Марий Элыште 23 февраль гыч 1 март йотке Иммунитетым пеҥгыдемдыме арня палемдалтеш.
Иммунитет капкыл нелыт дене чак кылдалтын. Нелыт иземеш – тазалыклан кугу тӱткышым ойыраш жап: айдеме кенета да амал деч посна каҥгештеш гын, организмыштыже илышлан лӱдыкшым ыштыше ала-могай чер вияҥеш манын шотлаш лиеш. Тидымак шотыш налын, кажне айдемылан арняште ик гана эрдене шуженеш капкыл нелытым висаш кӱлеш. Шке семын каҥгештме годымат шекланаш темлалтеш, вет тыгодым алмашталтме чыла паша лугыч лиеш, да организм кугу нагрузкым чыта.
Капкыл нелытым иземдаш таратыше амал шуко. Нунын кокла гыч иктыже – уто нелыт да тудын тазалык дене чак кылдалтмыже. Кояҥмаш шуко черлан: вӱргорно давленийлан, 2-шо типан сакыр диабетлан, мокш стеатозлан – вияҥаш амалым ышта. Но уто нелытым погышо шагал огыл еҥ тидын нерген огыл шона, чӱчкыдынжӧ йӧратыме джинс йолашыжым але тувыржым чиен кертдымыж шотышто тургыжлана.
Капкыл кугыт ден формым нормыш кондаш могай-гына амал ынже лий, икмыняр фактым шотыш налаш кӱлешак.
Пеҥгыдемдыме: коя компонентын шукеммыж годым иммунный системын пашаштыже пуалаш амалым ыштыше агент-влакын чолгаҥмыштлан кӧра вашталтыш лиеш. Уто нелыт улмо годым эркын, но ӱшанлын вияҥше пуалше чер шке клеткыже-влак шотышто аутоиммунный реакцийым колта. Моло шымлымаш-влакын результатышт ончыктен: кояҥме годым иммунитет гриппын вирусшым, тыгак грипп ваштареш вакцинацийым начарынрак чыта. Вакцинироватлалтше, но кояҥме дене орланыше кугыеҥ грипп але вирусан моло чер дене кок пачаш писын черланен кертеш. Сандене, капкыл нелытым нормыш кондаш гын, иммунитетын пашажым мыняр-гынат саемдаш ӱшан уло.
Капкыл нелытым нормыш кондаш манын, чылажымат иканаште ышташ огеш кӱл: эн изи гыч тӱҥалман да у пунктыш чыла шотыштат ямде улмо годым веле кусныман. Манмыла, эркын ошкылат – тораште лият. Адакше арняште 1 кг деч шуко нелытым кудалташ лӱдыкшӧ. Тыге:
- Цельым шындыман. Результатым шинчалан коймо верыш возыман. Кажне эрдене шуженеш висалтман, но тыгодым тӱткышым цифрлан веле ойырыман огыл. Висалтмаш ситуацийым контрольышто кучаш гына полша.
- Вӱдым ситышын йӱман.
- Кечыште 5 порций деч шагал огыл пакчасаскам, емыж-саскам да мӧрым кочман.
- Кажне кечын физзарядкым ыштыман.
- Шкем чот шужымо марте шуктыман огыл. Вич шагат нимом кочкаш огыл гын, шкем опкынланыме деч кучаш неле лиеш. Шужымым жапыштыже луштараш сумкаште иктаж-могай пайдале кочкышым коштыкташ кӱлеш.
Модный диетым кучаш тыршыман огыл. Капкыл нелыт кок арняште нимынярат огеш изем але рационыш пуртымо вашталтышым чыташ неле гын, врач-диетолог ден эндокринологын полышыштлан эҥерташ лиеш.
Шотыш налза: шканна мо сайым ыштен кертына гын, тидым тачак ышташ тӱҥалза. Сай результат але волышо кумыл уто нелытым кудалтыме корнын ужашышт гына улыт. Кӱчык жапан диете ден марафон пайдалыкыштым пеҥгыдемден огытыл. Сандене «таза капкылыште – пеҥгыде иммунитетан таза чон» манме цельышке изи ошкыл-влак дене гына шуаш лиеш. А тиде, мутат уке, – кужу да пиалан илыш.
Наталья ЧЕГАЕВА,
Марий Эл Тазалык аралтыш министерствын эмлыме-профилактике полыш да лицензирований пӧлкажын советникше.
Марий Эл Тазалык аралтыш министерствын фотожо.
