Йошкар-Олаште Кугыжаныш Погынын президиумжо ден «Марий Эл Республикысе муниципал образований-влакын советышт» ассоциаций заседанийым иквереш эртареныт.
Йыргешке ӱстел йыр
Заседанийыште кум йодышым онченыт. Нуно 2026 ийын икымше пелийыштыже пырля шуктымо пашам иктешлыме, верысе шкевиктем орган-влакын лекше йодышлам парламентын депутатше-шамыч дене пырля рашемдымышт, молодёжный парламентын толкынжым вияҥден колтымо дене кылдалтыныт.
Заседанийыште Марий Элыште Тӱҥ федеральный инспектор Сергей Беляков, республикын прокуроржын алмаштышыже Андрей Антипин, элгӧргӧ политике министрын алмаштышыже Сергей Вохминцев, регионым вуйлатышын советникше Лев Покровский, верысе шкевиктем орган-влакын вуйлатышышт, Молодёжный парламентын йыжыҥъеҥже ден Кугыжаныш Погын аппаратын кугыжаныш граждан служащийже-шамыч пашам ыштеныт.
Сайлымаш сайын эртен
Марий парламентын спикерже Михаил Васютин коллегыже-влакым сайлымашым сайын эртарен колтымо дене саламлен.
«Кызыт регионлаште законодатель-шамычын заседанийышт эрта. Коллегем-влакын сайлалтмышт нерген кажне кечын пален налам. Таче – Мордовийыште, теҥгече – Башкортостанысе Курултайыште. Вашке Кугыжаныш Думын у созыв депутатше-шамыч пашам ышташ тӱҥалыт, нуным элыштына илыше граждан-влак сайленыт», – манын Михаил Ваютин.
Россий законодатель-влакын советыштын Санкт-Петербургысо Таврический полатыште эртыше лӱмгече заседанийыштыже элнан президентше Владимир Путин дене вашлиймашым шарналтен, Кугыжаныш Погынын председательже ик тезисым ушештарен: верысе шкевиктем – калык деке эн лишыл кучем. Таче республикнам виктарыме у системыш кусарыме, район-влакым муниципал округлашке савырыме реформо бюджет системылан, социальный сферлан да муниципалитет администраций-влакын кадр составыштлан проблемым лукде эрта.
«Мый чыла муниципал образованийыште лийынам, да лекше чыла йодышым верлаштак рашемденна. Кум муниципал образованийыште, шукерте огыл пеҥгыдемдыме закон дене келшышын, округын депутатше-влакым сайленна. Нуно калыкын илышыжым саемдыме верч тыршаш тӱҥалыт манын ӱшанем», – ешарен парламентым вуйлатыше.
У закон да депутатын мутшо
Сайлыше-влакын наказышт нерген ойлымыж годым парламентын спикерже у официальный документым пайдале закон да тудым илышыш пуртымо икымше ийым кугу йыжыҥ семын аклен. Михаил Васютин республик правительствын полышыжлан тауштен, тыгак депутат-шамычын калыкын тӱҥалтышыжлан полшымо моло программыштат участвоватлымыштым ушештарен.
«Верысе калыкын тӱҥалтышыжлан полшымо проектым илышыш пуртымаште конкурс комиссий депутатын мутшым ешартыш бал семын шотыш налеш. Тиде йӧршын вес механизм, да тиде моткоч кӱлешан. Сандене ме, у йыжыҥ чарак деч посна тӱҥалже манын, изи детальымат каҥашышаш, законодательствын чыла ситыдымашыжым кораҥдышаш улына», – палемден Михаил Васютин.
Самырыклан – корным
Депутат корпусын тиде созывше Молодёжный парламентлан законын проектшым ямдылаш правам пуэн. Заседанийыште парламентын спикерже самырык тукым дене шуктымо пашалан посна тӱткышым ойырен.
«Тачысе мероприятийыш Молодёжный парламент гыч самырыкъеҥ-влакын ушнымышт куандара. Нуно шке пашаштым республик кӱкшытыштӧ сайын да уло кумылын шуктат. Вуйлатышышт – Юл кундем федерал округын ассоциацийжын еҥже, тымарте кок докладымат ыштен шуктен. Ынде тиде пашам муниципал кӱкшытыштат туге виктарен колтыман – изирак йолташна-шамыч тудын ыҥжым умылышт. Нуным Молодёжный парламентын ямдылыме чыла проектышкыже ушаш кӱлеш». – палемден Кугыжаныш Погынын председательже.
Могай кыл, тугай лектыш
Марий парламентым вуйлатышын алмаштышыже Александр Смирнов Кугыжаныш Погын ден Муниципал образований-влакын советышт кокласе паша кыл дене палдарен.
Тений пел ий жапыште муниципал образованийлам вуйлатыше-шамыч Кугыжаныш Погынын кум сессийыштыже, Депутатын кок кечыштыже да «правительствын шагатыштыже» участвоватленыт. Мутлан, 27 январьыште эртыше Депутатын кечыштыже калыкын икоян улмыжым арален кодымо да Кугыжаныш национальный политикын уэмдыме стратегийжым илышыш пуртымо йодышлам онченыт. 5 мартыште парламентын президиумжо дене пырля эртарыме заседанийыште верысе шкевиктемын реформыж нерген мутланеныт. Депутат-влакын полшымышт дене Волжский, У Торъял, Шернур, Курыкмарий да Юрино муниципал образованийлам округлашке савырыме нерген законым приниматлыме.
Верысе шкевиктем орган-влакын депутат корпус дене пырля пашам ыштыме примерышт дене «Козьмодемьянск ола» ола округын вуйлатышыже Игорь Волков ден Советский муниципал районын вуйлатышыже, ассоциацийын председательже Сергей Халтурин палдареныт.
Молодёжный парламент-влакын Йошкар-Олаште да Медведево районышто шуктымо пашашт нерген «Йошкар-Ола ола» ола округын вуйлатышыже Евгений Кузьмин ден Медведево муниципал районын вуйлатышыже Рузяль Усманов каласкаленыт. А Медведево районысо самырык парламентарий-шамычын пашаштым Глеб Леонтьев радамлен. Мут толмашеш, тиде чолга рвезе Медведево посёлкысо 4-ше №-ан школын 10-шо классыштыже шинчымашым пога да ончыкылыклан кугу ӱшаным пуа.
Республикысе Молодёжный парламентын йыжыҥъеҥже-шамыч районласе молодёжный парламентын структуржо-влакым консультативно-совещательный орган-шамычын – Муниципал образований-влак пеленысе мер каҥаш-шамычын составышкышт пурташ йодыныт. Тидыже самырык парламентарий-влаклан кушкын толшо тукымын илышыже да интересше дене кылдалтше пунчал-шамычым ямдылен лукмаште участвоватлаш йӧным ыштышаш.
Курсым ямдылаш темленыт
Депутат Григорий Пейсахович Молодёжный парламентын йыжыҥъеҥже-шамычлан вузласе сообществе-влак дене пырля пӱртӱслӧ огыл уш-акыл (искусственный интеллект) шотышто образовательный программе-влакым ямдылен лукташ темлен.
«5-11-ше класслаште тунемше-шамычлан «Пӱртӱсло огыл уш-акыл да увер лӱдыкшыдымылык» курсым пурташ палемдат. Предметын задачыже йоча-влакым искусственный интеллектым осал пашалан кучылтшо-шамыч деч аралалташ да цифр йырвел дене умылен пайдаланаш туныктымашке виктаралтын. Кызытеш пеш шуко йодыш уло, молан манаш гын программе уке, специалист уке, учебник уке. Курс пайдале лийже манын, Молодёжный парламентлан тиде пашашке ушнаш кӱлеш, шонем», – манын тудо.
Заседанийым мучашлыме годым участник-влак законодательный кучемын, верысе шкевиктемын да молодёжь толкынын иквереш ыштыме пашашт республикым социально-экономически вияҥден колтымо задаче-шамычым сайын шукташ полшымыжлан, а самырык-шамычым пӱртӱслӧ огыл уш-акыл шотышто образовательный программым ямдылымашке ушымо дене регионлан специалист-влакын у тукымыштым кушташ йӧн лиймылан ӱшанен ойленыт.
Маргарита ИВАНОВА.
Марий Эл Кугыжаныш Погынын пресс-службыжын фотожо.
