Анна Зинина дене ме кодшо рушарнян Йошкар-Олаште эртаралтше «Угинде» пайремыште палыме лийна.
Тушко тудо ятыр моло кидмастар семынак шке пашаже-влакым еҥ-шамычлан темлаш конден ыле.
Анна Михайловна Волжский район Приволжский посёлкысо школышто туныктышо-логопедлан ышта. Но пӱтынь гаяк яра жапшым йӧратыме кумыл сомылжылан пӧлекла.
Уста авашт кумылаҥден
– Ешыште ныл ӱдыр улына. Авана, Ольга Васильевна Полякова, мемнам шкетын ончен-куштен. Ондак тудо тале кидмастар лийын да чыланнам изинекак ургаш, тӱрлаш, име да крючок денат пидаш туныктен. Сандене кажныже могай-гынат кидпашалан шӱман улына, – каласкалаш тӱҥале уста ӱдырамаш. –Пытартыш жапыште марий-влак коклаште стилизоватлыме марий тӱр кумдан шарлен, да мыйын кумылемат савырен. Тидак марий калыкын историйжым шымлаш тӱҥалаш таратен. Тымарте солыкыш, куэмыш тӱрленам, но пӱшкылым кузе чын ыштышашым Ираида Степанован «Марий тӱр» книгажым лудын тунемынам. Тылеч вара мом, могайым, кузе ыштышаш шотышто ушыштем шонымаш-шамыч шочаш тӱҥалыныт. Тыге ныл ий ончыч марий тӱран икымше кидпашамым ыштенам. Тиде брошь лийын. Марий тӱран кидпаша – тиде тукым дене кыл, санденак эн ончыч шканем ыштенам.
Мом-гына огеш ыште!
Тачысе кечылан Анна Михайловна кызытсе жаплан келыштарыме могай гына сынан, форман, тӱсан пылыш кӧржым, кидшолым, шергашым, брошьым, кулоным ыштен огыл! Пашаже-влак коклаште галстук ден шӱша, эсогыл марий тӱран воштончыш ден докер улыт.
– Докер – тиде упш. Кызыт тудо моткоч модныйлан шотлалтеш. Тыгай упшым рвезе ден пӧръеҥ-шамыч веле огыл, ӱдыр ден ӱдырамаш-влакат упшал кертыт, вет тудо – универсальный. Тыгай упшым икымше гана Татарийыште ужынам да мыйынат ыштен ончымем шуын. Но тушто шке калык тӱрышт лийын гын, мыйын марий тӱр дене сылнештараш кумылем лектын. А сӧрастараш тӱҥ тӱрлан мый кечым кучылтам, вет тудо шокшым, волгыдым, ӱшаным, куаным пӧлекла.
Мый кеч-можат весе-влакын деч ойыртемалтше лийже манын шоненам. Шот лекмыла чучеш, молан манаш гын мыйын гай стилян арверым але марте шкежат нигуштат ужын омыл, – палдарыш кидмастар.
Пытартыш жапыште шагалын огыл икгайрак сынан подвескым, кулоным, пылыш кӧржым ыштыме гай чучеш. А тудын, чынак, ойыртемалтшак, кызытсе жаплан эшеат чот келыштарыме улыт. Сандене тиде ӱдырамашын ыштыме кеч-могай сӧрастарышыжымат налаш кумыл лектеш.
«Марий улмем дене кугешнем»
– Мый марий улмем дене моткочак кугешнем! Марий Элыште илымемлан куанем, санденак кажне кидпашашкем пуртымо тӱрын кажне пӱшкылышкем йӧратымашым пышташ тыршем. А эше кидпашам ышташ шичмем деч ончыч мый эре кидым мушкам. Иктаж амал дене паша лугыч лияш логалме годымат кидем шӱалтем. Марий тӱр – тиде мемнан историйна, тукым кылна, сандене шотым-ратым чотак шукташ тыршем, – рашемдыш Анна Михайловна.
Кумыл сомылжо чонжылан чынже денак чот келша. Санденак, эше пашам ышта гынат, тудлан жапым эреак муаш тырша.
– Шукыж годым йӱдымат шинчылтам. Марий мурым чӱктем да, куанен колыштын, кидпашамым ыштем, – мане ӱдырамаш да мутыштыжо куан раш шижалте.
Йот эллаштат куанен налыт
Тиде сомыллан Анна Михайловна икмыняр ий ончыч веле шӱмаҥын гынат, кызытсе жаплан тӱрлӧ сӧрастарышыж ден моло кидпашаже-влак шкенан республик деч посна Татарийыште, Пошкырт кундемыште, Москваште, Санкт-Петербургышто, Волгоградыште, Якутийыште, эсогыл Италийыште улыт.
– Шукерте огыл ик ӱдырамаш сӧрастарыш комплектем Германийыш наҥгайыш. Шкеже тудо Марий Элыште шочын-кушкын, марий, но ятыр жап ты йотэлыште ила. 75 ий темме кечыжым шочмо кундемышкыже палемдаш толын ыле, да тудлан пылыш кӧрж ден кулоным пӧлеклен колтышым. Тидлан тунар чот куанен! Вет тиде шочмо элже дене кыл дене иктак лийын.
Анна Михайловна кидпашаже-влак сылне сӧрастарыш веле огыл, а налше кеч-могай еҥланат тӱрлӧ уда деч аралтыш лийышт да куаным пӧлеклышт манын тырша. Санденак ончыкыжым эше аралтыш курчак-влакым ышташ тӱҥалаш шона.
Любовь Камалетдинова
Авторын фотожо
