Марий Элыште 29 декабрь – 11 январь Алкогольым утыждене йӱмӧ деч эскералтме пагыт семын эрта.
Корно-транспорт азаплан амалым шуэн огыл йӱшӧ водитель-влак ыштат.
2024 ийыште Российыште алкоголь дене аҥыргыше водитель-шамычын титакыштлан кӧра 13936 ДТП лийын, тыгодым 3644 еҥын илышыже кӱрылтын, 17879 граждан сусырген.
Марий Элысе Госавтоинспекцийын пресс-службыжын увертарымыж гыч, 2024 ийыште республикыштына йӱшӧ водитель-влакын титакыштлан кӧра 110 утла корно-транспорт азап лийын, 30 еҥын ӱмыржӧ кӱрылтын, 150 утла еҥ сусырген.
Алкоголь – айдеме тукымын ик эн осал тушманже. Водитель аракам нумалын кертам, машинам куатле манын, корныш лекмыж дене моткоч кугу йоҥылышым ышта. Кокымшо кугу йоҥылышыжо лӱдыкшӧ ситуацийым аклен моштыдымыж дене кылдалтын, вет изиш гына подылмо алкоголят вуйдорыкын да рӱдӧ нерве системын пашаштым локтылеш.
Южо еҥ алкоголь куатым пурта, чолгалыкым ешара манеш. Чынак, подылшо айдеме тӱжвач ончалмаште шкенжым ӱшанлынрак куча, мутланышырак лиеш. Рашемденрак палдараш гын, алкоголь корштымым лыпландарыше средстве гай виян – шижмашым луштара.
Алкоголь дене руштшо водитель тӱткышым йомдара, ситуацийым вараш кодын умыла, тӧр кудалын ок керт, эсогыл йырвелыште йомеш. Тылеч посна тудын омыжо шуаш тӱҥалеш. Айык водитель азапыш логалын кертмым 0,3-0,5 секундышто умыла гын, йӱшылан 2-6 пачаш шуко жап кӱлеш. Эшеже торалыкым йоҥылыш акла: йолешкын вончакше марте 15-18 метр кодын гын, тудлан 30 метрла чучеш.
Алкоголь айдемын шинчажланат зияным ышта. Тидыже поснак водительлан лӱдыкшӧ: ваштареш кудал толшо автомашинан тулжо дене йымыше шинчажлан угыч сайын ужаш тӱҥалаш 14-30 секунд кӱлеш – айык еҥын деч 3-4 пачаш шуко! Тылеч посна сӱрет ден тӱсым раш огеш уж, шинчажлан икте олмеш кокыт койын кертеш. Чыла тиде могай азапыш пуртен сеҥа – радамлаш огеш кӱл.
Вӱрыштӧ улшо алкогольын кугытшо (промилле) айдемын мынярак руштмыжым рашемда.
Руштмо тӱрлӧ йыжыҥыште палдырныше ситыдымаш-влак:
- куштылгырак йыжыҥыште (вӱрыштӧ алкогольын кугытшо 0,2-1,4% промилле):
* водитель шке да ваштареш толшо машина коклам йоҥылыш шотлен луктеш;
* лӱдыкшым ыштен, шуко мом шотыш налде кудалеш;
* лӱдыкшыдымӧ дистанцийым огеш эскере;
* светофорын йошкар тулжо ден корнышто лӱдыкшӧ кумдыкым шижтарыше палым начарын ужеш;
* шинчаже пычкемыш гыч волгыдылан да волгыдо гыч пычкемышлан эркын тунемеш;
* мутлан, корно савыртыш марте мыняр метр кодмым начарын умыла;
* шке радамыште нелын кудалеш.
- Кокла йыжыҥыште (вӱрыштӧ алкогольын кугытшо 1,5-2,5% промилле):
* эйфорий авалта, да водитель шке йӧнжым утыжденат кугун акла;
* кугу лӱдыкшым ыштен кудалеш;
* шинчаже лишыл да тора туллан кужун тунемеш;
* корно воктене шогышо еҥ, велосипедист, транспорт средстве коклам йоҥылыш ужеш;
* периферический зренийже орланаш тӱҥалмылан кӧра воктен кудалше чыла транспортлан кугу лӱдыкшым ышта.
Автомашинам йӱшывуя виктарымаш – законым пудыртымаш веле огыл, а шуко еҥын тазалыкше ден илышыжлан кугу лӱдыкшым ыштымаш.
Пагалыме водитель-влак! Автомашинам йӱшывуя виктараш тарванымекыда, шкендан ончыкылыкда, йочада да лишыл еҥда-шамычын пӱрымашышт нерген сайынрак шоналтыза.
Светлана ПУТИЛОВА,
Марий Эл Тазалык аралтыш министерствын штат деч ӧрдыжысӧ тӱҥ наркологшо.
Маргарита ИВАНОВА ямдылен.
Марий Эл Тазалык аралтыш министерствын фотожо.
