Кодшо кечылаште Йошкар-Олаште, республикысе Мер-политике рӱдерыште, Отечествын воинже-влакын ешыштын комитетшын регионысо отделенийже «Щит матери» фотопроектын презентацийжым эртарыш.
Пайрем кече вашеш
Тиде мероприятий шушаш Аван кечыжлан пӧлеклалтын. Ты амал дене кокымшо ужашыштыже ава-влак лӱмеш концерт лие. Тений пайрем 30 ноябрьыште палемдалташ тӱҥалеш. Адакшым Российыште Отечествын воинже-влакын ешыштын комитетыштым (КСВО) ыштымылан 23 ноябрьыште 3 ий темын. Сандене ик амалже тидат лийын, палдарыш фотопроектым почмаште комитетын регионысо отделенийжын вуйлатышыже Ирина Багаева.
Презентацийыш Марий Эл вуйлатышын советникше Лев Покровский, Кугыжаныш Погын председательын алмаштышыже Александр Смирнов, республикын паша да социальный аралымаш министрже Елена Таникова, тыгак «Защитники Отечества» фондын регионысо филиалжын, Отечествын воинже-влакын ешыштын комитетшын регионысо отделенийжын еҥже-влак, СВО-н участникше, нунын авашт толыныт ыле. Да, мутат уке, фотопроектыш ушнышо ава-влак лийыныт.
Ава-влаклан шкешотан тауштымаш
«Щит матери» фотовыставкым элнам аралаш шочшыштым ужатыше ава-влаклан шкешотан тауштымаш семынат аклаш лиеш. Коллаж ден фотографийлаште кажныштыже пурла велне ӱлнырак самырык ава изи эргыж дене пырля, а шола велне кӱшнырак ава ден эргыже кызытсе жапыште улыт. Тиде проектын эн тӱҥ шонымашыже тыгай: ончыч ава шке эргыжлан аралышыже лийын гын, ынде эргыже аважым, ешыжым да шочмо элжым арала. Санденак проект «Щит матери» маналтеш.
Фотопроектыш чылаже 47 паша пурталтын.
«У кече чытышым йодеш»
Мутлан, Козьмодемьянск гыч Елена Туманован тыште эсогыл кок фотографийже уло, вет тиде аван кок эргыже вуйыштым пыштен! Кугуракше Донбассыште ӱмыр лугыч лийын. Тудо 20 ийым гына темен улмаш. Весыже, кыдалашыже, ӱмаште СВО-што илыш дене чеверласен. Рвезылан улыжат 24 ий лийын. Нине фотографий коклаште шогымыж годым аваштын чонжылан кузе чот йӧсын чучын докан! Но тудо тидым йӧршынат ыш ончыкто, а моткочак ласкан каласкалаш тыршыш.
Морко район Коркатово ял гыч Алевтина Петрова – тыгак геройын аваже. Тудынат шочшыжо СВО-што ӱмыр лугыч лийын.
– Мыйын эргым Дмитрий Петров – гвардий старший лейтенант. 2013 ийыште верысе лицейым пытарымекше, Москвасе высший командный училищыште тунемын. Тылеч вара тудым Ленинград областьысе Выборг оласе ик воинский частьыш служитлаш колтеныт. 2022 ийыште СВО тӱҥалме икымше кечынак тушко каен. Эргым шочмо элым аралышын шнуй порысшым шуктен. Тудо 2022 ий 22 мартыште Украин мландыште геройла колен. Тылеч вара кажне у кече чытымашым йодеш, шинчавӱдым конда. Туге гынат ӱшан ила: мыйын эргым калык чонеш курымешлан кодеш. Тудын лӱддымылыкшӧ, тудын патырлыкше мылам ончыко каяш вийым пуат.
Шернур район Чылдемыр гыч Римма Никитина нине ава-влак дене таҥастарымаште мыняр-гынат пиаланрак, вет Сергей эргыже илыше.
– Эргым Луганск Республикыште служитлен. Сапёр лийын. 2023 ий 23 февральыште сусырген – йолжо деч посна кодын. Тудым мӧҥгышкӧ колтеныт. Кызыт ешыж дене Шернурышто ила. Таче эргым – тыште, – кӱчыкын каласыш аваже шочшыж дене когыньыштын фотографийышт воктене. Вараже самырык пӧръеҥ шкежат аваж деке лишеме.
Тетла нигунам ок ӧндал!
Тиде выставкыште улшо ик фотографийымат ласкан ончаш огеш лий. Молан манаш гын кажныштыже – ава ден эргын пӱрымашышт. Тыгодымак фотосӱретлаште аван шке икшывыжым тунар чот йӧратымыже, тудын верч азапланымыже да аралаш тыршымыже коеш. Коеш веле огыл, шижалтеш. Санденак нуным иктат шинчавӱд деч посна онченжат кертын огыл, очыни. Кузе ужат, туге логар аҥыш комыля толеш. А кунам нине изи йоча, а вара кушкын шогалше рвезе, вийвал пӧръеҥ кокла гыч южыштын сӧй пасушто вуйыштым пыштымышт нерген пален налат да аваж ден когыньыштын фото гыч куанен шыргыжмыштым, пиалан улмыштым ужат, тунамже тугай чот кугу чаманыме кумыл лектеш! Когыньыштымат чаманет. Вет эргын самырык илышыже лугыч лийын. Тудым аваже тетла нигунамат тыге шыман огеш ӧндал…
«Малыде эртарыме ик йӱдым шочын»
Тыгай фотопроектым илышыш пурташ шонымаш Отечествын воинже-влакын ешыштын комитетшын Томск областьысе штаб вуйлатышыже Диана Смолеван шочын. Марий Элыште проектшым илышыш шыҥдарыме да презентаций лийшаш нерген каласымеке, тудо лӱмынак тиде мероприятийыш толын.
– Эргымым мобилизоватлыме деч вара герой-влакын пелашыштлан пӧлеклалтше проектым ужынам да умыленам: шке шочшыштым ужатыше ава-влаклан проектым ыштынем. Но тудым ойыртемалтшым, шокшо азапланымаш шижалтшым, ыштыме шуын. Тыге малыде эртарыме ик йӱдым тиде шонымаш шочын. Тудым те кызыт фотографийлаште ужыда, – палдарыш Диана Смолева.
«Мӧҥгӧ дене кыл – эн шерге»
Фотопроектым ончен савырнымеке, саламлаш толшо уна-влак кокла гыч чылан гаяк моткоч чонеш логалшын ойлышт. Кугыжаныш Погын председательын алмаштышыже Александр Смирнов шкежат специальный военный операцийыште лийын да тусо илышын могай улмыжым ужын, чытен лектын. Санденак, мутым пуымеке, кумылжо тодылто, шинчавӱдшӧ погыныш да чарнен-чарненрак тыге палемдыш:
– Шергакан ава-влак, шотан эргым ончен куштымыланда ончылныда вуем савем. Шке велым ойлынем: кунам СВО-што улат, мӧҥгӧ дене кыл, лишыл еҥ-шамыч дене мутланымаш – эн шерге. Тиде чоным ырыкта, вийым пуа. Эргыда-влак вуйыштым пыштеныт да нигунамат огыт пӧртыл манын паледа гынат, садак эре вучыза, пуйто тудо пӧртылшаш. Тыге ме нунын нерген шарнымашым арален кодена.
А кӧн эргыже эше тушто, тек нуно мӧҥгышт таза да илыше пӧртылыт манын тыланыш.
Республикын паша да социальный аралымаш министрже Елена Таникова шушаш Аван кечыж дене саламлыш да палемдыш:
– Аван йӧратымашыже тиде тыглай шижмаш гына огыл, а кажныланна – эҥертыш, аралтыш да ӱнарым пуышо вий. Поснак таче, кунам эргына-влак эл ончылно шке порысыштым шуктат. Те чынже денак героиня улыда, тендан полышда аклаш лийдыме.
«Щит матери» фотопроект – тиде кажне герой шеҥгелне тудлан икымше ошкылжо гычак лӱддымӧ, чын да шочмо эллан ӱшанле лияш туныктышо ӱдырамаш-аван шогымыжым ушештарымаш, каласыш министр.
Ирина Багаеван палдарымыж почеш, тиде выставкым Йошкар-Олаште ончыктымеке, тудым республикын районлашкыже наҥгаят, а вара фотографий-влакым боец-шамычын ешыштлан пуат. Курымеш шарнен илашышт…
Любовь Камалетдинова.
Авторын фотожо.
