыме родо-тукымжо да лишыл йолташыже-влак вучат.
– Шочмо кундем вий-куатым пуа. Ялыште лийме годым чодыраш яндар южым шӱлалташ, саскам але поҥгым погаш миен толаш тыршем. Тушто чонлан эре куштылго, кумыл шулдыраҥше, эсогыл йӱран игечыжат у пашам ышташ тарата.
Яра жапыште
Яра жапыште Марина кином онча, книгам лудеш, рольым тунемеш, репетироватла. Театрлашкат миен толаш келша, поснак М.Шкетан лӱмеш Марий драмтеатрыште спектакльым ончаш йӧрата.
– Постановкым тыглай еҥ семын гына ом ончо, артист-влакын пашаштым тӱткын эскерем, тиде але вес сӱретыште ты ужашым мый кузе модам ыле манын таҥастарен шонкалем.
Теве тыгайрак мемнан тачысе унана: чолга, чулым, чон йодмо пашажым йӧратен шуктышо да, курчак дене модын, илышым умылаш туныктымыжым поро пашалан шотлышо.
Алевтина БАЙКОВА
Авторын фотожо
