Шукерте огыл Советский район Ӱшнӱр черке вуйыш 10 чаҥым нӧлталыныт.
Тукым гыч тукымыш
Ынде кажне службо деч вара чаҥ йӱк уло кундем мучко шергылтеш. Ӱшнӱр черкын пу гыч ыштыме икымше оралтыжым 1760 ий 18 ноябрьыште нӧлтеныт. А 1807 ий 27 мартыште Вяткысе архирей Гедеон тудым кермыч гыч ышташ грамотым луктын. 1812 ийысе Отечественный сарыште Наполеоным сеҥыме деч вара пашам тӱҥалыныт, тиде сеҥымашланак храмым пӧлекленыт да 1816 ийыште чоҥен шуктеныт, Петр ден Павел апостол-влак лӱмеш юмын шӱлышым пуртеныт.
1959 ий гыч черке чаҥ деч посна шинчен. Ургаш села гыч Любовь Давлятова огыл гын, кызытат эше ок лий ыле дыр. Эргыже Андрей Колесниковын илышыже СВО-што кӱрылтын. Рвезе 2003 ий 14 январьыште шочын. Аваже тудым ушан-шотаным ончен кушташ чыла ыштен. 11-ше класс деч вара Марий кугыжаныш университетын биохимий факультетышкыже тунемаш пурен, молекулярный генетикым шымлен. Но пандемий тӱҥалмеке, дистанционный йӧныш тунемаш кусареныт, сандене тудо заочный йӧным ойырен налын. Варажым академкым налын, армийыш каен, зенитно-ракетный войскаш логалын. Шочмо элллан полшаш шонен, 2023 ийыште контрактым подписатлен. Гранотомётный отделенийын командирже кок ий наре ДНР-ыште передовойышто кредалын. А ик тале бойышто заданийым шуктышыла илышыже кӱрылтын. Тиде 2025 ий 19 сентябрьыште лийын. Сай службыжлан II степенян «За храбрость», «За отвагу» медаль-влак, «Участник специальной военной операции» межведомственной медаль дене палемдалтын. Сарзым 2025 ий 26 декабрьыште Туруново шӱгарлан Чап аллейышкыже тоеныт.
Любовь Родиновнан каласкалымыж почеш, эше служитлымыж годымак эргыже мо лийын кертмым умылен, аваж деч тудлан налме оксам поро пашаш колташ йодын. Уке лиймекыже, ӱдырамаш йодмыжым шукташ пижын. Эргыже юмылан ӱшанен. Ургакш, Ӱшнӱр черкыштат лийын. Сандене лач Ӱшнур храмлан чаҥым налаш кумылжо лектын, вет коважат тышке кумалаш коштын улмаш.
Черкын настоятельже иерей Алексий Тарасов дене икойыш шумеке, ик чаҥым огыл, кок кугурак да кандаш изиракым велаш пунчалыныт. Тидын шотышто Йошкар-Ола да Марий митрополит Иоаннын благословенийжым налыныт.
Чаҥым Москосо чаҥым велыше заводышто лачшымак Шочмо элым аралыше-влак лӱмеш веленыт. Эн кугужо 850 килограмм нелытан. СВО-што вуйым пыштыше салтак-влаклан пӧлеклалтме нерген возыктышат уло.
Молан лач тыге возымым Любовь Родионовна тыгерак умылтара: «Ныл ий утла сар кая. Шке шочшым тушто йомдарыше кажне аван чонжо коржеш. Мыйынат ик чон падырашем ыле. Тудо шочмо элна верч шке вуйжым пыштен. Эргымат ынде уке, уныкамат нигунам ом уж, чон шортеш. Тек чаҥ йӱк мемнан эрыкна, шочмо элна верч вуйым пыштыше сарзе-влакым шарныкташ тӱҥалеш».
Любовь Давлятова эргыжлан налме оксан кугу ужашыжым ты черкылан веле огыл, йочапӧртланат ойырен. Кеч «Тидын нерген возаш огеш кӱл, эргымын кумылжым тӱрыс шуктенам» каласыш.
Шоналташ гын, ты ганат черкын у шӱлышым налмыже адакат сӧй денак кылдалтын манаш гына кодеш. Шке жапыштыже Наполеоным сеҥыме семынак, черкыште тӱшка калыкын кумалмыже кызытсе сӧй пуламырым сеҥен лекташ полшыжо ыле…
Юмоҥа эркын волгалтеш
Шке жапшым ты черке 80 ий утла вучен. Тудым 1939 ийыште петыреныт улмаш. Кугу Отечественый сар жапыште тушто шурно склад, алтарь олмышто котельный лийыныт. Пытартыш настоятельже Василий Быстровын илышыже 1941 ий декабрьыште концлагерьыште кӱрылтын.
1959 ийыште черкын чаҥ кырыме оралтыжым шалатеныт, вара трапезныйын леведышыжат сӱмырлен, тудым аварийныйлан шотленыт. Но верысе калык садак олмышкыжо кумалаш коштын.
2014 ийыште верысе приходын советшын тыршымыж дене черкым уэмден олмыктымо пашам тӱҥалыныт, кеч ты жаплан сӱмырлышӧ кӱ ора гына шоген манаш лиеш. Пашам шукташ «Российын тӱвыраже» федерал программыш пурен кертме полшен. Каласен кодыман, мемнан республикыште ты федерал программе почеш лач ты черкым гына олмыктымо. 2020 ийыште тудым угыч пашаш колтеныт. Икымше литургий 2021 ий 7 январьыште эртен.
Иерей Алексий Тарасов ынде кум ий наре тыште настоятельлан ышта. Ойлымыж почеш, ончыч тӱшка калыкын погымо оксаж дене тӱҥ престоллан иконостасым ышташ шонымаш лийын. Но Любовь Давлятован йодмыжо да окса полышыжлан кӧра митрополитын благословенийже почеш эн ончыч черкылан чаҥым ышташ пунчалыныт, иктым огыл, а лум. Тыге нуно сайрак да торашкырак йоҥгалтыт. Чаҥым кырыше специалист уке улмым умылен, тидым ышташ электрон йӧным налыныт.
Петропавловский черке кум престолан, сандене кумытшыланат иконостас-влак кӱлыт. Кызыт тыште лач тидлан оксам погат.
Мо ӧрыктарыш: черкыште юмоҥа шуко, ужат, тоштыжат улыт. Матушка Юлиян ойлымыж почеш, тошто черкыште шогышо Петр ден Павел апостол-влакын юмоҥаштат черкыш пӧртылын. Тышке кумалаш коштшо-шамыч шкештак кондат. Мутлан, святой Минлан юмоҥам конденыт, тушто мом сӱретлымыжым умылашат неле лийын. Но жап эртыме семын, юмоҥа эркын волгалтын, святойын сынже почылтын, лӱмжат ынде раш коеш.
«Ростов ола гыч вате-марийын тошто кок юмоҥам мемнан черкыш лӱмын кондымыштат ӧрыктарен. Ойлымышт почеш, тидын деч вара илышышт вигак сай велыш вашталт толеш», – каласкала матушка Юлия.
Таче черкыште пайрем, каныш кече еда службым эртарат. Илыш гыч кайыше еҥым пытартыш корныш ужатат, шочшо азам тынеш пуртат, венчаялтше мужыр-влакын кумылыштым шуктат… Хорышт пеш моторын мура. Рушарня школыш коштшо икшыве-шамычат ситышын улыт.
Черке илыш ылыжеш
Советский районышто тидыже шижалтешак. Иерей Алексий Тарасов тыгак эше Роҥго черкылан вуйын шога. Тудым Юмым Шочыктышо Пресвятой Покро Ава лӱмеш 2022 ий гыч тӱшка калыкын погымо оксаж денак чоҥат. 1814 ийыште нӧлтымӧ черкым 1937 ийыште петыреныт да ронченыт улмаш.
Алексеевский посёлкышто у пу черкым ыштен шуктеныт. Тений кеҥежым ӱмбакыже ыресан куполым нӧлталыныт да Серафим Саровский лӱмеш освятитленыт. Кызыт тушто кӧргыжым тӱзатыме паша кая.
2020 ийыште Ургашыште святитель Лука лӱмеш пу черке шке омсажым почын. Тушто часамламат ыштеныт, памашым тӱзатен шынденыт, Кугу Отечественный сарыште вуйым пыштыше-влаклан мемориалым вераҥденыт.
Але марте республикыште райрӱдӧ коклаште Советский посёлкышто веле черке лийын огыл. 2015 ий гыч туштат Российысе мландыште чапланыше чыла святой лӱмеш кок пачашан да вич вуян черкым нӧлтат.
Светлана Носова
Светлана Носован фотожо.
