Марий Элыште калык усталыкым вияҥдаш утларак да утларак йӧн ышталтеш.
Марий Эл Кугыжаныш Погынын Тӱвыра, туризм да спорт шотышто комитетшын заседанийже Медведево районысо Пӱкшерме фольклор пӧртыштӧ эртен. Тудо «Тӱвыра нерген» законын ялысе тӱвыра пӧртлаште усталык коллектив-влаклан калык усталык ден самодеятельный сымыктышым вияҥдаш йӧным ыштыме ужашыжым илышыш пуртымо йодышлан пӧлеклалтын.
Комитетын заседанийыштыже Кугыжаныш Погынын председательже Михаил Васютин, тудын икымше алмаштышыже Лариса Яковлева, марий парламентын депутатше-влак, районласе кучем орган-шамычын еҥышт, Медведево районысо клуб тӧнежлам вуйлатыше-влак лийыныт.
Вашлиймаш экскурсий гыч тӱҥалын. Пӱкшерме фольклор пӧрт кумдыкышто марий ялысе ешын илышыж нерген каласкалыше пеш поян этнографий экспозиций уло. Тусо чыла экспонатым кидыш налын, пашаште кучылтын ончаш лиеш.
Тӱвыра тӧнежын модульныйлан шотлалтше у оралтыжым идалык ончыч почмо. Коллективлашке Пӱкшерме гыч веле огыл, воктенысе ялла гычат коштыт. Фольклор пӧртын директоржо Ирина Короткован палдарымыж почеш, тӧнежыште 8 усталык коллектив да 4 каныш кече объединений пашам ыштат. Нуно 160 утла еҥым авалтеныт. Регион да россий кӱкшытлаште тиде тӱвыра верым «Весела кумыл» фольклор ден «Орешки» образцовый хореографический ансамбль-влак чапландарат.
Яллаште тӱвырам вияҥдаш кӱлешак, молан манаш гын тиде калыклан иквереш погынаш, яра жапым пайдалын эртараш полша, палемден марий парламентым вуйлатыше.
Тӱвыра, савыктыш да калык-влакын пашашт шотышто министрын алмаштышыже Александр Луничкинын мутшо гыч, республикыштына 297 тӱвыра да каныме тӧнеж пашам ышта, тышечын 265 клуб ден тӱвыра пӧрт яллаште верланеныт.
Палемдыме тӧнежлаште 1825 усталык коллективым чумырымо, тушко 20 тӱжем утла еҥ коштеш.
Таче республикыштына 136 калык коллектив (2300 утла участник) пашам ышта, тышечын кандашыжым «Россий Федераций калык усталыкын сулло коллективше» чап лӱм дене палемдыме.
Марий Элын тӱвыра илышыжым тӱрлӧ конкурс, фестиваль, ярмиҥга сӧрастарат. Кажне гаяк муниципал образований йӱлаш пуртымо шке фестивальжым, калык кечышот дене кылдалтше пайремжым эртара. Мутлан, Килемар район – «Кугезе мланде» фольклор-этнографий пайремым, У Торъял район – «Творцы и хранители» еш да родо-тукым фольклор ансамбль-шамычын фестивальыштым.
Тӱвыра да каныме тӧнеж, калык усталык коллектив-влакын пашашт «Калыкын чонжо» да «Российын чонжо» премийла, «Марий Эл Республик традиционный художественный паша ден ремеслон калык кидмастарже» чап лӱм дене палемдалтеш, республик кӱкшытан «От чистого истока», «Ялысе эн сай тӱвыра тӧнеж» да «Эн сай тӱвыра пашаеҥ» конкурслаште аклалтеш.
Пытартыш ийлаште 19 тӱвыра пӧртым олмыктымо, кум районышто тӱвыра да каныме тӧнежлан у оралтым чоҥымо, нунын кокла гыч иктыже – Пӱкшерме фольклор пӧрт. Йӱк да тул оборудований, сцене, семӱзгар, мебель уэмдалтыт.
Профильный министерствын шонымыж почеш, кызыт калык усталык шке мастарлыкым кумданрак ончыкташ лийме ик эн виян формылан шотлалтеш. Туге гынат, клуб ден участник-влакын шагалеммышт, квалифицироватлыме да самырык кадрын ситыдымыже палдырнат. Тыште, мутат уке, «Ялысе тӱвыра пашаеҥ» программе полшен кертеш. Шушаш ийын тудын негызеш 20 наре специалистым пашаш налаш палемдыме.
Александр Луничкинын увертарымыж почеш, тачысе кечылан ялысе тӱвыра пӧртым олмыкташ кӱлмӧ нерген ныл йодмаш пурен. Кызытеш нунын шотышто пунчалым лукмо огыл.
Верысе кучемын ялысе тӱвыра тӧнеж ден самодеятельный усталыклан полшымыж нерген Медведево район администрацийым вуйлатыше Денис Окулов каласкален. Тудо Пӱкшерме селаште фольклор пӧртлан у оралтым чоҥымо паша, клуб деч посна кодшо ял калыкын илышыж дене радамын палдарен. Тыгай примерымат конден: пашам ышташ, усталыкым вияҥдаш чыла йӧн уло, но у тӱвыра пӧртым ылыжтыше еҥ уке. Тылеч посна Денис Окулов районысо тӱрлӧ илемлаште, эн ончычак – Медведево, Руэм да Новый посёлкылаште, тӱвыра пӧрт-влакым олмыкташ да почаш палемдыме нерген ойлен.
Заседанийыште Тӱвыра, савыктыш да калык-влакын пашашт шотышто министерстве ден муниципал образований-влакын верысе шкевиктем органлаштлан калык усталык коллектив-шамычым вияҥдаш, нунын материально-технический базыштым пеҥгыдемдаш, вуйлатышыштым тӱрлӧ семын кумылаҥдаш, школлаште да ешартыш шинчымашым налме тӧнежлаште профессийым ойырен налме пашам шукташ темленыт.
Михаил Васютин Пӱкшерме фольклор пӧртын вуйлатышыже Ирина Коротковалан калык усталык ден тӱвыра-каныме пашам вияҥдымашке надырым пыштымыжлан Кугыжаныш Погынын Тауштымашан серышыжым кучыктен.
Маргарита ИВАНОВА.
Марий Эл Кугыжаныш Погынын фотожо.
