27 сентябрьыште элыштына школ деч ончычсо шинчымашым пуышо пашаеҥ-влакым профессионал пайремышт дене саламлат, неле, но моткочак кӱлешан пашам шуктымыштлан тауштат.
Шонымыжым шуктен
– Мыйынат тиде паша кечем йоча ден ача-ава-влакын саламлымашышт гыч тӱҥалеш. Нунын поро шомакыштым, тауштымо мутыштым колыштын, кумылем нӧлталтеш, пашам эшеат кыртмен ышташ куатем лектеш, – пайрем деч ончыч вашлийын мутланымына годым палемдыш Йошкар-Оласе «Хрусталик» йочасадын опытан воспитательже, Калык культур-влак пӧрт пеленысе «Тулпеледыш» фольклор ансамбльын артистше, чолга мер пашаеҥ Регина Ермакова.
Тиде ӱдырамаш школ деч ончычсо шинчымашым пуымо аланыште ынде латиндеш ий тырша. Воспитатель лияш изинек шонен, но, шке манмыжла, ала-можо тудым МарГУ-шко, историй-филологий факультетын марий-англичан пӧлкашкыже, тунемаш конден. Вич ий гыч дипломан специалист шочмо Марий Турек районысо Лоп ялышкыже пӧртылын, Арбор школышто англичан ден руш йылме-влакым туныкташ да классым вуйлаташ тӱҥалын. А эше идалык гыч У Торъял районысо Кузнеч ялыш марлан лектын, да самырык еш Йошкар-Олашке илаш куснен. Теве тунам Регина Геннадьевна изи годсо шонымашыжым шуктен: школышко огыл, а йочасадыш пашам ышташ каен.
Иктым ужатен, весым вашлийын
Тений майыште Регина Геннадьевна «Рубинчики» группо гыч визымше тӱшка ӱдыр-рвезе-влакым школыш ужатен, олмешышт весе-шамычым налын.
– Ты гана пеш шкешотан, пеш ойыртемалтше кандаш йочам кучыктен пуэныт. Тымарте шинча черан-шамычым воспитатленна гын, ынде психике велым варашрак кодын вияҥше-влакым тӱҥ шотышто шкем шке ончаш: вургемым чияш да кудашаш, кидым мушкаш, кочкаш, шонданыш кошташ да монь – туныкташ тыршена. Молан тыршена? Шукынжо огыт мутлане, огыт колышт, да пеш неле, – кызытсе пашаж дене палдарыш опытан воспитатель. – Мыйын шонымаште, таче чылт таза йочаже укеат: иктын шинчаже начарын ужеш гын, весын пылышыже огеш кол, кумшым неврологий чер орландара, нылымшын психике пужлен, визымше уш шотышто вараш кодын вияҥеш… А могай начарын мутланат! Сандене кызытсе икшывым куштымо пашаште 20 ий ончыч погымо шинчымаш дене гына серлагаш огеш лий. Мыят куштыжо шке семын, куштыжо Йошкар-Оласе Образований виктемын темлымыж почеш йочам воспитатлыме у деч у йӧн-шамычлан тунемашак тыршем.
Пукшат, малташат пышта
Икшывын кумылжым савырен мошташ манын, воспитательлан кызытсе йочан илышыж гыч шуко мом палаш кӱлеш. Мутлан, пытартыш жапыште ончымо мультфильм гыч герой-влакын лӱмыштым але ӱдыр-рвезе-шамычын йӧратыме модышыштым.
Таче Регина Геннадьевнан группышкыжо коштшо кажне йоча шкешотан, сандене кажнын шӱм-чонышкыжо корным муын моштыман. Икте, мутлан, кочкаш шичме олмеш малаш возеш. Тунам опытан воспитатель ньоган пылышышкыже йыштак каласа: «Кочкат гын, йӧратыме модышетым пуэм». Але вес йоча кечывалым каналтыме олмеш модаш тӱҥалеш. «Икымше мален колтет – моло деч ончыч помыжалтем, йӧратыме муретым чӱктем, да вара коктын кушталтена», – кумылаҥда группым вуйлатыше. Да сӧрымыжым эре шукта!
– Пеленышт кӱварыште пӧрдалам, модын шинчылтам гынат, кӧ улмем ом мондо, авторитетем келшыше кӱкшытыштӧ кучаш тыршем. Икшыве кушто улмыжым палышаш, воспитательым пагалышаш да колыштшаш, – профессийын ик йыжыҥже дене шыргыжалын палдарыш Регина Ермакова. – Конешне, 70 ияш воспитатель йочалан шуко мом туныктен кертеш, вет тудын паша веле огыл, илыш опытшат моткоч кугу. Но кызытсе икшывылан тудын йылмыж дене мутланыше айдеме дене оҥайрак да каньылырак.
Армян ӱдыр марла туныкта
Регина Ермакован ВКонтакте воткылысе лаштыкшым шергалат гын, йочасадыште шуко марий мероприятийым эртарымыжым шекланет.
– Ой, уке! Мый полышкалыше да вӱдышӧ веле улам, чыла пайремым музыкальный вуйлатышына Лиана Манвеловна Бадалян ямдыла. Шкеже армян ӱдыр, но марий йылме ден тӱвырам моткоч йӧрата. Ӱдыр-рвезе-шамычым марла мураш да кушташ, почеламутым лудаш туныкта. Иктаж конкурсыш каят гын, эре икымше верым налын толыт, – оҥай сӱретым почо воспитатель. – Мый Лиана Манвеловнан темлымыж дене эре келшем, чыла пашаштыже кумылын полшем. Тудо вет икшыве-влакым веле огыл, йочасад пашаеҥ ден ача-ава-шамычымат марла мураш-кушташ кумылаҥден мошта.
«Тулпеледышын» чинчыже
Регина Ермакова – Йошкар-Оласе Калык культур-влак пӧрт пелен чумырымо «Тулпеледыш» фольклор ансамбльын участницыже.
– Тыгеже ешыштына чыланат усталык шӱлышан улына. Пелашем моткоч сайын мурен-кушта, кугурак Максим эргым гармоньым шокта, изиракше – Матвей – кушташ йӧрата, – ешыж дене ӱмбачынрак палдарыш Регина Геннадьевна.
Ава Матвейын марий сем почеш лачымын тавалтымыжым ик гана веле огыл шекланен. Усталыкшым вияҥдаш шонен, эше куд ияшымак Калык тӱвыра пӧрт пелен чумырымо «Онар» калык куштымаш йоча ансамбльыш конден. Тиде 2022 ийыште ковид шотышто пандемий деч вара лийын.
Икана йоча-влакым коридорышто вучышо ача-ава-шамыч деке «Эрвел марий» калык ансамбльын художественный вуйлатышыже Борис Андреевич Дмитриев лишемын да, мом телефоным темдышт шогеда, пурыза тышке манын, кабинетышкыже ӱжын. Марий муро-влакым возыман тетрадьым пуэн да гармонь сем почеш мураш темлен… Тыге у ансамбль шочын, тудлан «Тулпеледыш» лӱмым пуэныт. Самодеятельный артист-влак утларакше «Лек уремыш, таҥем», «Ший шергаш» гай палыме муро-влакым мурат. Кум ий жапыште республикысе ятыр сценыште, тыгак Татарстан ден Удмурт республиклаште, Киров ден Нижегородский областьлаште, тӱрлӧ конкурс ден фестивальыште мастарлыкыштым ончыктеныт.
– Кызыт Калык тӱвыра пӧртыш эргым дене коктын куанен коштына. Матвейлан марла кушташ моткоч келша. Ик занятийым веле кода гынат, преступленийым ыштышыла тургыжлана. Мыланемат «Тулпеледыш» ансамбль ешем гай лийын. Тыште поснак вате-марий Эдуард Васильевич ден Елена Семёновна Александровмыт деч шуко сайлан тунемаш лиеш, – рашемдыш Регина Ермакова.
Ача-ава могай, икшыват тугай
Мыланем Регина Геннадьевнан марла раш да вожылде мутланымыже, марий шӱлышан улмыжо келшыш.
– Радиовӱдышӧ Володя Матвеевла яндарын кутыраш тунемам гын, сай ыле, – ончыланже пуйто цельым шындыш. – А марий шӱлыш, очыни, ача-авам Геннадий Феликсович да Роза Алексеевна Поповмыт деч куснен. Ачам Арбор школышто 30 ий директорлан ыштен, марий йылме ден литературым туныктен. Авам, сулен налме канышыш лекмешкыже, йот йылме-влакым туныктышо лийын, вара школ пелен почмо йочасадым вуйлатен. Коктынат марий культурым моткоч пагалат, кундемысе тӱвыра пӧртыш концерт ма спектакль дене толшо артист-влакым школыштат, мӧҥгыштат ик гана веле огыл малтен луктыныт. Сандене марий артист-шамыч дене чак палыме улына.
Мыйын шонымаште, Регина Ермаковам марий тӱнян ик изи ужашыже семынат аклаш лиеш: йочасадыште марий йылме ден тӱвырам вияҥдаш полшымыжо, эргыжым марий ансамбльыш пуымыжо, шкенжын марий ансамбльыш коштмыж деч посна эше ӱмаште Марий калыкын XII погыныштыжо делегат лийын, «Еш да образований» секцийын секретариатыштыже пашам ыштен. Тений «Саскавий» марий ӱдырамаш ушемын 8 Март вашеш эртарыме «Мунло» III интеллектуал марафоныштыжо воспитатель да туныктышо-влакын командыштышт шинчымашыжым терген.
– Марий шӱлышан еҥ-влак коклашке логалмемлан моткоч йывыртенам. Поснак съездыште шуко еҥ дене палыме лийынам да пайдале вашкылым ыштенам. Тыгай шотан мероприятийлашке вес ганат ушнаш кумылем уло, вет нуно айдемым пеш сайын шуарат, – манеш шкеже.
Чон йодмо паша
– Икшывым воспитатлыме пашаште шкемым муынам, шонем. Мый йоча-влакым моткочак йӧратем, а паша коллектив шочмо ешем гай лишыл лийын, – чеверласыме деч ончыч чонжым почо Регина Геннадьевна. – Коллегем-влакым профессионал пайрем дене шокшын саламлем, пеҥгыде тазалыкым, пиалым, йӧратымашым, чытымашым, ача-ава велым умылымашым тыланем, вет ме ик пашам шуктена – йочам куштена. Тыгак – шкем эре кушташ, илыш дене тӧр каяш да тыныс кава йымалне илаш.
Маргарита ИВАНОВА.
Ермаковмыт ешын альбомжо гыч налме фото.
