М.Шкетан лӱмеш Марий национальный драме театр «Кава йымалне театр» проектын тургымжым 29 майыште Шернур район Чылдемыр ялыште почо.
Марий драмтеатр йӱлаж деч изишак кораҥын: театрыште тургымжым петырыде, кеҥежымсе тургымыш вик вончен, сылне пӱртӱс лоҥгаште ончыктышаш икмыняр спектакльым ямдылен.
Кодшо кугарнян кечывал деч вара, театрын коллективше дене пырля автобусыш шинчын, дене мыят корныш тарванышым. Шошын мотор пӱртӱсшым ончен кудалаш моткоч куанле! Кече шыратен шыргыжын, коклан шем пыл лапчык тудым ӱмылтен, да йырваш пычкемышалтын, теве-теве йӱр опталеш манме шонымаш тургыжландараш таратен.
Шагатат пеле гыч Чылдемырыште лийынна. Верысе клуб пашаеҥ-влакын ты кечылан ончылгочак ямдылалтыныт: клумбышто пеледыш-влак пеледыныт, йыр шудым соленыт. Спектакльым ончыкташ театрын пашаеҥже-влакат ямде лийыныт: волгыдым ыштыше да йӱк оборудованийлам келыштареныт, толшо-влаклан пӱкенлам вераҥденыт.
Куд шагат эрталтымеке, ончышо-влак погынаш тӱҥальыч. Тыгодым нуным йӱрат ыш чактаре. Но, Юмылан тау, спектакль тӱҥалмылан тудо чарныш. Клуб ончылан келыштарыме кумшӱдӧ вер пеш кӱчык жапыште теме.
Артист-влаклан сар деч варасе ялысе илышым моштен келыштараш моткоч йӧнан лийын. Клуб ончылнысо шаршудан кумдык сценым алмаштен, а сылне пӱртӱс декорацийыш савырнен. Йӱр чарнымеке, изишак волгыдо лийын кайыме жапыште кайык муро пуйто оркестрым алмаштен. Эх, тымык кастене яндар южышто артист-влакын модмыштым эскераш – могай куан! А мурышт умыр кастене кузе сылнын торашке йоҥгалтын!
Йӱрлан кӧра йол йымалне яклака лийын, садлан артист-влаклан тӱрлӧ йӧным кучылташ пернен. Мутлан, Алгаев (рольым артист Алексей Юнусов модын), клуб гыч лекшыжла, ночко оҥаште яклешт возо да моткоч моторын кынелын шогале, весылан шекланаш темлен, умбакыже ошкылын колтыш. Пуйто чылажат авторын возымыж почеш ышталтын. Але теве Тамаран (рольым Марий Элын калык артистше Светлана Строганова модын) ончыкыжо ик йол дене сукалтен шинчаш ночко ылят, оҥ кӱсенже гыч изирак куэмым луктын, ончыланже шартыш. Мом ыштет: артист тудо – артистак, пеш сӧралын чылажымат ыштыш.
Одоким (Российын Российын сулло артистше, Марий Элын калык артистше Иван Смирнов) шке рольжым моткоч келанен модо: тудлан йӱштӧ лийын огыл, вет сценарий почешак брезент плащым, упшым да кемым чиен. Юалгырак да йӱран игечыште тыгай вургем лач келшен толын. Ведасиланат (рольым актрисе Светлана Филиппова модын) модаш йӱштын чучын огыл: меж носки да калош дене лийын.
Спектакльын кокымшо ужашыштыже (антракт деч посна эртен) йӱр сайынак опташ тӱҥалын. Но артист-влак рольыштым тугак мастарын да ӱшандарышын модыныт. Ончышо семын мый кажныжым чаманышым, поснак шпилькан ош туфльым чийыше Светлана Строгановам да кӱчык шокшан тувыр дене куштышо рвезе-влакым. «Рольыш келгын пурымеке, нимогай йӱр кумылым волтен огыл, кылмымат шижалтын огыл. Вет поро кумылан ончышо-влакын шокшыштым меат шижынна», – спектакль деч вара артист-влакын тыге каласымышт чонем лыпландарыш.
Постановкым кӧлан зонт йымалне, кӧлан дождевик манме плащым чиен ончаш логалын гынат, погынышо калык мучаш мартеак шаланен огыл, жапын-жапын шокшо кидсовыш дене тауштен. Кылмаш огыл манын, сылне сем почеш верыштак тавалтыше-влакат ятырын лийыныт.
Спектакльым тӱрлӧ тӱсан тулсавыш мучашлыш. Тидыже ончаш толшо-влаклан моткоч вучыдымын лийын, садлан варажымат нуно кужу жап совым кырен тауштеныт, «Браво!» шомак дене кумылыштым нӧлтеныт, артист-влаклан пеледыш аршашымат кучыктеныт.
Спектакль нерген икмыняр еҥын шонымашыже:
Марина Воронцова, Ольган рольжым модшо:
– Игечылан утларак тургыжланенам, а чон кӧргыштем кугу куан лий ын: «Кеҥеж йӱд» спектакльым шочмо Чылдемырыште ончыкташ кӱлмӧ нерген шукертак шоненам. Шонымашем шукталте, тугеже мый пиалан улам!
Спектакль нерген ончышо-влак деч шуко сай шомакым колынам, тидыже чоным моткоч ырыкта, умбакыжат кыртмен пашам ышташ кумылаҥда. Пел спектакльжым йӱр вошт модаш пернен, туге гынат калык куанен ончен. А мыланна, артист-влаклан, ынде нимогай игечат лӱдыкшӧ огыл.
Галина Милочкина (Коклала ялыште илыше):
– Пеш сылне комедий, кава йымалне ончаш эшеат келшыш. Артист-влакын мурымышт театрысе деч эшеат сылнын, яндарын йоҥгалте! Ялышкак толын модмыштлан моткоч кугу тау, таза лийышт! Меже шокшын чиенна, а теве артист-влакым чот чаманышна, вет йӱр вошт модыч. Мастарлыкышт, образыш келгын пурымышт дене куандарышт, шонаш таратышт да самырык пагытыш пӧртылтышт, вет лач тунам яллаште гармонь сем почеш веселан мурен куштеныт.
Лада Рыбакова (Шернур посёлко):
– Йӱр вошт спектакльым ончаш логале гынат, мийымылан нимынярат ом чамане. Калыкнан рӱдӧ марий театржын артистше-влак ты гана уэш шке мастарлыкыштым пеҥгыдемдышт. Браво! Таче У Торъялышкат «Кавасе алаша» мурсем комедийым ончаш каяш шонена.
Лариса ден Виталий Милютинмыт (Шернур посёлко):
– Кужу жаплан шарнаш кодшо кас! Постановкым тӱҥалтыш гыч мучаш марте ик шӱлыш дене ончымо. Артист-влакын модмышт чотак келшен.
Мый руш улам гынат, спектакльын содержанийжым чыла умыленам. Марий театр, калыкнан йӱла ден тӱвыраже мылам чотак лишыл да шерге, садлан ты ганат моткоч куаныше мӧҥгӧ пӧртылынам.
М.Шкетан лӱмеш Марий драмтеатр кава йымалне эше икмыняр вере спектакльым ончыкта:
5 июнь – «Кавасе алаша» мурсем комедий (У Торъял посёлкысо стадион);
12 июнь – «Кеҥеж йӱд» мурсем комедий (Волжский округысо Карай ял);
26 июнь – «Кавасе алаша» мурсем комедий (Морко район Унчо села).
Алевтина БАЙКОВА
Авторын фотожо
