Шыже гыч телыш куснымо игечым тений «пӱртӱс лӱҥгалтыш» манаш гына кодеш: я йӱкшемда, я левешта. Кеч-мо мо гынат, вӱд вичкыж ий дене леведалтын. Но колызо-влакым тиде огеш лӱдыктӧ. Икшыве-шамычланат вӱдым кузе ий налеш манын пален налаш оҥай, тыгак вӱд деке вашкат. Чыла тидыжак туткарыш шуктен кертеш. Тидын шотыштак утарыше-влакын икмыняр пайдале каҥашышт йӧршеш уто ок лий.
* Вичкыж ийын кӱжгытшым тергыман, йолым кырыман огыл.
* Ик сер гыч весыш куснаш кӱвар уке гын, ий ӱмбаке лучо лекташ огыл.
* Поснак пычкемыш але тӱтыра годым тидым ышташ нимолан.
* Поснак лӱдыкшылан тугай ий шотлалтеш, кунам тораштак огыл ий кокла гыч вӱд лектын шинча.
* 3 сантиметр кӱжгытан ий йочан нелытшымат огеш чыте, эн шагалже тудо 7 сантиметр лийшаш, тидын годым йӱштӧ игече арня деч шагал огыл шогышаш.
* Ий ӱмбач каяшак кӱлеш гын, палдырныше йолгорно але улшо ече корно дене эртыман (тудыжо уке гын, ий ӱмбаке волымо деч ончыч кайышашлык маршрутым рашемдыман).
* Кылмыше эҥерым лучо ечым чиен вончаш, тидын годым ечын крепленийжым мучыштарыман: кӱлмӧ годым ечым писын кудаш кудалташ лиеш. А ечытоям кидыште йыр пӱтырыде кучыман, лӱдыкшӧ годым тыгак писын шолен колташ лийже.
* Ий дене петыралтше вӱдым тӱшкан вончымо годым еҥ-влак коклаште 5-6 метр дистанцийым кучыман.
* Пеленда рюкзак уло гын, тудым ик вачываке сакыман, ошкылмыда годым ий тодылалтеш гын, нелытым иканаште кудашын кудалташ лийже.
* Ий ӱмбаке лекташ кӱлмӧ годым пелен 20-25 метр кужытан пеҥгыде кандырам але шнурым налман. Ик мучаштыже оҥго семын кылдышым ыштыман да нелытым сакалтыман. Нелытше вӱдыш пуреҥгайышылан шнурым кудалташ йӧным ышта, а оҥгыжо тудлан коҥлайымаке чыкен, вӱдыштӧ кучалташ полшен кертеш.
Вӱдыштӧ туткар лиймым ужында гын, тидын нерген 112 номер дене утарыше-шамычлан йыҥгыртыман.
Светлана Носова ямдылен
Михаил Скобелевын фотожо
