Звенигово район Кожласола гыч моткоч талантан да чолга ӱдыр Карина 22 октябрьыште Звенигово оласе «Мечта» тӱвыра да каныме рӱдерыште концертым эртара, погымо шийвундо дене колыштмо аппаратым налаш шонат.
«Пӱрымаш»
Тыге лӱмден сольный концертшым Карина. 19 ияш ӱмыргорныштыжо ӱдырлан шуко чытен лекташыже пернен, эсогыл икмыняр гана колыма деч кодын!
Аваже тудым куд тылзашымак ыштен, улыжат 850 грамм нелытан лийын. Моткоч начар, шочмыж годымак сусыргымылан кӧра ДЦП черан. Аза илыше кодеш манын, нигӧ ӱшанен огыл. Но изи ньогалан Юмо илышым пӧлеклен: нылымше кечылан шӱмжӧ кыраш тӱҥалын! Но аваже сокыр улмыжым пален налын да больницешак коден. Кандаш тылзаш ӱдырым Лидия Пантелеевна коваже ончаш налын. Ынде 19 ий ойгымат, куанымат лош пайлат.
Вич ий эртымеш Карина нылйола гына коштын, ойленжат пешыже моштен огыл. Йолӱмбаке шогалташ да моло семынак тудат волгыдым ужын кушшо манын, икмыняр операцийым ыштеныт, но нимогай сай вашталтыш лийын огыл.
Лидия Пантелеевна йӱдшӧ-кечыже Юмым сӧрвален, шуко шнуй верлашке кондыштарен. Дивеевысе монастырьыш Пресвятой Богородицын ӱштыжлан вуйым саваш миеныт, туштак ӱдырлан гына Преподобный Серафим Саровскийын ликшым почыныт. Курыкмарий районысо черкыш мийымышт годым Карина кенеташте ныл ошкылым ыштен! Тазалыкым пеҥгыдемдаш эмлымверыш вочмеке, кандаш ошкылым ыштымыже ковам эшеат куандарен. Тыге Карина, еҥын полышыжлан эҥертен, эркын-эркын тошкешташ тӱҥалын. «Идалыкат кок тылзаш кокыртыш чер (коклюш) дене черланыш, чылт кандалген ыле. Илен лектеш манын шонен омыл. Черке бачышкан ойлымыж почеш икмыняр шнуй памашыш кондыштаренам, эсогыл 30 градус йӱштыштат вӱдыштӧ чывылтенам. Туддеч вара веле ылыжме гай лийын», – шарналта кова.
Семӱзгарже мочол?!
Карина изинекак музыклан шӱмаҥын. Ныл ияшыж годым изи синтезатор дене семым луктын. Ты жапыште кухньышто кочкаш шолтен шогышо коваже чот йывыртен. А кызыт тудо гитарым, фортепьяным, баяным, аккордеоным, гармоньым, кантелем шоктен мошта. Кодшо кечылаште нунын деке унала мийыме годым ӱдыр кажне семӱзгарже дене шокталтыш, семлан келшыше мурымат муралтыш. «Гитарым ныл-вич ияшем годым Чебоксар гыч Настя лӱман ӱдыр лӱмынак конден, а финн кӱслем, кантелем, ӱмаште 18 ийым темымылан марий шӱлышан ӱдырамаш Алевтина Войтович пӧлеклен. Кантелем финн фольклорист Элиас Лённротын этнографий записьше почеш шокташ тунемынам, тӱрлӧ видеоурокым колыштынам», – рашемдыш Карина.
Варган, шиялтыш да шейкер дене лукмо сем-влакат кумылым нӧлтышт. «Африкан тӱмыр, джембе, лишыл кечылаште толын шушаш. Перкуссионист-влакын перкалымыштым колынам да мыйынат тыгай семӱзгарым перкалымем шуын. Очыни, марий мурымат келыштараш лиеш? Экспериментым ыштен ончынем», – ешарыш ӱдыр.
Ончет да куанет, шонет да ӧрат: кушеч тыгай мастарлык? Карина чыла семӱзгаржымат шке семынже шокташ тунемын. Эше кажныжын фирмыжым да тудым кушто ыштен лукмым чыла пала. «Семже лектеш, да мылам шоктен ончыкта. Пырля куанена. Тудын йывыртымыжым ужам да илашат куштылгын чучеш, садлан йодмыж почеш чыла семӱзгаржымат шкеак наледенна, а нунын акше шулдыжак огыл: 52, 70, 72… тӱжем теҥге. Тек шокта, тек тунемеш. Садлан кертмем годым сценыш луктынак кодаш шонем», – каласкала 68 ияш кова.
«Муро мыйым эмла»
Икымше гана шым ияшыж годым Волжский район гыч «Шайра» ансамбльын солисткыже Нина Николаева дене пырля сценыш лектын. Изи Каринам калык ончылно муралтыме, ончышо-влакын тауштен перыме кидсовышышт пуйто шулдыраҥденыт. Тыге тудо мурым возаш тӱҥалын. Репертуарыштыже шке возымо 19 мурыжо уло. «Муро да сылне сем гоч мый шке шонымем, чоншижмашем дене калыкым палдарем, тыге мый куаным да ойгым илен лекташ вий-куатым муам. Муро да сем дене мый шкемым эмлем. Тыге илашат куштылгырак, – манеш Карина. – Мылам тӱрлӧ йылме дене мураш келша: марла, рушла, китайла, чыганла, сербла, болгарла… Шочмо марий йылме дене мураш эн чот йӧратем».
Сеҥымашыже ятыр
Республикыште да Российыште эртаралтше тӱрлӧ конкурсышто, фестивальыште мастарлыкым ончыктышо ӱдырын сеҥымашыже ятыр, тидым тӱрлӧ кубокшо ден дипломжо сайынак пеҥгыдемдат. Муро аланыште вияҥаш Россий шӱдыр-влак Диана Гурцкая, Борис Грачевский, Шаман дене палыме лиймыжат полша. Икмыняр жап гыч Карина Йошкар-Олаште концертым эртарынеже. Тушко Диана Гурцкая толаш ямде!
– 22 октябрьыште эртарыме концертем Ош тростьын тӱнямбал кечыжлан пӧлеклалтеш. Тудо 23 октябрьыште палемдалтеш. Сокыр-влакат моло семын илышлан куанен, йыр улшо вашталтышым шижын илат, чон йодмо сомылыштым шуктат. Тидымак эртараш шонымо концерт шотыштат мый ойлынем, – чонжым почеш изи Карина. – Адакшым вес музыкант-влакын шоктымыштымат утларак раш колыштнем. Теве концертым эртарыме окса дене колыштмо аппаратым налына гын, усталыкем эшеат вияҥден колташ йӧн лектеш, шонем. Тудо шергак огыл, 300 тӱжем утла теҥге веле. Тунам вара йӧратыме коваемынат ойлымыжым раш колаш тӱҥалам.
Ӱдыр моткоч ушан да талантан. Тудо кажне шомакшым вискален мутлана, ушан термин-влакым кучылтеш, весын кутырымыжым тӱткын, умылен колыштеш. Моло семын шочынак ужаш да сайын колаш пӱралтын огыл гын, Юмо тудлан мастарлыкым пуэн! Весела койыш-шоктышан, йымыжан мутланыше, еҥым йӱк да кидшӱм дене шижын моштышо ӱдыр пелен тугаяк поро кумылан, моткочак скромна коваже – эреак воктеныже. Тудо чылажымат шке вийлан ӱшанен, шӱм-чонжым колыштын, йӧратыме уныкажын шонымашыжым шукта. Мом ыштет, ава-кова чон тудо тугае, изи падырашет верч эсогыл кава гыч шӱдырым волташ ямде.
Мыйын эҥертышем…
– Ковам – эн лишыл айдеме, ӱшанле эҥертышем. Мыйым шкемын дечат сайынрак пала. Ковам – мыйын шинчам да пылышем, мыйын продюсерем, костюмерем. Тудо ноя, коклан черлана гынат, мыйын верч чот коляна, ойгыра, но нимолан вуйым ок шупш, ончыко кая, Юмылан пелештен, чыла сайым йодеш, – коважын кидкопажым чурийышкыже лишемда да ойжым умбакыже шуя. – Ковай, тазалыкет пеҥгыде, ӱмырет кужу лийже. Тыйын пелен гына мый чыла шонымашкем шуын кертам.
Тунемын огыл
Индеш уныкан да ныл кугезе уныкан кован чонжым ик йоҥылышыжо туржеш: йӧратыме Каринукшым тунемаш пуртен огыл. «Шым ийым темымекыже, Савинысе сокыр-влаклан интернат-школыш пеледыш аршаш дене миенна ыле: ДЦП черлан кӧра кочкын кертын огыл да ышт кодо. Варажым Волжский район Карай школыш кажне арнян кондыштарышна. Кок ий гыч Брайль системе дене туныктышына сулен налме канышыш кайыш, да тунеммым чарнышна, – тургыжлана кова. – Школым тунемын лекме документше укелан кӧра ындыжым музыкальный школышкат огыт нал. Музык направлений дене пеш тунемнеже да…»
Малахов деке
Карина ден коваже кызыт концертлан ямдылалтыт, а У ий деч вара «Россия 1» телеканалыште ончыкталтше Андрей Малаховын передачышкыже кайышаш улыт. Россий телевӱдышӧ Лидия Пантелеевналан ынде икмыняр гана йыҥгыртен да съёмкыш ӱжын.
Алевтина БАЙКОВА
Авторын фотожо
